Αριθμός 796/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη-Εισηγήτρια, Ευαγγελία Στεργίου, Ευγενία Μπιτσακάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 2 Απριλίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Κ. του Κ. και της Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Παπαβασιλείου, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Κ. του Α. και της Ε., 2) Ε. Κ. του Ο., το γένος Μ., κατοίκων ..., με την ιδιότητα των καθολικών διαδόχων (κληρονόμων) του αρχικώς κυρίου αντιδίκου (ενάγοντος-εκκαλούντος) και ήδη αποβιώσαντος Α. Κ. του Ν., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ματθαίο Παπαδάκη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …2018 αγωγή του Α. Κ. του Ν., που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14042/2019 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1033/2023 του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από …2023 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από …2023 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία με αριθμό 1033/2023 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, το οποίο έκανε δεκτή την έφεση του αρχικώς ενάγοντος και ήδη αποβιώσαντος, Α. Κ. του Ν., στη θέση του οποίου υπεισήλθαν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του και ήδη αναιρεσίβλητοι, εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που είχε απορρίψει την σε βάρος του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος αγωγή ως ουσία αβάσιμη, και διακρατώντας και δικάζοντας επί της αγωγής, δέχθηκε αυτή ως ουσία βάσιμη. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε εμπρόθεσμα και νομότυπα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 του ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 του ΚΠολΔ). Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η αναίρεση επιτρέπεται "1... 8) αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ... 10) αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη, 11) αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν".

Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης που ερείδεται σε εσφαλμένη (ή αναληθή) προϋπόθεση, περίπτωση η οποία συντρέχει όταν με αυτόν υποστηρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ή δεν δέχθηκε ορισμένα πραγματικά περιστατικά, ενώ από τον έλεγχο αυτής, στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, προκύπτει το αντίθετο, απορρίπτεται ως αβάσιμος (ΑΠ 1330/2022, ΑΠ 19/2021, ΑΠ 477/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες από τους αριθμούς 8β, 10 και 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Συγκεκριμένα, διατείνεται ότι το Εφετείο, α) παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη τον προβληθέντα ισχυρισμό του περί απαράδεκτης μεταβολής της νομικής και ιστορικής βάσης της αγωγής και ειδικότερα ότι ο ενάγων, ενώ αρχικά ζήτησε με την αγωγή να αναγνωριστεί η ακυρότητα της από …2009 ιδιόγραφης διαθήκης του αποβιώσαντος Π. Κ., λόγω έλλειψης της απαιτούμενης δικαιοπρακτικής ικανότητας, καθότι έπασχε από σχιζοφρενική ψύχωση παρανοϊκού τύπου, με αποτέλεσμα να στερείται της χρήσης του λογικού του και να μην έχει συνείδηση των πράξεών του, εν συνεχεία, με τις ενώπιον του Εφετείου προτάσεις του, μετέβαλε τη βάση αυτή, επικαλούμενος πλαστότητα της διαθήκης, προσκομίζοντας σχετικά την από …2022 γραφολογική γνωμάτευση της ειδικής δικαστικής γραφολόγου Ν. Ν., τον δε ισχυρισμό του περί πλαστότητας υιοθέτησε απαραδέκτως η προσβαλλόμενη απόφαση, β) δέχθηκε τον περί πλαστότητας ισχυρισμό του ενάγοντος χωρίς να διατάξει απόδειξη και γ) παρά το νόμο έλαβε υπόψη την από …2022 γραφολογική γνωμάτευση της ειδικής δικαστικής γραφολόγου Ν. Ν. προς στήριξη του ισχυρισμού του ενάγοντος περί πλαστότητας της διαθήκης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης, ως προς όλες τις αιτιάσεις του, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθόσον στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση. Και τούτο διότι, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και δη των από 14.4.2022 προτάσεων του αρχικώς ενάγοντος - εκκαλούντος που κατατέθηκαν ενώπιον του Εφετείου, καθώς και του περιεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι ουδεμία μεταβολή της νομικής και ιστορικής βάσης της αγωγής έλαβε χώρα, ενώ το Εφετείο, με το αποδεικτικό του πόρισμα, ουδόλως υιοθέτησε την επικαλούμενη πλαστότητα της ένδικης διαθήκης, αλλά διέγνωσε το ζήτημα της ακυρότητας αυτής εντός των ορίων της αγωγικής βάσης, δεχόμενο την έλλειψη της απαιτούμενης δικαιοπρακτικής ικανότητας του διαθέτη. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του λόγου αυτού αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να λάβει υπόψη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως 340 ΚΠολΔ, υπό την προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός που επικαλείται ο διάδικος προς απόδειξη με το αποδεικτικό μέσο ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης, επιδρά δηλαδή στο διατακτικό της απόφασης. Βέβαια καμία διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, ούτε και τη διάκριση από ποια απ' αυτά προκύπτει άμεση και από ποια έμμεση απόδειξη, αλλά αρκεί η γενική μνεία των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων (μάρτυρες, έγγραφα κ.λ.π.) που λήφθηκαν υπόψη. Ωστόσο δεν αποκλείεται το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύει και να εξαίρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της, κατά την ελεύθερη κρίση του, μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί να γίνεται απολύτως βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασής του ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν νόμιμα οι διάδικοι. Μόνο αν από την γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο αναιρετικός αυτός λόγος.

Εξάλλου, ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται, αν το δικαστήριο δεν προσέδωσε στο αποδεικτικό μέσο την αποδεικτική βαρύτητα που υποστηρίζει ο αναιρεσείων ότι αυτό έχει, αφού η σχετική εκτίμηση δεν υπόκειται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (Ολ. ΑΠ 2/2008, ΑΠ 1184/2021, ΑΠ 1417/2019, ΑΠ 1208/2019, ΑΠ 306/2018).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος, αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο, προς σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, δεν έλαβε υπόψη του, για τη διάγνωση της απαιτούμενης δικαιοπρακτικής ικανότητας του διαθέτη, Π. Κ., τις νομίμως επικληθείσες και προσκομισθείσες δικαστικές αποφάσεις που αφορούσαν την υποβολή του σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης και συγκεκριμένα α) τις υπ' αριθ. 7811/2013, 24548/2013, 9395/2014, 17612/2014 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης και β) την υπ' αριθ. 1358/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί από την αδιάστικτη διατύπωση της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι έλαβε υπόψη όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι, για μερικά από τα οποία γίνεται ειδική αναφορά στο σκεπτικό της, χωρίς, όμως, να έχει παραλειφθεί οποιοδήποτε από αυτά για την κατ' ουσία διάγνωση της διαφοράς, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο, κατά τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μετά των λοιπών αποδείξεων και όλα τα αναφερόμενα ως αγνοηθέντα έγγραφα, ενώ και από τη ρητή αναφορά στο περιεχόμενο των περισσοτέρων εξ αυτών, που διαλαμβάνεται στο αιτιολογικό της προσβαλλόμενης και επισκοπούμενης απόφασης, προκύπτει, αναμφιβόλως, ότι ελήφθησαν υπ' όψη και συνεκτιμήθηκαν με τα άλλα αποδεικτικά μέσα. Ο ίδιος ως άνω αναιρετικός λόγος, κατά το μέρος που, υπό την επίκληση της πλημμέλειας από τον αριθ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλήττεται η κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας, είναι απαράδεκτος. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 16 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο, κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο ή ότι υπάρχει δεδικασμένο με βάση απόφαση που εξαφανίσθηκε ύστερα από ένδικο μέσο ή αναγνωρίστηκε ως ανύπαρκτη. Πρόκειται, δηλαδή, για απόφαση, η οποία παραβιάζει τις διατάξεις των άρθρων 321, 322 και 324 ΚΠολΔ. Για να θεμελιωθεί, όμως, ο παραπάνω λόγος προϋποτίθεται ότι το δικαστήριο της ουσίας επιλήφθηκε αυτεπαγγέλτως ή κατά πρόταση κάποιου από τους διαδίκους της έρευνας για τη συνδρομή ή όχι των συντεταγμένων του δεδικασμένου. Άρα, είναι ανάγκη η προσβαλλόμενη απόφαση να περιέχει θετική ή αρνητική κρίση για παραδοχή ή όχι δεδικασμένου. (ΑΠ 55/2022, ΑΠ 743/2017, ΑΠ 542/2017) Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αρ. 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη, για τη διάγνωση της δικαιοπρακτικής ικανότητας του διαθέτη, Π. Κ., το δεδικασμένο που απορρέει από την υπ' αριθ. 1358/2016 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία ο διαθέτης τέθηκε σε καθεστώς μερικής επικουρικής δικαστικής συμπαράστασης. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, προεχόντως, ως απαράδεκτος, διότι στην προσβαλλόμενη δεν περιέχεται θετική ή αρνητική κρίση για παραδοχή ή όχι δεδικασμένου, σχετικά με το επικαλούμενο από τον αναιρεσείοντα ζήτημα. Σε κάθε περίπτωση, ο ανωτέρω λόγος, εκτιμώμενος ως πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι η επικαλούμενη απόφαση, ως απόφαση γνήσιας εκουσίας δικαιοδοσίας, δεν δεσμεύει το δικαστήριο της αμφισβητούμενης διαδικασίας, το οποίο δικάζει επί αγωγής αναγνώρισης ακυρότητας της διαθήκης, κατ' άρθρο 1719 αριθ. 3 ΑΚ, να καταλήξει σε διαφορετικό αποδεικτικό πόρισμα σχετικά με τη δικαιοπρακτική ικανότητα του διαθέτη κατά τον κρίσιμο χρόνο σύνταξης της διαθήκης (…2009), ήτοι σε προγενέστερο χρόνο της υποβληθείσας με αριθμό κατ. …/2011 αίτησης του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης για τη θέση του διαθέτη σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης. Κατά την παρ. 1 του άρθρου 131 ΑΚ, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 16 του Ν. 2447/1996, "η δήλωση της βούλησης είναι άκυρη αν, κατά το χρόνο που έγινε, το πρόσωπο δεν είχε συνείδηση των πράξεών του ή βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του." Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι η δήλωση είναι άκυρη, αν κατά το χρόνο που έγινε, ο δηλών, από τις παραπάνω αιτίες δεν είχε συνείδηση των πράξεων ή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, δεν είχε έλλογη κρίση, που να του επιτρέπει να προσδιορίζει ελεύθερα τη βούλησή του με λογικούς υπολογισμούς και βρισκόταν σε αδυναμία να διαγνώσει το περιεχόμενο και την ουσία της δικαιοπραξίας που επιχειρεί και τις συνέπειες που θα προκύψουν από αυτήν. Η ακυρότητα των δικαιοπραξιών του, κατά τα παραπάνω ανικάνου, λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, είναι απόλυτη, ώστε, οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον, δύναται να την προσβάλλει (ΑΠ 531/2018). Κρίσιμος χρόνος για τη διανοητική κατάσταση του προσώπου είναι η στιγμή της δήλωσης της βούλησης, γεγονότα δε προγενέστερα ή μεταγενέστερα, από τα οποία εμμέσως μπορεί αυτή να συναχθεί, δεν είναι ουσιώδη.

Περαιτέρω, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 1718 ΑΚ, η διαθήκη, για την οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1719 έως 1757, είναι άκυρη, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 1719 αριθ. 3 ΑΚ, ανίκανοι να συντάσσουν διαθήκη είναι, όσοι κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, δεν έχουν συνείδηση των πράξεών τους ή βρίσκονται σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής τους. Στην αμέσως πιο πάνω διάταξη προβλέπονται δύο περιπτώσεις ανικανότητας προς σύνταξη διαθήκης, δηλαδή α) η έλλειψη συνείδησης των πράξεων, η οποία υπάρχει όταν το πρόσωπο από αίτιο νοσηρό ή μη (όπως μέθη, ύπνωση κ.λ.π.) δεν έχει τη δύναμη να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της διαθήκης που συντάσσει, καθώς και την ικανότητα να συλλάβει τη σημασία των επί μέρους διατάξεων της διαθήκης, χωρίς να απαιτείται γενική και πλήρης έλλειψη συνείδησης του εξωτερικού κόσμου ή πλήρης έλλειψη της λειτουργίας του νου και β) η ψυχική ή διανοητική διαταραχή, που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη. Ως ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη νοείται ειδικότερα κάθε διαταραχή που μειώνει σημαντικά την ικανότητα για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, όταν, δηλαδή, εξαιτίας της διαταραχής αυτής, αποκλείεται κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του διαθέτη με λογικούς υπολογισμούς, καθόσον ο τελευταίος κυριαρχείται από παραστάσεις, αισθήματα, ορμές ή επιρροές τρίτων. (ΑΠ 913/2019). Οι ασθένειες που μπορούν να οδηγήσουν στην πιο πάνω διαταραχή είναι οι γνωστές ψυχώσεις, όπως π.χ. η μανιοκατάθλιψη, η σχιζοφρένεια, οι παράνοιες, αλλά και οργανικοψυχικές παθήσεις, όπως η γεροντική άνοια, όταν από αυτήν προκαλείται μόνιμη διαταραχή της λειτουργίας του νου σε βαθμό που να αποκλείει την ύπαρξη λογικής κρίσης. Η απλή νοητική μείωση, που συχνά συνοδεύει τη γήρανση, είναι φαινόμενο απολύτως φυσιολογικό και η επίκληση και απόδειξή της δεν δικαιολογεί, από μόνη της, ανικανότητα προς σύνταξη διαθήκης (ΑΠ 237/2017). Η ανικανότητα κρίνεται κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, ενώ η μεταγενέστερη επέλευσή της ή η ύπαρξή της σε προγενέστερο χρόνο δεν ασκεί καμία έννομη επιρροή. Στην περίπτωση ειδικά που ο διαθέτης πάσχει από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, αν μεν πρόκειται για πάθηση περιοδικού ή παροδικού χαρακτήρα, απαιτείται και πάλι να αποδειχθεί η ψυχική ή διανοητική διαταραχή του διαθέτη κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, αν όμως πρόκειται για πάθηση μη ιάσιμη ή βαριά ψυχική διαταραχή, τότε δεν είναι ανάγκη η απόδειξή της κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, αφού τεκμαίρεται αυτή λόγω της διάρκειάς της (ΑΠ 608/2024, ΑΠ 360/2021, ΑΠ 913/2019, ΑΠ 1198/2012). Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ.1 εδ. α' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Εξάλλου, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε στο νόμο έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, όταν το δικαστήριο της ουσίας έκανε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών της ένδικης υπόθεσης σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας δεν υπάγονται και, έτσι, κατέληξε σε εσφαλμένο συμπέρασμα, με τη μορφή του διατακτικού. Με τον λόγο αυτό αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων, αντενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την αξιοποίηση των ουσιαστικών παραδοχών, δηλαδή, αποκλειστικά, των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή δεν αποδείχθηκαν, καθώς και της υπαγωγής αυτών στο νόμο. Ιδρύεται δε ο παραπάνω αναιρετικός λόγος, αν οι πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου καθιστούν φανερή την ως άνω παραβίαση (Ολ.ΑΠ 2/2021, Ολ.ΑΠ 3/2020, ΑΠ 23/2023, ΑΠ 257/2020, ΑΠ 38/2020, ΑΠ 319/2017).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), (Ολ.ΑΠ 6/2006). Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 736/2019). Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΑΠ 68/2020, ΑΠ 12/2020). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε. Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε, στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 162/2020, ΑΠ 169/2019, ΑΠ 1339/2017). Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις, απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 23/2023, ΑΠ 68/2020, ΑΠ 262/2020, ΑΠ 551/2020).

Περαιτέρω, ο λόγος αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ιδρύεται και όταν η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου αφορά στους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, με τους οποίους αίρονται οι ασάφειες ή καλύπτονται τα κενά που διαπιστώνονται στις δικαιοπρακτικές δηλώσεις βουλήσεως των μερών. Ειδικότερα, παράβαση των ερμηνευτικών κανόνων των δικαιοπραξιών, που περιέχονται στα άρθρα 173 και 200 ΑΚ, υφίσταται, όταν το δικαστήριο της ουσίας είτε προσέφυγε στους ερμηνευτικούς αυτούς κανόνες προς συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, μολονότι δέχθηκε ότι η δικαιοπραξία είναι πλήρης και σαφής και δεν έχει ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας, κατά την ανέλεγκτη ως προς αυτό κρίση του, είτε παρέλειψε να προσφύγει στους ίδιους ερμηνευτικούς κανόνες, καίτοι ανέλεγκτα, επίσης, διαπίστωσε την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στις δηλώσεις βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων, οι οποίες έχρηζαν έτσι κατάλληλης συμπλήρωσης ή ερμηνείας με εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ. Προσφυγή πάντως στις διατάξεις αυτές υπάρχει, έστω και αν αυτές δεν κατονομάζονται ρητά στην απόφαση, εφόσον από το περιεχόμενο της απόφασης προκύπτει ότι το δικαστήριο, αναζητώντας την αληθινή βούληση των συμβαλλομένων, προσέφυγε τελικά στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Η διαπίστωση εξάλλου από το δικαστήριο της ουσίας κενού ή ασάφειας στη δικαιοπραξία δεν είναι αναγκαίο να αναφέρεται ρητά στην απόφασή του, αλλά αρκεί να προκύπτει και έμμεσα απ' αυτή, όπως συμβαίνει όταν, παρά την έλλειψη σχετικής διαπίστωσης στην απόφαση, το δικαστήριο της ουσίας προέβη σε συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, γεγονός που αποκαλύπτει ακριβώς ότι το δικαστήριο αντιμετώπισε κενό ή ασάφεια στις δηλώσεις βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων, που το ανάγκασαν να καταφύγει στη συμπλήρωση ή ανάλογα στην ερμηνεία τους. Ιδίως αυτό συμβαίνει όταν το δικαστήριο προβαίνει στο συσχετισμό των όρων της σύμβασης, στη λήψη υπόψη στοιχείων εκτός της σύμβασης ή αντλεί επιχειρήματα από το σκοπό της. Παράβαση των ερμηνευτικών κανόνων των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ συνιστά και η εσφαλμένη εφαρμογή τους, με την έννοια της ευθείας κατ' αρχήν παράβασης των κανόνων αυτών στην περίπτωση που το σχετικό πόρισμα, στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο ως προς την ερμηνεία ή τη συμπλήρωση της δικαιοπραξίας, δεν είναι σύμφωνο με την καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη (ΑΠ 43/2023, ΑΠ 1075/2023, ΑΠ 900/2023, ΑΠ 1363/2021, ΑΠ 1123/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης, αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο α) παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 131 και 1719 παρ. 3 ΑΚ, δεχόμενο εσφαλμένα, με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες, ότι η από 23.4.2009 ιδιόγραφη διαθήκη είναι άκυρη, διότι ο διαθέτης, Π. Κ., βρισκόταν, κατά τον χρόνο σύνταξής της, εξαιτίας της μόνιμης και μη ιάσιμης πάθησής του, σε διανοητική διαταραχή, η οποία περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του και μείωνε σημαντικά την ικανότητά του για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, στερώντας του τη δυνατότητα να προσδιορίσει την αληθινή βούλησή του και β) παραβίασε ευθέως τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, καθόσον, ενώ δέχθηκε ότι το περιεχόμενο του υπ' αριθ. …2000 ειδικού πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Στυλιανής Πουργανή - Λεπέση και του υπ' αριθ. …2004 κανονισμού διοίκησης και λειτουργίας πολυκατοικίας της Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Κυριακής Προκοπίου - Παπούλια, με δικαιοπρακτούντα και συμβαλλόμενο μέρος τον διαθέτη, είναι πλήρες και σαφές και δεν έχει ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας, προσέφυγε παρά το νόμο στους ερμηνευτικούς αυτούς κανόνες προς ερμηνεία των δικαιοπραξιών, παρότι η προσφυγή σε αυτούς προϋποθέτει τη διαπίστωση κενού ή ασάφειας στη δήλωση βουλήσεως. Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για τον αναιρετικό έλεγχο, πραγματικά περιστατικά : "Την …2018 απεβίωσε, σε ηλικία 75 ετών στη Θεσσαλονίκη, ο αδελφός του ενάγοντος και θείος του εναγομένου Π. Κ. του Ν., κάτοικος … , νοσηλευόμενος στην ψυχιατρική κλινική "Αγία Μαρίνα", ο οποίος ήταν άγαμος και άτεκνος. Ο θανών κατέλιπε την από …2009 ιδιόγραφη διαθήκη του, η οποία δημοσιεύτηκε νόμιμα με τα υπ' αριθμ. …2018 πρακτικά συνεδρίασης του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία εγκατέστησε ως μοναδικό κληρονόμο του τον εναγόμενο, γιο του αδελφού του Κ. Κ. και δη του κατέλιπε ένα διαμέρισμα στη Θεσσαλονίκη, που βρίσκεται επί της οδού … και όλα τα χρήματά του, όσα υπάρχουν και βρεθούν, κατά τον θάνατό του, κατατεθειμένα στην τράπεζα. Ο ενάγων, ως αδελφός του θανόντος διαθέτη, θα καλούνταν στην κληρονομία ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος, διότι ο κληρονομούμενος δεν είχε παντρευτεί ούτε είχε αποκτήσει ή υιοθετήσει τέκνα. Ο διαθέτης Π. Κ., ο οποίος γεννήθηκε το έτος 1942, διαγνώστηκε το έτος 1963, όταν κατετάγη στον στρατό, με σχιζοφρενική συνδρομή (ηβηφρενικής μορφής) έλαβε διετή αναβολή στράτευσης και κρίθηκε οριστικά ακατάλληλος για στράτευση (Ι5) κατά το έτος 1965, ως πάσχων από υπολειμματική σχιζοφρενική συνδρομή. Λόγω της κατάστασης της υγείας του δεν ήταν ικανός για εργασία και για την εξασφάλισή του ο ενάγων είχε μεριμνήσει να εκδοθεί στο όνομα του διαθέτη μια άδεια λαχειοπώλη, ωστόσο ουδέποτε άσκησε κατ' ουσίαν το επάγγελμα αυτό και τα λαχεία πουλούσαν οι γονείς του στο κατάστημα που διατηρούσαν οι ίδιοι. Με την υπ' αρ. …1988 απόφαση του Διευθυντή του ΙΚΑ του χορηγήθηκε σύνταξη αναπηρίας, λόγω ψυχικής πάθησης, με ποσοστό αναπηρίας 67%, αρχικά μέχρι την …1991, ακολούθως, δε, με συνεχείς παρατάσεις μέχρι την …1998 και στη συνέχεια, δυνάμει της υπ' αρ. …/1998 απόφασης Διευθυντή ΙΚΑ του χορηγήθηκε αναπηρική σύνταξη για αόριστο χρόνο. Ο διαθέτης νοσηλεύτηκε στην ψυχιατρική κλινική "Αγία Μαρίνα" στον Τρίλοφο Θεσσαλονίκης κατά τα χρονικά διαστήματα από …1994 έως …1995, από …1997 έως …2006, από …2006 έως …2011, από …2011 έως τουλάχιστον την …2014, αλλά και μεταγενέστερα έως τον θάνατό του την …2018, ως πάσχων από ψυχωσική συνδρομή και ειδικότερα από παρανοειδή σχιζοφρένεια. Με την υπ' αρ. …2011 αίτησή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, προκληθείσα κατόπιν σχετικής αιτήσεως της Κ. Κ., κόρης του ενάγοντος - εκκαλούντος, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης ζήτησε την υποβολή του διαθέτη σε πλήρη στερητική δικαστική συμπαράσταση. Επί της ανωτέρω αιτήσεως εκδόθηκε, κατά την διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, η υπ' αρ. 31.899/2011 μη οριστική απόφαση, με την οποία αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής απόφασης και διατάχθηκε η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης από τον διορισθέντα προς τούτο πραγματογνώμονα ιατρό νευρολόγο - ψυχίατρο Χ. Β. , προκειμένου να γνωμοδοτήσει αν ο ανωτέρω διαθέτης έπασχε από ψυχική ή πνευματική νόσο που να αποκλείει τη χρήση του λογικού, σε τυχόν, δε, καταφατική περίπτωση να προσδιορίσει το βαθμό της νόσου και αν παρακωλύεται αυτός στην ελεύθερη διαμόρφωση της βούλησης ή της κρίσης του και αν υπάρχει προοπτική δυσμενούς εξέλιξης της νόσου ή θεραπείας της, καθώς και αν εξαιτίας της νόσου αδυνατεί να επιμεληθεί του εαυτού του και της περιουσίας του και σε ποιο βαθμό, όπως και αν βρίσκεται σε προφανή αδυναμία να επικοινωνεί με τρίτους και σε ποιο βαθμό. Ο ανωτέρω πραγματογνώμονας, ο οποίος εξέτασε τον διαθέτη στην νευροψυχιατρική κλινική "Αγία Μαρίνα", όπου νοσηλευόταν, και μελέτησε το ιστορικό νοσηλείας του στην κλινική, με την από …2012 έκθεση ιατρικής πραγματογνωμοσύνης του, η οποία κατατέθηκε στη γραμματεία του ανωτέρω δικαστηρίου με αρ. κατ. …2012, αποφάνθηκε ότι ο διαθέτης έπασχε από σχιζοφρενική ψύχωση παρανοϊκού τύπου, πάθηση πνευματική - ψυχική, χρόνια και ανίατη με προεξάρχοντα συμπτώματα τις ακουστικές ψευδαισθήσεις, ιδέες συσχετίσεως - παρακολουθήσεως - καταδιώξεως και εξωγενών επιδράσεων. Ότι η αυστηρή τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής, η τακτική ιατρική παρακολούθηση και η θετική συμπεριφορά του περιβάλλοντός του, μπορούν σε μερικό βαθμό μόνο να περιορίσουν τις εκδηλώσεις και τα συμπτώματα της πάθησης, η, δε, αποκατάσταση της καλής λειτουργίας των διανοητικών ικανοτήτων του είναι πρακτικά αδύνατη, καθόσον λόγω της χρονιότητας της νόσου παρουσιάζεται προοδευτική έκπτωση όλων των ανώτερων ψυχοδιανοητικών λειτουργιών και κυρίως της σκέψης, βούλησης, συνείδησης, κρίσης και συναισθήματος. Κατόπιν των ανωτέρω διαπιστώσεων ο ανωτέρω πραγματογνώμονας γνωμάτευσε ότι ο διαθέτης, λόγω της παθήσεώς του, έχει καταστεί ολικά ανίκανος να επιμελείται του εαυτού του και των περιουσιακών του στοιχείων και να εκτιμά την βαρύτητα των συναλλακτικών πράξεων, ώστε να παρίσταται ανάγκη να εκπροσωπείται από δικαστικό συμπαραστάτη σε κάθε πράξη που θα αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών του στοιχείων. Ακολούθως, εκδόθηκε η υπ' αρ. 7811/2013 οριστική απόφαση του ανωτέρω δικαστηρίου, δυνάμει της οποίας ο διαθέτης τέθηκε σε καθεστώς πλήρους στερητικής δικαστικής συμπαράστασης, διορίστηκε ως δικαστική συμπαραστάτρια η ανιψιά του Κ. Κ. και εποπτικό συμβούλιο. Στη συνέχεια, ο ανωτέρω διαθέτης, ισχυριζόμενος ότι ουδέποτε έλαβε γνώση της σε βάρος του κινηθείσας διαδικασίας, για την οποία, ωστόσο, είχε τηρηθεί η διάταξη του άρ. 131 ΚΠολΔ και ειδικότερα η κλήση αυτού στη συζήτηση της αίτησης για την υποβολή αυτού σε δικαστική συμπαράσταση επιδόθηκε στον διευθυντή της ανωτέρω κλινικής, ο οποίος βεβαίωνε ότι δεν ήταν δυνατή η επικοινωνία με τον νοσηλευόμενο διαθέτη, ζήτησε, με την υπ' αρ. …/2013 αίτησή του, προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, την άρση της στερητικής δικαστικής συμπαράστασης. Επί της ανωτέρω αίτησης εκδόθηκε η υπ' αρ. 24.548/2013 οριστική απόφαση, με την οποία διατάχθηκε η επανάληψη της συζήτησης προκειμένου να διενεργηθεί νέα ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη από τον διορισθέντα πραγματογνώμονα νευρολόγο - ψυχίατρο Α. Ω. Ο τελευταίος, αφού μελέτησε τον ιατρικό φάκελο του ασθενούς, εξέτασε τον διαθέτη στο ιατρείο του, όπου προσήλθε συνοδευόμενος από τον πατέρα του εναγομένου, συνέταξε αυθημερόν την από …2013 ιατρική πραγματογνωμοσύνη (υπ' αρ. κατ. …2014), σύμφωνα με την οποία ο Π. Κ. έπασχε από την ηλικία των 20 ετών από υπολειμματική ψυχωσική συνδρομή, σχιζοφρενικού τύπου, η οποία, στη φάση κατά το χρόνο εξέτασης, ήταν σταθεροποιημένη και ήπια, παρουσιάζοντας ικανοποιητική βελτίωση, λόγω της διαρκούς φαρμακευτικής αγωγής. Ότι η νόσος του ήταν διαρκής, χωρίς τη δυνατότητα οριστικής θεραπείας. Ότι, κατά την τότε φάση της ασθένειας, δεν επηρεαζόταν αποφασιστικά η λειτουργία της βούλησής του και ήταν μερικά ικανός να επιμεληθεί του εαυτού του και της περιουσίας του, υπό την επίβλεψη ατόμου της εμπιστοσύνης του, που θα ήρε την εγγενή καχυποψία του. Ότι διέθετε την ικανότητα να διαχειρίζεται τη σύνταξή του, αλλά, δεδομένης της ηλικίας του και της μη ύπαρξης συζύγου και τέκνων, για κάθε σοβαρή απόφαση διαχείρισης μεγάλης ακίνητης ή κινητής περιουσίας, κρινόταν ως απαραίτητη η συνδρομή ατόμου της εμπιστοσύνης του. Ο διαθέτης είχε εξεταστεί προηγουμένως (…2013) και από τον ψυχίατρο Δ. Π., ο οποίος στην από …2013 γνωμάτευσή του εκθέτει ότι, κατά την εξέταση του διαθέτη, δεν ανιχνεύτηκαν διαταραχές ως προς την ικανότητα προσοχής και συγκέντρωσης, ως προς τη βούληση και τάση προς ενέργεια, ως προς την κρίση και τη μνήμη, ούτε έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών. Δεν παρουσίαζε, δε, τούτος διαταραχές ως προς την παραγωγή, τη ροή και τον ειρμό της σκέψης, αλλά ως προς το περιεχόμενο ανιχνεύτηκε παραληρηματικού τύπου διαταραχή συσχέτισης και καχυποψία (με τα λόγια του ασθενούς "ο κόσμος είναι εχθρικός"). Διαταραχή ανιχνεύτηκε, επίσης, και ως προς την αντίληψη και τη συνειδητοποίηση με τη μορφή παραισθήσεων οπτικού τύπου ("είδα κάποιον με τη μορφή του διαβόλου") και αποπραγματοποίησης ("ο κόσμος μου φαίνεται παράξενος, αλλόκοτος, κάποιοι μοιάζουν να έχουν αλλόκοτη μορφή, σαν ανθρωποειδή"). Λόγω της κατάστασής του, παρουσίαζε ενεργητική κοινωνική αποφυγή σε μείζονα βαθμό, με αποτέλεσμα την πλήρη απουσία φιλικών σχέσεων και έντονη ανασφάλεια στο ενδεχόμενο να ζήσει εκτός κλινικής. Το συναίσθημά του εκτιμήθηκε ως υποθυμικό, ηπίως καταθλιπτικό, χωρίς την ανίχνευση αυτοβλαπτικού ιδεασμού, με ικανοποιητικό βαθμό συναίσθησης της παθολογικής κατάστασής του. Βάσει αυτών, ο ανωτέρω ιατρός κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο διαθέτης έπασχε από σχιζοφρενική ψύχωση υπολειμματικού τύπου με καταθλιπτικά στοιχεία, λόγω, δε, της χρόνιας φύσης της νόσου και την πιθανότητα υποτροπής και επιδείνωσης, έχρηζε σταθερής και διαρκούς ιατροφαρμακευτικής παρακολούθησης και ότι, σε εκείνη τη φάση της νόσου, μπορούσε να έχει τον έλεγχο και την επιμέλεια των οικονομικών και περιουσιακών του στοιχείων. Επίσης, το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, μετά την εκ νέου εισαγωγή της υπόθεσης, από την προσωπική επικοινωνία με τον διαθέτη, κατά την κατάθεσή του στο ακροατήριο, διαπίστωσε ότι αυτός ανταποκρίθηκε επαρκώς στις ερωτήσεις του δικαστηρίου, είχε επαρκή γνώση των περιουσιακών του στοιχείων, αντίληψη της κατάστασης της υγείας του και του περιβάλλοντός του, με ξεκάθαρη κρίση και βούληση για τα θέματα που τον αφορούν. Κατόπιν αυτών εκδόθηκε η με αρ. 9395/2014 απόφαση του ανωτέρω δικαστηρίου, η οποία επικυρώθηκε με την υπ' αρ. 1358/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία τροποποιήθηκε το είδος και η έκταση της δικαστικής συμπαράστασης για τον ανωτέρω διαθέτη και ειδικότερα τέθηκε αυτός σε καθεστώς μερικής επικουρικής δικαστικής συμπαράστασης και διορίστηκαν νέα μέλη του εποπτικού συμβουλίου και δικαστικός συμπαραστάτης, αφού κρίθηκε ότι μεταβλήθηκαν οι συνθήκες που επέβαλαν την υποβολή του σε καθεστώς πλήρους στερητικής δικαστικής συμπαράστασης. Η κατάσταση της υγείας του διαθέτη Π. Κ. ήταν βεβαρυμένη, διότι από την νεότητά του και έως τον θάνατό του έπασχε από μόνιμη και μη ιάσιμη νόσο, η οποία περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του. Ειδικότερα από το έτος 1963 είχε διαγνωσθεί με ψυχωσική συνδρομή παρανοϊκού τύπου (σχιζοφρένεια), με συνέπεια να κριθεί ακατάλληλος για στράτευση και ανίκανος για εργασία, να κριθεί ανάπηρος σε ποσοστό 67% και να τεθεί υπό ιατρική παρακολούθηση. Από το έτος 1995 και έως τον θάνατό του νοσηλευόταν, με μικρά διαλείμματα, στην ψυχιατρική κλινική "Αγία Μαρίνα", απ' όπου του επιτρεπόταν η έξοδος μόνο με τη συνοδεία των συγγενών του. Τελούσε, δε, αυτός υπό συνεχή ήπια φαρμακευτική αγωγή με αντιαγχώδη/αντιψυχωσικά και αντικαταθλιπτικά φάρμακα, στην οποία ανταποκρινόταν καλά, ώστε η νόσος του να μην εμφανίζει εξάρσεις και να παραμένει σταθερή. Παρά ταύτα, όμως, εμφάνιζε τα συμπτώματα της νόσου, ήτοι διαταραχή συσχέτισης και εγγενή καχυποψία, ώστε γι' αυτόν ο κόσμος να παρίσταται εχθρικός και γι' αυτό αισθανόταν έντονη ανασφάλεια και απέφευγε την κοινωνική συναναστροφή. Εμφάνιζε, επίσης, διαταραχή ως προς την αντίληψη και τον έλεγχο της πραγματικότητας, έχοντας οπτικές παραισθήσεις και αλλοιωμένη αντίληψη του περιβάλλοντος και δη ο κόσμος του φαινόταν παράξενος και έβλεπε ανθρώπους με μορφή διαβολική ή ανθρωποειδών. Για το λόγο, δε, αυτό οι διενεργηθείσες από τους ψυχιάτρους πραγματογνώμονες, Χ. Β. και Α. Ω., πραγματογνωμοσύνες συγκλίνουν στη διαπίστωση πως ο διαθέτης δεν μπορούσε να λάβει σοβαρές αποφάσεις για τη διαχείριση μεγάλης ακίνητης ή κινητής περιουσίας χωρίς τη συνδρομή ατόμου της εμπιστοσύνης του. Ο μεν πρώτος (Χ. Β.) έκρινε αυτόν ολικά ανίκανο να επιμελείται τον εαυτό του και τα περιουσιακά του στοιχεία, ο δε δεύτερος (Α. Ω.) αναγνώρισε σ' αυτόν μερική ικανότητα και δη να διαχειρίζεται τη σύνταξή του, όχι όμως να μπορεί να λάβει σοβαρές αποφάσεις διαχείρισης. Η ανωτέρω κρίση του Δικαστηρίου ενισχύεται έτι περαιτέρω από τις πλησιόχρονες με τη σύνταξη της εν λόγω διαθήκης ιατρικές γνωματεύσεις των θεραπόντων ιατρών του στην κλινική "Αγία Μαρίνα" (βλ. ενδεικτικά από …2009 και …2009 γνωματεύσεις του Διευθυντή της Κλινικής "Αγία Μαρίνα"), σύμφωνα με τις οποίες "λόγω της φύσεως της νόσου και των διαταραχών που επιφέρει αύτη εις τας ψυχοδιανοητικάς του λειτουργίας και δεδομένου ότι η ικανότης προς δικαιοπραξίαν επηρεάζεται, τόσον από ενδογενείς όσον και εξωγενείς παράγοντες, οι οποίοι μεταβάλλονται ανά πάσαν στιγμήν, έχομεν την γνώμην ότι ούτος δεν είναι εις θέσιν να επιμελήται του εαυτού του και των περιουσιακών του στοιχείων". Η ανωτέρω κρίση του Δικαστηρίου δεν αναιρείται από άλλα αποδεικτικά μέσα του φακέλου της δικογραφίας. Ειδικότερα, με το υπ' αρ. …2000 ειδικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Στυλιανής Πουργάνη - Λεπέση, που καταρτίστηκε στον Τρίλοφο Θεσσαλονίκης και ειδικότερα στην Νευροψυχιατρική Κλινική "Αγία Μαρίνα", ο Π. Κ. χορήγησε στον ενάγοντα - εκκαλούντα αδελφό του την ειδική πληρεξουσιότητα να εισπράττει τη σύνταξή του και να τον εκπροσωπεί ενώπιον των αρχών και υπηρεσιών για οποιοδήποτε θέμα σχετικό με αυτή, καθώς και να πωλήσει, για λογαριασμό του, ένα δίκυκλο όχημα, ιδιοκτησίας του. Επίσης, ο ανωτέρω διαθέτης συνέπραξε με τους αδελφούς του και δη με τον ενάγοντα, Κ. Κ., και τον πατέρα του εναγομένου, Α. Κ., καθώς και με την ανιψιά του, θυγατέρα του ενάγοντος, Κ. Κ., στην κατάρτιση του υπ' αρ. …2004 κανονισμού διοίκησης και λειτουργίας πολυκατοικίας, που συνέταξε η συμβολαιογράφος Θεσσαλονίκης Κυριακή Προκοπίου - Παπούλια. Οι ανωτέρω συμβολαιογραφικές πράξεις καταρτίστηκαν με τη σύμπραξη του Π. Κ. σε χρόνο, κατά τον οποίο αυτός νοσηλευόταν στην ψυχιατρική κλινική και δεν ήταν, σύμφωνα με τις γνωματεύσεις των θεραπόντων ιατρών του (βλ. από …2005 γνωμάτευση Κ. Γ. Σ., ιατρού και διευθυντή της κλινικής "Αγία Μαρίνα") σε θέση να επιμεληθεί του εαυτού του και των περιουσιακών του στοιχείων. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι μεταξύ των ανωτέρω αδελφών του διαθέτη δεν υπήρχε συνεννόηση για τη θέση αυτού σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης (βλ. από …2006 και …2009 εξώδικες δηλώσεις - προσκλήσεις του ενάγοντος - εκκαλούντος προς τον Κ. Κ., με τις οποίες καλούσε αυτόν να συζητήσουν για την υποβολή του αδελφού τους Π. σε δικαστική συμπαράσταση και την αρνητική απάντηση αυτού με την από …2013 εξώδικη δήλωση - απάντησή του), με αποτέλεσμα στις ανωτέρω διαχειριστικές πράξεις να παρίσταται, μεν, ο ασθενής διαθέτης, αλλά υπό την απόλυτη καθοδήγηση των συγγενών του. Το ίδιο ισχύει και για την από …2013 σύμβαση μίσθωσης του διαμερίσματος του διαθέτη επί της οδού … στην … , η οποία υπογράφεται από τον ίδιο (δεν αμφισβητείται η υπογραφή), ωστόσο οι ενέργειες για την εξεύρεση μισθωτή και την κατάρτιση της συμφωνίας έγιναν από τους συγγενείς του και όχι από τον ίδιο, ο οποίος νοσηλευόταν στην κλινική (βλ. από …2013 βεβαίωση κλινικής "Αγία Μαρίνα", σύμφωνα με την οποία η τελευταία έξοδός του από την κλινική, με τη συνοδεία του αδελφού του Κ., ήταν στις …2012, δηλαδή 6 μήνες πριν την κατάρτιση της μίσθωσης), μάλιστα, δε, στην κατάθεσή του, που περιλαμβάνεται στα υπ' αρ. …2014 πρακτικά συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ο διαθέτης αναφέρει ότι το σπίτι του εκμισθώθηκε, εν αγνοία του, από τον αδελφό του Α. και την ανιψιά του Κ.

Περαιτέρω, η από …2014 εξώδικη δήλωση της τελευταίας προς τον εν λόγω διαθέτη (βλ. υπ' αρ. …2014 έκθεση επίδοσης δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου … Τ. Τ.) έγινε μετά την απαγόρευση σ' αυτήν και στον ενάγοντα πατέρα της να τον επισκέπτονται στην κλινική (βλ. από …2014 εξώδικη δήλωση Π. Κ.), με την οποία επιχειρεί να του εξηγήσει ότι δεν ευσταθούν οι σε βάρος της κατηγορίες ότι έχει καταχραστεί χρήματά του, κατά το διάστημα που ήταν δικαστική του συμπαραστάτρια, και ότι επιθυμεί να τον επισκεφθεί για να του επιδείξει τα σχετικά παραστατικά για τις δαπάνες που πραγματοποίησε, λόγω της άρνησης του νέου εποπτικού συμβουλίου να τα ελέγξουν, από το όλο, δε, περιεχόμενο της δήλωσης αυτής προκύπτει ότι απευθύνεται σε άτομο που δεν έχει τη δυνατότητα αντίληψης της πραγματικότητας (ενδεικτικές φράσεις "δεν έγινε αντιληπτό από μέρους σου", "μήπως καταλάβεις πραγματικά τι συμβαίνει", "χωρίς να έχεις συναίσθηση του αν υπέγραψες κάτι και τι ήταν αυτό", "είσαι εύκολος στόχος λόγω της ασθένειάς σου", "εκμεταλλευόμενος τα συμπτώματα της ασθένειάς σου", "πιστεύω ότι ούτε καν έχεις αντιληφθεί το περιεχόμενο όσων υπογράφεις", "θα ήταν ανήθικο να σε εγκαταλείψω ασθενή και έρμαιο στα χέρια όποιου επιτήδειου, στην κατάσταση που βρίσκεσαι", "δεν δύνασαι να αντιληφθείς τι πραγματικά είναι προς όφελός σου και ποιοι σε αδικούν", "θεωρώ ηθικό καθήκον να σε προστατεύσω"). Τέλος, ενδεικτική της κατάστασης σύγχυσης, στην οποία τελούσε ο διαθέτης είναι το γεγονός ότι, παρότι είχε ενημερωθεί και έδωσε τη συναίνεσή του για να τεθεί σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης (βλ. ένορκη βεβαίωση Μ. Ι.), στη συνέχεια ζήτησε την άρση της δικαστικής του συμπαράστασης, κατηγορώντας τον ενάγοντα - εκκαλούντα και τη δικαστική του συμπαραστάτρια Κ. Κ., ότι ενήργησαν κρυφίως και με δολιότητα σε βάρος του για να τεθεί σε δικαστική συμπαράσταση. Με βάση τα ανωτέρω, το Δικαστήριο άγεται στην κρίση ότι ο διαθέτης κατά το χρόνο συντάξεως της ένδικης ιδιόγραφης διαθήκης (…2009) βρισκόταν, εξαιτίας της μόνιμης και μη ιάσιμης πάθησής του, σε διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του και μείωνε σημαντικά την ικανότητά του για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, καθότι δεν βρισκόταν σε ψυχική ισορροπία και δεν διέθετε διαύγεια πνεύματος, ώστε να έχει τη δυνατότητα ελεύθερου προσδιορισμού της βουλήσεως με λογικούς υπολογισμούς, συνεπώς δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει την αληθινή και πραγματική βούλησή του και να δηλώσει αυτήν στη διαθήκη του, όπως επιθυμούσε.". Κατόπιν τούτων το Εφετείο δέχθηκε την έφεση του ενάγοντος, εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που είχε απορρίψει την αγωγή ως ουσία αβάσιμη και διακρατώντας και δικάζοντας επί της αγωγής, δέχθηκε αυτή ως ουσία βάσιμη και αναγνώρισε την ακυρότητα της από …2009 ιδιόγραφης διαθήκης του Π. Κ. του Ν.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 131 και 1719 αρ. 3 ΑΚ, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε. Και τούτο διότι, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη και τα ως άνω ανελέγκτως δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, η κατάσταση υγείας του διαθέτη, Π. Κ., ήταν βεβαρημένη, καθόσον από την νεότητά του και έως τον θάνατό του έπασχε από μόνιμη και μη ιάσιμη νόσο και συγκεκριμένα, ήδη από το έτος 1963, είχε διαγνωσθεί με ψυχωσική συνδρομή παρανοϊκού τύπου (σχιζοφρένεια), με συνέπεια να κριθεί ακατάλληλος προς στράτευση και ανίκανος προς εργασία, να κριθεί ανάπηρος σε ποσοστό 67% και να τεθεί υπό ιατρική παρακολούθηση, ενώ από το έτος 1995 και έως τον θάνατό του, νοσηλευόταν, με μικρά διαλείμματα, στην ψυχιατρική κλινική "Αγία Μαρίνα", απ' όπου του επιτρεπόταν η έξοδος μόνο συνοδεία συγγενών του και, παρά την φαρμακευτική αγωγή που ελάμβανε, εμφάνιζε τα συμπτώματα της νόσου, δηλαδή διαταραχή συσχέτισης και εγγενή καχυποψία και απέφευγε την κοινωνική συναναστροφή, εξαιτίας δε της ως άνω μόνιμης και μη ιάσιμης πάθησής του, βρισκόταν, κατά τον κρίσιμο χρόνο σύνταξης της διαθήκης, σε διανοητική διαταραχή, η οποία περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του και μείωνε σημαντικά την ικανότητά του προς αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, διότι δεν βρισκόταν σε ψυχική ισορροπία, ούτε διέθετε διαύγεια πνεύματος, ώστε να έχει τη δυνατότητα ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησης με λογικούς υπολογισμούς.

Συνεπώς ο διαθέτης δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει την αληθινή και πραγματική βούλησή του και να δηλώσει αυτήν στη διαθήκη του, όπως επιθυμούσε. Επομένως, ο αναιρετικός λόγος από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη ευθεία παραβίαση των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 131 και 1719 αριθ. 3 ΑΚ, είναι αβάσιμος.

Περαιτέρω το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του νομίμου βάσεως, αφού από το ως άνω αιτιολογικό της προκύπτουν σαφώς όλα τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων των ανωτέρω διατάξεων των άρθρων 131 και 1719 αριθ. 3 ΑΚ, ενώ έχει τις αναγκαίες αιτιολογίες, οι οποίες είναι σαφείς, πλήρεις και δεν αντιφάσκουν μεταξύ τους, καθιστούν δε εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή υπαγωγή των αποδειχθέντων περιστατικών στις προαναφερθείσες διατάξεις. Επομένως, ο αναιρετικός λόγος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη εκ πλαγίου παραβίαση των άρθρων 131 και 1719 αριθ. 3 ΑΚ, είναι αβάσιμος. Ο ανωτέρω τρίτος λόγος αναίρεσης, κατά το σκέλος αυτού, με το οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, είναι απορριπτέος, προεχόντως ως αβάσιμος, καθόσον στηρίζεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως. Ειδικότερα, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, ουδόλως προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να ερμηνεύσει το περιεχόμενο των άνω προσκομισθέντων εγγράφων, ήτοι του υπ' αριθ. …2000 ειδικού πληρεξουσίου της Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Στυλιανής Πουργανή - Λεπέση και του υπ' αριθ. …2004 κανονισμού διοίκησης και λειτουργίας πολυκατοικίας της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Κυριακής Προκοπίου - Παπούλια, προσέφυγε στους ανωτέρω ερμηνευτικούς κανόνες. Αντιθέτως, το Εφετείο, αφού δέχθηκε τη σαφήνεια των εν λόγω δικαιοπραξιών, δεν διέγνωσε κενό ή ασάφεια στη δήλωση βουλήσεως των μερών, ώστε να καταστεί αναγκαία η εφαρμογή των άρθρων 173 και 200 ΑΚ (του τελευταίου εφαρμοζομένου αποκλειστικώς επί συμβάσεων και όχι επί μονομερών δικαιοπραξιών, όπως η παροχή πληρεξουσιότητας) και ως εκ τούτου, ο σχετικός αναιρετικός ισχυρισμός περί προσφυγής σε αυτούς είναι αβάσιμος. Με τις λοιπές στους ίδιους αναιρετικούς λόγους αιτιάσεις, υπό την επίφαση της συνδρομής των προϋποθέσεων θεμελίωσής τους στο άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, πλήττεται η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, που είναι αναιρετικά ανέλεγκτη (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), καθόσον ανάγονται στην εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, την αιτιολόγηση, τον συσχετισμό και την ανάλυση των αποδείξεων. Κατά το άρθρο 6 παρ. 1 της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Συμβάσεως της Ρώμης "για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών", η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.δ. 53/1974, "παν πρόσωπον έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσίς του δικασθή δικαίως, δημοσία και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερολήπτου δικαστηρίου, νομίμως λειτουργούντος, το οποίον θα αποφασίση είτε επί των αμφισβητήσεων επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως, είτε επί του βασίμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως...". Με το ανωτέρω άρθρο, καθ' ο μέρος θεσπίζεται ότι οι υποθέσεις δικάζονται από αμερόληπτα, ανεξάρτητα και νομίμως λειτουργούντα δικαστήρια α) δίκαια, β) δημόσια και γ) εντός λογικής προθεσμίας, θεσπίζονται αντίστοιχα ουσιαστικά δικαιώματα των προσώπων, στα οποία αφορά η σύμβαση, τα οποία δικαιούνται να αξιώσουν να τύχουν της κατά τα ανωτέρω δικαστικής προστασίας. Με τη διάταξη αυτή καθορίζεται ποια δικαιώματα δίδονται για την απονομή της δικαιοσύνης. Πρόκειται συνεπώς για διάταξη ουσιαστικού δικαίου και η παραβίασή της εμπίπτει στο λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ. Δεν στοιχειοθετείται όμως παραβίαση της άνω διάταξης, όταν πολιτικό δικαστήριο, που πληροί τις προϋποθέσεις της παραπάνω αυξημένης τυπικής ισχύος διάταξης, ήτοι είναι ανεξάρτητο, αμερόληπτο και λειτουργεί νόμιμα με βάση κανόνες δικαίου και με οργανωμένη διαδικασία για τα ζητήματα της αρμοδιότητάς του, εφαρμόσει εσφαλμένα σε συγκεκριμένη υπόθεση διάταξη ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου, αλλά η πλημμέλεια αυτή της απόφασης ελέγχεται με τα προβλεπόμενα από τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας ένδικα μέσα.

Εξάλλου, ο προβλεπόμενος από την παραπάνω διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου είναι ορισμένος, αν στο αναιρετήριο προσδιορίζεται, εκτός από τα λοιπά στοιχεία, και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση σφάλμα κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου. (Ολ.ΑΠ 2/2008, ΑΠ 806/2019, ΑΠ 1448/2011, ΑΠ 1254/2010).

Περαιτέρω, το άρθρο 13 της ίδιας Σύμβασης κατοχυρώνει το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον εθνικής αρχής για κάθε πρόσωπο του οποίου τα αναγνωριζόμενα σε αυτήν δικαιώματα και ελευθερίες παραβιάστηκαν, έστω και αν η παραβίαση διαπράχθηκε από πρόσωπα ενεργούντα κατά την εκτέλεση των δημοσίων καθηκόντων τους. Το δικαίωμα αυτό εναρμονίζεται με τη διάταξη του άρθρου 20 του Συντάγματος, η οποία επιτάσσει ότι καθένας δικαιούται στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια, έχοντας τη δυνατότητα να αναπτύξει ενώπιον αυτών τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή τα συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει.
Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης, ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 6 παρ. 1, 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης της Ρώμης "για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών" και 20 του Συντάγματος, καθόσον δεν ήταν δίκαιο και αμερόληπτο δικαστήριο. Στο αναιρετήριο, όμως, δεν αναφέρει συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους παραβιάσθηκαν οι διατάξεις αυτές και ειδικότερα, τους λόγους για τους οποίους το Εφετείο δεν ήταν δίκαιο και αμερόληπτο δικαστήριο. Αναφέρει μόνο ότι το Εφετείο υπέπεσε σε νομικά σφάλματα και έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, καθόσον έλαβε υπόψη, προς σχηματισμό της δικανικής του κρίσης, την από …2022 γραφολογική γνωμάτευση της δικαστικής γραφολόγου Ν. Ν. , αποδεχόμενο τους αβάσιμους ισχυρισμούς του ενάγοντος και απορρίπτοντας αναιτιολόγητα τους δικούς του ισχυρισμούς, οι οποίοι ήταν βάσιμοι και αποδεικνύονταν από το περιεχόμενο των προσκομισθέντων εγγράφων, ενώ παράλληλα αγνόησε τη δικαστική διαδικασία υποβολής του διαθέτη σε καθεστώς μερικής επικουρικής δικαστικής συμπαράστασης.

Πλην όμως, η διάπραξη νομικών σφαλμάτων από το Εφετείο δεν στοιχειοθετεί παραβίαση των άνω διατάξεων, καθώς για τα σφάλματα αυτά χορηγείται το ένδικο μέσο της αναίρεσης, οι δε σχετικές αιτιάσεις που προβάλλονται με το λόγο αυτό, έχουν ήδη προβληθεί με τους προαναφερθέντες λόγους της αναίρεσης, οι οποίοι κρίθηκαν απορριπτέοι και οι οποίοι, σε κάθε περίπτωση, δεν θεμελιώνουν παραβίαση των ως άνω διατάξεων. Επιπλέον, η εκτίμηση των αποδείξεων δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ. Επομένως, ο λόγος αυτός είναι, προεχόντως, απαράδεκτος και, ως εκ τούτου, απορριπτέος. Μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η αίτηση αναίρεσης και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος για την άσκηση αυτής παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος, λόγω της ήττας του, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (άρθρ. 106, 176, 183, 189 αρ. 1 και 191 αρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζονται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από …2023 αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 1033/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου.

Επιβάλλει σε βάρος του αναιρεσείοντος τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Μαΐου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Μαΐου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή