Αριθμός 997/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σωκράτη Πλαστήρα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ζωή Καραχάλιου, Αθανάσιο Νικολόπουλο, Μαρία Τατσέλου και Παναγιώτα Γιαννακοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Ιανουαρίου 2026, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - καθ' ης η αίτηση: Ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "ΛΙΝΤΛ ΕΛΛΑΣ & ΣΙΑ ΟΕ", που εδρεύει στην ΒΙ.ΠΕ.Θ. Σίνδου Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κοντούλα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης - αιτούσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "HIGKON (ΧΑΪΓΚΟΝ) ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ" και δ.τ. "HIGKON SA", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Ψαράκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …2018 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης - αιτούσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 420/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1394/2021 τελεσίδικη του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από …2021 αίτησή της και τους από 17-3-2022 πρόσθετους λόγους αυτής.

Εκδόθηκε η 1095/2023 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία απέρριψε την αναίρεση και τον πρόσθετο λόγο αυτής κατά της ως άνω απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από …2024 αίτηση της αναιρεσίβλητης, με την οποία ζητεί την επιδίκαση της δικαστικής της δαπάνης.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Μαρία Τατσέλου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Κατά τη διάταξη του άρθρου 191 παρ. 3 του ΚΠολΔ "αν η απόφαση δεν περιέχει διάταξη για τα έξοδα, μπορεί να υποβληθεί σχετική αίτηση στο ίδιο δικαστήριο". Με τη διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί συνέπεια της αρχής ότι η μη υποβολή αιτήσεως καθορισμού των εξόδων στο δικαστήριο της κύριας δίκης δεν συνεπάγεται και παραίτηση από το σχετικό δικαίωμα, θεσπίζεται η δικονομική δυνατότητα υποβολής αυτοτελούς αιτήσεως για τον καθορισμό τους ενώπιον του δικαστηρίου που εξέδωσε απόφαση, η οποία δεν περιλαμβάνει διάταξη σχετικά με τα δικαστικά έξοδα. Η, κατά τα άνω, αυτοτελής αίτηση καθορισμού των δικαστικών εξόδων προϋποθέτει την περάτωση της κύριας δίκης, κατά τη διαδικασία της οποίας και εκδικάζεται -συμπεριλαμβανομένων των βαθμίδων ενδίκων μέσων- και συνεπώς μπορεί να εισαχθεί και ενώπιον του Αρείου Πάγου, αν η οριστική -εφ' όλης της δίκης- απόφασή του δεν περιέχει διάταξη περί των δικαστικών εξόδων (πρβλ. ΟλΑΠ 918/1972).

Εξάλλου, η υποχρέωση του δικαστηρίου να προβεί με την οριστική απόφασή του στον καθορισμό του υπόχρεου πληρωμής των δικαστικών εξόδων και του ποσού αυτών έχει ως προϋπόθεση είτε την υποβολή καταλόγου εξόδων από το δικαιούχο των εξόδων με σχετικό αίτημα κατά τη διάρκεια της δίκης είτε, αν δεν υποβληθεί κατάλογος, την υποβολή σχετικού προς τούτο αιτήματος και με τις προτάσεις. Συνακόλουθα, η άνω ρύθμιση του άρθρου 191 παρ. 3 του ΚΠολΔ, η εφαρμογή της οποίας προϋποθέτει περάτωση της κύριας δίκης με οριστική απόφαση, καλύπτει τόσο την περίπτωση κατά την οποία υποβλήθηκε στην κύρια δίκη αντίστοιχο αίτημα για επιδίκαση δικαστικών εξόδων και το δικαστήριο παρέλειψε να αποφανθεί επ' αυτού, αφήνοντας τούτο αδίκαστο, όσο και την περίπτωση κατά τη οποία δεν υποβλήθηκε τέτοιο αίτημα (ΑΠ 1308/2003). Δηλαδή, απαιτείται παντελής σιωπή του δικαστηρίου σε αυτοτελή αίτηση του διαδίκου, η οποία πρέπει να υπάρχει όχι μόνο στο αιτιολογικό αλλά και στο διατακτικό και μόνο όταν το δικαστήριο δεν αποφάνθηκε με σχετική διάταξη επί υποβληθέντος αιτήματος στο διατακτικό ή στο αιτιολογικό του με προσόντα διατακτικού, ή δεν υποβλήθηκε καν ενώπιόν του τέτοιο αίτημα.

2. Στην προκειμένη περίπτωση με την από …2018 αγωγή της, την οποία άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η ενάγουσα, ήδη αιτούσα, στρεφόμενη κατά της εναγομένης, ήδη καθ' ης η αίτηση, ιστορούσε ότι με το από …2010 ιδιωτικό συμφωνητικό μισθώσεως εκμίσθωσε στην εναγόμενη τον περιγραφόμενο ενιαίο επαγγελματικό χώρο για χρονικό διάστημα δώδεκα (12) ετών, με έναρξη της μισθώσεως από την επόμενη της παραδόσεως του μισθίου ακινήτου και παραλαβής του από τη μισθώτρια, έναντι μηνιαίου μισθώματος 18.000 ευρώ και ότι σύμφωνα με ρητό όρο του άνω συμφωνητικού η εναγόμενη ανέλαβε την υποχρέωση να εκτελέσει τις αναφερόμενες υπολειπόμενες εργασίες για την αποπεράτωση του μισθίου προκειμένου αυτό να διαμορφωθεί σε μικτό κατάστημα τροφίμων. Ότι ο μίσθιος επαγγελματικός χώρος παραδόθηκε στην εναγόμενη στις …2012, οπότε και άρχισε η δωδεκαετής διάρκεια της μίσθωσης, πλην όμως η εναγόμενη δεν προέβη στις συμφωνηθείσες εργασίες, παρότι οχλήθηκε προς τούτο με την από …2014 εξώδικη δήλωσή της. Ότι κατόπιν της αρνήσεως της εναγομένης να εκτελέσει τις συμφωνηθείσες εργασίες, με την από …2017 εξώδικη δήλωσή της, την οποία επέδωσε σε αυτήν, κατήγγειλε τη μεταξύ τους μίσθωση για παράβαση συμφωνηθέντος όρου της συμβάσεως από τη μη εκτέλεση των εργασιών των οποίων η εναγόμενη είχε συμβατική υποχρέωση να εκτελέσει, αλλά και για κακή χρήση του μισθίου εξαιτίας της μη εκτελέσεως των εργασιών αυτών. Με βάση το ιστορικό αυτό και τον περαιτέρω ισχυρισμό ότι οι συμφωνηθείσες και μη εκτελεσθείσες εργασίες θα παρέμεναν προς όφελος του μισθίου ακινήτου και μετά τη λήξη της μισθώσεως, ζήτησε, κατόπιν μερικού περιορισμού του αιτήματος της αγωγής, να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει, εντόκως, το ποσό των 654.529,04 ευρώ ως αποζημίωση για την παράλειψη εκτελέσεως των εργασιών που είχαν συμφωνηθεί, που αντιστοιχεί, όπως η ίδια υπολόγισε, στο συνολικό κόστος εκτελέσεως των εργασιών αυτών βάσει των αναλυτικώς κατ' είδος και μονάδα δαπανών εργασιών. Επί της αγωγής αυτής, η οποία συζητήθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, εκδόθηκε η υπ' αριθμόν 420/2020 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή και ως κατ' ουσίαν βάσιμη και υποχρεώθηκε η εναγόμενη να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 500.000 ευρώ, νομιμοτόκως από της επιδόσεως της αγωγής και έως την εξόφληση. Κατά της αποφάσεως αυτής οι διάδικοι άσκησαν τις από …2020 και …2020 αντίθετες εφέσεις, επί των οποίων εκδόθηκε αντιμωλία, κατά την ίδια ως άνω διαδικασία, η υπ' αριθμόν 1394/2021 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, το οποίο τις δέχθηκε τυπικά, πλην τις απέρριψε κατ' ουσίαν, επικυρώνοντας έτσι την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Ασκηθείσης αναιρέσεως και προσθέτου λόγου αυτής εκ μέρους της εναγομένης κατά της άνω αποφάσεως εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων η υπ' αριθμόν 1095/2023 απόφαση του Δ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, με την οποία απορρίφθηκε η ασκηθείσα αναίρεση και ο πρόσθετος λόγος αυτής. Η τελειωτική αυτή απόφαση, στο μεν σκεπτικό της διέλαβε επί λέξει ότι "δικαστικά έξοδα δεν επιδικάζονται υπέρ της αναιρεσίβλητης ως διαδίκου που νίκησε στην παρούσα δίκη, γιατί το σχετικό αίτημα, που περιέχεται μόνο στις από 29-11-2022 προτάσεις της, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη, εφόσον αυτές δεν υπογράφονται από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Γιαννατσή, ο οποίος την εκπροσώπησε στην παρούσα δίκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και έχει προς τούτο πληρεξουσιότητα (βλ. το υπ' αριθμ. …2022 ειδικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Ευσταθίας Α. Ζούβελου), αλλά από τον δικηγόρο Γεώργιο Ψαράκη, ο οποίος δεν παραστάθηκε, ούτε και την εκπροσώπησε με οποιοδήποτε τρόπο στη δίκη, ούτε και προκύπτει ότι του έχει χορηγηθεί πληρεξουσιότητα από την αναιρεσίβλητη", στο δε διατακτικό της δεν διέλαβε διάταξη περί δικαστικών εξόδων.

3. Ήδη, με την υπό κρίσιν, από …2024 (και με αριθμό καταθέσεως …2024) αίτησή της η αιτούσα, ισχυρίζεται ότι επί της από …2021 αιτήσεως αναιρέσεως και των υπ' αριθ. καταθέσεως 39/2022 πρόσθετων λόγων αυτής της η καθ' ης η αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμόν 1394/2021 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών εκδόθηκε από το Δ' Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, κατά τη διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, η υπ' αριθμόν 1095/2023 απόφαση του τελευταίου δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε η αναίρεση και ο πρόσθετος λόγος αυτής. Ότι στην απόφαση αυτή δεν περιελήφθη διάταξη περί δικαστικής δαπάνης υπέρ αυτής και εις βάρος της καθ' ης διότι, όπως έκρινε το δικαστήριο, η υποβολή του αιτήματός της με τις έγγραφες προτάσεις, τις οποίες υπέγραψε δικηγόρος χωρίς αυτός να έχει πληρεξουσιότητα για να την εκπροσωπήσει, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Με βάση το ιστορικό αυτό ζητεί, ως διάδικος που νίκησε στη δίκη εκείνη, η οποία έχει περατωθεί, να καταδικασθεί η καθ' ης στη δικαστική δαπάνη στην οποία η ίδια υποβλήθηκε για τη διεξαγωγή της δίκης που ανοίχθηκε με την άσκηση της άνω αιτήσεως αναιρέσεως της καθ' ης και του πρόσθετου λόγου αυτής, την οποία η ίδια, αν και δεν προσκομίζει σχετικό κατάλογο, υπολογίζει στο ποσό των 36.573,40 ευρώ.

4. Με το προαναφερόμενο περιεχόμενο και αίτημα η αυτοτελής αίτηση επιδικάσεως δικαστικών εξόδων, η οποία παραδεκτώς και αρμοδίως εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον του δικαστηρίου τούτου κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρα 591, 614 παρ. 1 και 615 επ. του ΚΠολΔ), με την οποία εκδικάσθηκε και η κύρια υπόθεση, δεν είναι νόμιμη, αφού, σύμφωνα με τις προηγούμενες -υπό το στοιχείο 1- νομικές σκέψεις, δεν μπορεί να θεμελιωθεί στην επικαλούμενη από την αιτούσα διάταξη του άρθρου 191 παρ. 3 του ΚΠολΔ, η οποία δεν ευρίσκει έδαφος εφαρμογής στην προκείμενη περίπτωση κατά την οποία το δικαστήριο της κύριας δίκης, θεώρησε, έστω και εσφαλμένως (ΑΠ 518/2025, ΑΠ 1255/2019), ότι δεν λαμβάνεται υπόψη το αίτημα επιδικάσεως δικαστικών εξόδων επειδή οι προτάσεις της αιτούσας δια των οποίων υποβλήθηκε το αίτημα αυτό δεν φέρουν την υπογραφή του δικηγόρου που παραστάθηκε στη δίκη και την εκπροσώπησε, αλλά άλλου δικηγόρου στον οποίο δεν είχε χορηγηθεί πληρεξουσιότητα. Διότι, η περίπτωση αυτή δεν εξομοιώνεται με την παράλειψη του δικαστηρίου της κυρίας δίκης να αποφανθεί επί του σχετικού αιτήματος ή με την μη υποβολή τέτοιου αιτήματος και εν προκειμένω το δικαστήριο της κύριας δίκης, δεν αγνόησε το σχετικό αίτημα της αιτούσας ούτε παρέλειψε ν' αποφανθεί επ' αυτού. Αντιθέτως, όπως ρητώς διαλαμβάνεται στις παραπάνω παραδοχές της αποφάσεώς του (αλλά και στο δικόγραφο της υπό κρίσιν αιτήσεως), ασχολήθηκε πάραυτα με το αίτημα αυτό, το αιτιολόγησε ρητώς και εμμέσως πλην σαφώς το απέρριψε έστω και εσφαλμένως επειδή θεώρησε ότι ο δικηγόρος που υπέγραψε τις προτάσεις της αιτούσας δεν είχε προς τούτο πληρεξουσιότητα. Συνακόλουθα, η ένδικη αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμη. Διάταξη περί δικαστικής δαπάνης επί της προκειμένης δίκης (επί της υπό κρίσιν αιτήσεως) εις βάρος της αιτούσας και υπέρ της καθ' ης, η οποία παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, δεν θα περιληφθεί στην παρούσα απόφαση, διότι η καθ' ης δεν υπέβαλε σχετικό προς τούτο αίτημα (άρθρο 106 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αίτηση.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Μαΐου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Ιουνίου 2026.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή