Αριθμός 1054/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μιχαήλ Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα - Εισηγητή, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Κορνηλία Πανούτσου και Ευαγγελία Γίτση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 08 Δεκεμβρίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Ιωάννη Ποντίκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: εταιρείας με την επωνυμία "ΒΑΣΙΛΗΑΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "ΒΑΣΙΛΗΑΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Δημήτριο Κουτσούκη ο οποίος ανακάλεσε την από 10-11-2025 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε στο ακροατήριο και Δάφνη Κουτσούκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: εταιρείας με την επωνυμία "DE LONGHI APPLIANCES S.R.L.", που εδρεύει στο … της Ιταλίας και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Μούκα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …2017 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1575/2020 του ίδιου Δικαστηρίου και 3084/2022 μη οριστική, 5203/2023 οριστική του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση των απόφασεων του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών ζητεί η αναιρεσείουσα με την από …2024 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλονται παραδεκτά κατά το άρθρο 553 παρ. 2 ΚΠολΔ (ΑΠ 1784/2001), τόσον η 3084/2022 μη οριστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, όσον και η επακολουθήσασα 5203/2023 οριστική και τελεσίδικη απόφαση του ιδίου δικαστηρίου, το οποίο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας και επικύρωσε την εκκαλουμένη 1575/2020 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία αυτό είχε αποφανθεί ότι δεν έχει δικαιοδοσία να δικάσει και παρέπεμψε την από …2017 αγωγή της αναιρεσείουσας κατά της αναιρεσίβλητης σε διαιτησία, με τόπο διεξαγωγής την … Ιταλίας. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε και κατά τα λοιπά νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1, 556, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), και συνεπώς είναι παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1, 3 ΚΠολΔ). Κατά το άρθρο 321 ΚΠολΔ, δεδικασμένο - το οποίο, κατά το άρθρο 332 ΚΠολΔ, λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης, εμποδίζοντας το δικαστήριο να ερευνήσει την ίδια υπόθεση και πάλι - δημιουργούν οι οριστικές αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων, που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση, δηλαδή οι τελεσίδικες, ενώ αυτό, κατά το άρθρο 322 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτείνεται στο ουσιαστικό και δικονομικό ζήτημα που κρίθηκε με την απόφαση οριστικά για μια έννομη σχέση, που έχει προσβληθεί με αγωγή, ανταγωγή, κύρια παρέμβαση ή ένσταση συμψηφισμού. Κατά το άρθρο 324 ΚΠολΔ το δεδικασμένο υπάρχει μεταξύ των ιδίων προσώπων με την ίδια ιδιότητα μόνο για το δικαίωμα που κρίθηκε και εφόσον πρόκειται για το ίδιο αντικείμενο και για την ίδια ιστορική και νομική αιτία, καλύπτει δε όχι μόνο το δικαίωμα που κρίθηκε (την έννομη σχέση που διαγνώσθηκε), αλλά και την ιστορική αιτία που έγινε δεκτή από την απόφαση (υπό την έννοια των πραγματικών περιστατικών που ήταν αναγκαία για τη διάγνωση της έννομης σχέσεως), καθώς και τη νομική αιτία (το νομικό χαρακτηρισμό) που το δικαστήριο έδωσε στα πραγματικά περιστατικά, υπάγοντας αυτά στην οικεία διάταξη νόμου, την οποία εφάρμοσε, δηλαδή καλύπτει, ως ενιαίο όλον, ολόκληρο το δικανικό συλλογισμό, όπως διατυπώνεται στην απόφαση (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021). Ειδικότερα το δεδικασμένο καλύπτει: α) το δικαίωμα που κρίθηκε, β) τη νομική αιτία, δηλαδή το νομικό χαρακτηρισμό που δόθηκε από το δικαστήριο στα πραγματικά περιστατικά και γ) την ιστορική αιτία που αποτελείται από τα πραγματικά περιστατικά, που έγιναν δεκτά από το Δικαστήριο και ήταν αναγκαία για τη διάγνωση της έννομης σχέσης (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021, ΑΠ 1559/2017). Η ύπαρξη και η έκταση του δεδικασμένου προκύπτουν από το περιεχόμενο της απόφασης και όχι απ' αυτό της κριθείσας αγωγής, έστω και αν το δικαστήριο δεν εξάντλησε το αντικείμενο της ή το υπερέβη ή απομακρύνθηκε απ' αυτό (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021, ΑΠ 1559/2017).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 331 ΚΠολΔ, το δεδικασμένο εκτείνεται και στα ζητήματα που κρίθηκαν παρεμπιπτόντως και αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση του κύριου ζητήματος, αν το δικαστήριο ήταν καθ' ύλη αρμόδιο να αποφασίσει για τα παρεμπίπτοντα ζητήματα, ενώ ως παρεμπίπτον (προδικαστικό) ζήτημα νοείται άλλη έννομη σχέση ή δικαίωμα ή συνέπεια του ουσιαστικού δικαίου από το οποίο εξαρτάται η κρίση επί του κυρίου ζητήματος της δίκης, δηλαδή το δεδικασμένο επεκτείνεται σε εκείνο το προδικαστικό ζήτημα, το οποίο η απόφαση έκρινε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση στηρίζει τη διαγνωσθείσα ή απαγγελθείσα απ' αυτήν έννομη συνέπεια (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021). Έτσι, δεδικασμένο από τελεσίδικη απόφαση δημιουργείται και όταν το αντικείμενο της μεταγενέστερης δίκης, που διεξάγεται μεταξύ των ιδίων προσώπων, είναι διαφορετικό από τη δίκη που προηγήθηκε, έχει όμως ως αναγκαία προϋπόθεση την ύπαρξη του δικαιώματος που κρίθηκε στη δίκη εκείνη (Ολ ΑΠ 10/2002, ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021), όπως συμβαίνει όταν στη νέα δίκη πρόκειται να κριθεί η ίδια δικαιολογική σχέση και το ίδιο νομικό ζήτημα μ' αυτό που κρίθηκε με την προηγούμενη απόφαση (ΟλΑΠ 34/1992, ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1227/2021, ΑΠ 759/2006). Αν υπάρχει δεδικασμένο, εφόσον δεν επήλθε μεταβολή του νομικού καθεστώτος που διέπει μια έννομη σχέση ή των πραγματικών περιστατικών, που αποτελούν προϋπόθεση της σχέσης αυτή, αποκλείεται η αμφισβήτηση σε μεταγενέστερη δίκη της έννομης σχέσης που αποτελεί τη βάση της αξίωσης (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021, ΑΠ 1559/2017), το δε δεδικασμένο δεσμεύει τόσο τους διαδίκους (και τα άλλα πρόσωπα που αναφέρονται στα άρθρα 325-329 ΚΠολΔ), όσο και τα πολιτικά δικαστήρια, τα οποία δεν μπορούν να επανακρίνουν, ό,τι έχει ήδη κριθεί (άρθρα 324, 332 ΚΠολΔ). Η απαγόρευση αυτή ενεργεί τόσο θετικά, με την έννοια ότι το δικαστήριο στο οποίο ανακύπτει εξ αφορμής άλλης δίκης, είτε ως κύριο είτε ως προδικαστικό το δικαίωμα που κρίθηκε με τελεσίδικη απόφαση, οφείλει να θέσει ως βάση της απόφασής του το δεδικασμένο, που προκύπτει από την προηγούμενη τελεσίδικη απόφαση, λαμβάνοντας αυτό, ως αμάχητη αλήθεια, όσον και αρνητικά, με την έννοια ότι απαγορεύεται η άσκηση νέας αγωγής για το δικαίωμα που καλύπτεται από το δεδικασμένο, η οποία αν παρόλα αυτά ασκηθεί απορρίπτεται ως απαράδεκτη (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 944/2020). Δεδικασμένο αποτελεί και η ενδεχομένως άδικη ή εσφαλμένη τελεσίδικη απόφαση, η οποία ανατρέπεται μόνο με την επιτυχή άσκηση κατ' αυτής των έκτακτων ενδίκων μέσων της αναίρεσης ή της αναψηλάφησης (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021, ΑΠ 1559/2017). Αντίθετα δεν καλύπτονται από το δεδικασμένο τα κριθέντα πλεοναστικώς ζητήματα (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021, ΑΠ 944/2020).

Περαιτέρω, όπως προαναφέρθηκε, κατά την διάταξη του άρθρου 322 παρ. 1 εδ. β' του ΚΠολΔ το δεδικασμένο εκτείνεται και επί του δικονομικού ζητήματος που κρίθηκε οριστικά. Ως τέτοιο, νοείται, κυρίως, η απόρριψη της αγωγής, ως απαράδεκτης, λόγω ελλείψεως μιας ή περισσοτέρων διαδικαστικών προϋποθέσεων, που αναφέρονται είτε στους διαδίκους (ικανότητα να είναι διάδικος ή να παρίσταται στο δικαστήριο), είτε στο δικαστήριο (αρμοδιότητα), είτε στο αντικείμενο της δίκης (εκκρεμοδικία, δεδικασμένο), είτε στο εισαγωγικό έγγραφο της δίκης (ορισμένο της αγωγής). Ειδικότερα, η απόφαση που απορρίπτει την αγωγή, ως απαράδεκτη, δεν λύνει το ζήτημα της υπάρξεως ή όχι του ουσιαστικού δικαιώματος, του οποίου έγινε επίκληση. Έτσι, το δικαίωμα αυτό εξακολουθεί να είναι νομικά αμφισβητήσιμο και μετά την κατά τα άνω απόρριψη της αγωγής. Τούτο δε, διότι στην περίπτωση αυτή η δέσμευση από το δεδικασμένο καταλαμβάνει μόνο τον συγκεκριμένο λόγο απορρίψεως της αγωγής, με την έννοια ότι σε περίπτωση ασκήσεως νέας, όμοιας αγωγής με την προηγουμένη, ήτοι αγωγής που εμφανίζει την ίδια δικονομική έλλειψη, το δικαστήριο θα απορρίψει αυτήν, ως απαράδεκτη, λόγω δεδικασμένου περί την έλλειψη της εν λόγω διαδικαστικής προϋποθέσεως, χωρίς να ερευνήσει αν ορθώς ή εσφαλμένως έκρινε το προηγούμενο δικαστήριο. Αντίθετα, εφόσον με τη δεύτερη αγωγή επέρχονται οι αναγκαίες διαφοροποιήσεις με τις οποίες συμπληρώνονται οι ασάφειες ή ελλείψεις που προκάλεσαν την έλλειψη της συγκεκριμένης διαδικαστικής προϋποθέσεως, δεν ισχύει πλέον το δεδικασμένο και είναι επιτρεπτή η άσκηση εκ νέου της αγωγής (ΑΠ 505/2020, ΑΠ 113/2019, ΑΠ 43/2015). Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ. 16 ΚΠολΔ, υφίσταται λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο, κατά παράβαση του νόμου, δέχθηκε, ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο ή ότι υπάρχει δεδικασμένο με βάση απόφαση που εξαφανίσθηκε, ύστερα από ένδικο μέσο, ή αναγνωρίστηκε ως ανύπαρκτη. Με τον λόγο αυτό ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο η παράβαση του νόμου, δηλαδή η ψευδής ερμηνεία ή η εσφαλμένη εφαρμογή των περί δεδικασμένου διατάξεων, όταν δηλαδή η προσβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει τις διατάξεις των άρθρων 321, 322 και 324 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 19/2005, ΑΠ 509/2022). Στον έλεγχο του Αρείου Πάγου υπόκειται η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας τόσο για το αν τα πραγματικά περιστατικά, που έγιναν δεκτά, συνιστούν την έννοια του δεδικασμένου και για το αν αυτό έχει την έκταση και τα αποτελέσματα, τα οποία προσέδωσε σ' αυτό η απόφαση, όσο και η κρίση για τη συνδρομή, ή μη των κατά το άρθρο 324 ΚΠολΔ προϋποθέσεων του δεδικασμένου, εφόσον η κρίση αυτή στηρίζεται σε διαδικαστικά έγγραφα, όπως είναι η αγωγή και οι δικαστικές αποφάσεις, η εκτίμηση του περιεχομένου των οποίων, κατά το άρθρο 561 § 2 του ίδιου Κώδικα, ελέγχεται από τον Aρειο Πάγο (ΑΠ 403/2023, ΑΠ 1327/2021, ΑΠ 944/2020). Για να θεμελιωθεί ο παραπάνω λόγος, προϋποτίθεται ότι το δικαστήριο της ουσίας επιλήφθηκε αυτεπάγγελτα ή κατά πρόταση κάποιου από τους διαδίκους της έρευνας για τη συνδρομή ή όχι των προϋποθέσεων του δεδικασμένου και συνεπώς είναι ανάγκη η προσβαλλόμενη απόφαση να περιέχει θετική ή αρνητική κρίση για παραδοχή ή όχι του δεδικασμένου, διαφορετικά ο σχετικός λόγος απορρίπτεται ως ερειδόμενος σε αναληθή προϋπόθεση (ΑΠ 509/2022, ΑΠ 410/2016, 2016/2017). Αντιθέτως, αν στην απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχεται η οποιαδήποτε κρίση για την ύπαρξη ή ανυπαρξία δεδικασμένου, δεν ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 16, αλλά από τον αριθμό 8 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, υπό την προϋπόθεση, που πρέπει επίσης να αναφέρεται στο αναιρετήριο, ότι ο διάδικος προσκόμισε στο δικαστήριο της ουσίας την τελεσίδικη απόφαση, από την οποία απορρέει το δεδικασμένο και το επικαλέσθηκε προς απόδειξη ή απόκρουση της ένδικης αγωγής (ΑΠ 509/2022, ΑΠ 451/2019, ΑΠ 2027/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την εκτίμηση, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, των κατωτέρω διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτουν τα ακόλουθα : Η αναιρεσείουσα άσκησε κατά της αναιρεσίβλητης ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την από …2013 αγωγή της, στην οποία εξέθετε ότι διατηρεί επιχείρηση εμπορίας ηλεκτρικών ειδών και καταναλωτικών προϊόντων και ότι η εναγομένη εταιρεία, με έδρα την Ιταλία, είναι μέλος του πολυεθνικού ομίλου "Delonghi", που δραστηριοποιείται στο χώρο κατασκευής και εξαγωγής-εμπορίας ηλεκτρικών συσκευών και συστημάτων σιδερώματος, μεταξύ των οποίων και του συστήματος σιδερώματος με την ονομασία "Stirella". Ότι από το έτος 1983 η δικαιοπάροχος της ενάγουσας, εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "ΒΑΣΙΛΗΑΣ Ε.Π.Ε.", ανέλαβε την αποκλειστική διανομή στην Ελλάδα του συστήματος σιδερώματος "Stirella", μετά από σχετική συμφωνία συναφθείσα με την εδρεύουσα στην Ιταλία εταιρία με την επωνυμία "Micromax SpA", απώτερη δικαιοπάροχο της εναγομένης. Ότι στα πλαίσια αυτής της συνεργασίας, η οποία διήρκεσε αδιάλειπτα από το έτος 1983 έως και την 5/5/2013, μετά την εξαγορά της Micromax από τον όμιλο De Longhi και τις αναφερόμενες στην αγωγή διαρθρωτικές αλλαγές στον όμιλο αυτό, η ενάγουσα ανώνυμη εταιρεία σύναψε εγγράφως με την εδρεύουσα στην Ιταλία εταιρία με την επωνυμία "Simac-Vetrella Spa", η οποία αποτελούσε διάδοχο της αρχικής εταιρίας με την επωνυμία "Micromax SpA" και δικαιοπάροχο της εναγομένης, την από …/2000 σύμβαση αποκλειστικής διανομής των συστημάτων σιδερώματος Stirella, μεταξύ άλλων χωρών και για ολόκληρη την Ελλάδα, η οποία λειτούργησε συνεχώς μέχρι την 5/5/2013, οπότε και λύθηκε δυνάμει της από …/2012 καταγγελίας της εναγομένης. Ότι ενδιάμεσα, η γενόμενη από την εναγομένη από …/2005 καταγγελία της ως άνω σύμβασης με λύση της σύμβασης στις …/2005 ουδεμία ενέργεια ανέπτυξε, γιατί ανακλήθηκε από την εναγομένη με την από …/2005 επιστολή της, την οποία αποδέχθηκε η ενάγουσα. Ότι λόγω των συνεχών ανανεώσεων της ισχύος της σύμβασης αποκλειστικής διανομής, κατέστη αυτή αορίστου χρόνου. Ότι δυνάμει της ανωτέρω σύμβασης, τους βασικούς όρους της οποίας αναφέρει η ενάγουσα στην αγωγή, η τελευταία ορίσθηκε μόνη αποκλειστική διανομέας για την Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία των αναφερομένων στην αγωγή συστημάτων σιδερώματος και ανέλαβε την υποχρέωση να μεταπωλεί τα προϊόντα υπό το σήμα της Stirella έναντι αμοιβής για πέντε έτη. Ότι δεδομένου ότι κατά την έναρξη της συνεργασίας των διαδίκων τα συστήματα σιδερώματος ήταν άγνωστα στην ελληνική αγορά και η εναγομένη διέθετε μηδαμινό μερίδιο αγοράς, για την υλοποίηση της μεταξύ των διαδίκων συνεργασίας, η ενάγουσα δημιούργησε την απαιτούμενη επαγγελματική υποδομή και κεφάλαια, δηλαδή αρχικά μίσθωσε αποθηκευτικό χώρο και γραφεία, το 1995 αγόρασε ιδιόκτητο οικόπεδο με παλαιό κτίριο και κατασκεύασε σε αυτό το λεπτομερώς περιγραφόμενο στην αγωγή σύγχρονο κτίριο γραφείων και αποθηκευτικών χώρων, το 2004 ολοκλήρωσε μεγάλης κλίμακας επένδυση αγοράζοντας οικόπεδο έκτασης 35,64 στρεμμάτων, στο οποίο κατασκεύασε εμπορικές αποθήκες έκτασης 3.600 τ.μ. , προσέλαβε το κατάλληλο προσωπικό, προέβη σε έντονη διαφημιστική προβολή των διανεμόμενων προϊόντων, ανέπτυξε δίκτυο επισκευής και συντήρησης αυτών και έπραξε εν γένει οτιδήποτε ήταν απαραίτητο, προκειμένου να διαθέτει αποκλειστικά το προαναφερθέν προϊόν της εναγομένης, στην ανωτέρω εδαφική περιοχή. Ότι η αμοιβή για τη διαμεσολαβητική δραστηριότητα της ενάγουσας συνίστατο στη διαφορά μεταξύ της τιμής μεταπώλησης και της τιμής κτήσης των προϊόντων, ενώ δικαιούτο και πρόσθετη αμοιβή σε περίπτωση επίτευξης των καθοριζόμενων από την εναγομένη στόχων πωλήσεων. Ότι σε εκτέλεση των όρων της ανωτέρω σύμβασης, καθ' όλο το χρονικό διάστημα της συνεργασίας της με την εναγομένη, διατηρούσε την πρόσφορη υποδομή, προωθούσε διαρκώς τα συμφέροντα και τις πωλήσεις των προϊόντων της εναγομένης, προστάτευε την καλή φήμη και τα συμφέροντα της επιχείρησης της εναγομένης, ενημέρωνε την εναγομένη για την σύνθεση της πελατείας και τον όγκο των πωλήσεων, δεν εμπορευόταν ανταγωνιστικά προϊόντα, τηρούσε το καθήκον εχεμύθειας και το επαγγελματικό απόρρητο, διακινούσε τα εμπορεύματα αποκλειστικά και μόνο μέσα στις παραπάνω εδαφικές περιοχές, και πέτυχε την αλματώδη αύξηση των πωλήσεων. Ότι η εναγομένη, έχοντας από το 2003 λάβει τη στρατηγική απόφαση για αυτόνομη δράση και παρουσία στην ελληνική αγορά με δική της θυγατρική εταιρία και με στόχο τον αζήμιο σφετερισμό και την εκμετάλλευση της πελατείας που δημιούργησε η ενάγουσα και την εκτόπιση της τελευταίας από την αγορά, προέβη στις κάτωθι ενέργειες: α) εφάρμοσε τη στρατηγική της παράδοσης ελαττωματικών παρτίδων εμπορευμάτων, αρνούμενη να καλύψει τη ζημία, που η ενάγουσα υπέστη από την πώληση των ελαττωματικών προϊόντων, με σκοπό να καταφέρει πλήγμα στα οικονομικά της ενάγουσας και να καταστήσει ασύμφορη για την ενάγουσα τη σύμβαση αποκλειστικής διανομής, με απώτερο στόχο να εξαναγκάσει την ενάγουσα να συμμετάσχει σε κοινή θυγατρική εταιρία, την οποία θα ήλεγχε η εναγομένη, β) το καλοκαίρι του 2005 πρότεινε στην ενάγουσα την από κοινού ίδρυση μιας κοινής θυγατρικής εταιρείας , στην οποία η εναγομένη θα είχε την πλειοψηφική συμμετοχή, γ) μετά την άρνηση της ανωτέρω πρότασης από την ενάγουσα, η εναγομένη κατήγγειλε με την από …/2005 επιστολή της τη σύμβαση αποκλειστικής διανομής με ισχύ της καταγγελίας την …/2005, καταγγελία η οποία ανακλήθηκε με την από …/2005 επιστολή της εναγομένης, την οποία αποδέχθηκε η ενάγουσα, δ) ίδρυσε το έτος 2005 τη θυγατρική της εταιρία με την επωνυμία "KENWOOD ΕΛΛΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ", η οποία ανέλαβε τη διάθεση άλλων προϊόντων της στην Ελλάδα και η οποία θα αναλάμβανε τη διανομή των συμβατικών προϊόντων μετά τη λύση της υπό κρίση σύμβασης από την 6/5/2013 και θα καρπώνονταν όλα τα οφέλη από την πελατεία που εισέφερε η ενάγουσα, ε) αρνήθηκε την εκτέλεση παραγγελιών λόγω της ύπαρξης ληξιπρόθεσμου ποσού οφειλής ύψους 247.000 ευρώ για 15 μόνο ημέρες, ενώ υπήρχε πιστωτικό όριο τη συγκεκριμένη περίοδο ύψους 1.000.000 ευρώ, στ) κατά τα έτη 2011 και 2012 δεν ανέθεσε στην ενάγουσα τη διανομή των νέων προϊόντων της και ζ) μονομερώς τροποποίησε τους ισχύοντες μεταξύ των διαδίκων συναλλακτικούς όρους ως προς τον τρόπο πληρωμής του τιμήματος πώλησης των εμπορευμάτων, απαιτώντας προκαταβολική καταβολή του τιμήματος πώλησης, μη αποδεχόμενη ενέγγυες πιστώσεις ελληνικών τραπεζών, που της παρείχε η ενάγουσα, αρνούμενη συγχρόνως να παραδώσει εμπορεύματα στην τελευταία και δημιουργώντας της πρόβλημα ρευστότητας. Ότι η εναγομένη από υπαιτιότητα της κατήγγειλε την ανωτέρω σύμβαση με την από …/2012 επιστολή της, με ισχύ της καταγγελίας την …/2013. Ότι λόγω της ανωτέρω περιγραφείσας συμπεριφοράς της εναγομένης, η οποία αποτελεί τόσον αδοκοπραξία, όσον και παράβαση της σύμβασης, όπως αναλυτικά αναφέρεται στην αγωγή, η ενάγουσα διατηρεί κατά της εναγομένης τις κάτωθι απαιτήσεις :

Α) απαίτηση αποζημίωσης για διαφυγόντα κέρδη, κατά της αναλυτικές διακρίσεις της αγωγής, των επόμενων πέντε ετών από τη λύση της επίδικης σύμβασης αποκλειστικής διανομής, ύψους 4.786.379,70 ευρώ και επικουρικά ύψους 3.842.295,50 ευρώ, άλλως απαίτηση αποζημίωσης για διαφυγόντα κέρδη των επόμενων 2,5 ετών από τη λύση της σύμβασης, ύψους 2.393.189 ευρώ και επικουρικά ύψους 1.921.147 ευρώ.

Β) Απαίτηση αποζημίωσης ύψους 1.677.052,16 ευρώ, που αποτελεί τον μέσο όρο των μικτών αμοιβών που έλαβε η ενάγουσα κατά τα τελευταία πέντε έτη λειτουργίας της σύμβασης, για αποζημίωση πελατείας, ισχυριζόμενη ότι η επιχείρησή της λειτουργούσε ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης της εναγομένης, όπως αναλύεται στην αγωγή, έχοντας την ίδια ασθενή θέση και έντονη εξάρτηση από τη τελευταία , αλλά και τον αυτό βαθμό ένταξης στο δίκτυο διανομής της με τον τύπο του εμπορικού αντιπροσώπου.

Γ) Απαιτήσεις αποζημίωσης ύψους 348.023,18 και 160.130,68 ευρώ αντιστοίχως από τη μη δυνατότητα διάθεσης του αποθέματος εμπορευμάτων και του αποθέματος ανταλλακτικών που έμειναν στις αποθήκες της ενάγουσας μετά την καταγγελία της σύμβασης.

Δ) απαίτηση αποζημίωσης ύψους 640.640 ευρώ για τις επενδύσεις στις οποίες προέβη η ενάγουσα για την εξυπηρέτηση της σύμβασης και οι οποίες δεν αποσβέσθηκαν, όπως αναλυτικά αναφέρεται στην αγωγή.

και

Ε) Απαίτηση ποσού 500.000 ευρώ ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω της ηθικής βλάβης την οποία υπέστη η ενάγουσα από τη προσβολή της φήμης και της αξιοπιστίας της από την ανωτέρω παράνομη και υπαίτια συμπεριφοράς της εναγομένης. Με βάση το παραπάνω ιστορικό και μετά από παραδεκτό περιορισμό του αιτήματος της αγωγής, η ενάγουσα ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει νομιμοτόκως κατά τις διακρίσεις της αγωγής :

α) το ποσό των 100.000 ευρώ και επικουρικά των 70.000 ευρώ για την απαίτησή της εκ των απωλεσθέντων διαφυγόντων κερδών,

β) το ποσό των 152.241,03 ευρώ για την απαίτησή της εκ του αδιάθετου αποθέματος ανταλλακτικών,

γ) το ποσό των 50.000 ευρώ για την απαίτησή της εκ των πραγματοποιηθεισών αναπόσβεστων επενδύσεων,

δ) το ποσό των 1.677.052,16 ευρώ για την απαίτησή της για αποζημίωσης πελατείας

και

ε) το ποσό των 100.000 ευρώ για την απαίτηση εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω της ηθικής βλάβης την οποία υπέστη. Ακολούθως η ενάγουσα, με το δικόγραφο των προτάσεών της, αλλά και με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου της καταχωρηθείσα στα πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του ανωτέρω δικαστηρίου, προέβη σε διόρθωση του ιστορικού της αγωγής της, αναφέροντας ότι η από …/2000 επίδικη σύμβαση αποκλειστικής διανομής καταγγέλθηκε την …/2005 από την εναγομένη, με ημερομηνία λύσης της σύμβασης την …/2005 και ότι η ως άνω καταγγελία ανακλήθηκε την …/2005, ανάκληση η οποία όμως δεν παρήγαγε κανένα έννομο αποτέλεσμα , με συνέπεια η από …/2000 σύμβαση αποκλειστικής διανομής να λυθεί σε κάθε περίπτωση την …/2005 και από την …2006 να ισχύσει νέα σύμβαση αποκλειστικής διανομής, σιωπηρώς συναφθείσα, με τους ίδιους συναλλακτικούς όρους, όπως ίσχυαν μέχρι τότε υπό το κράτος της από 1/4/2000 σύμβασης. Η εναγομένη, με τις από 1/4/2015 προτάσεις της, που κατέθεσε νομίμως ενώπιον του ανωτέρω Δικαστηρίου, προέβαλε την ένσταση υπαγωγής της διαφοράς σε διαιτησία και της έλλειψης διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων, ώστε το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, στο οποίο εισήχθη η ένδικη αγωγή, να μη μπορεί να επιληφθεί της διαφοράς, που εισαγόταν με αυτή καθόσον, στην επικαλούμενη στην αγωγή από …/2000 σύμβαση αποκλειστικής διανομής μεταξύ των διαδίκων και σε ρητούς όρους αυτής, αναγράφεται ότι "οποιαδήποτε διαφωνία ή αντιδικία μεταξύ των μερών αναφορικά με την ισχύ, την ερμηνεία ή την καταγγελία της παρούσας σύμβασης" θα υπάγεται σε διαιτησία που θα διεξαχθεί στη … της Ιταλίας "σύμφωνα με τους κανόνες περί συμβιβασμού και διαιτησίας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου", ενώ οι όποιες διαφορές , οι οποίες, σύμφωνα με το ιταλικό δίκαιο που ορίσθηκε εφαρμοστέο, δεν μπορούν να υπαχθούν σε διαιτησία, θα υπάγονται στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων της Βενετίας. Το ανωτέρω δικαστήριο με την 3635/2015 απόφασή του, αφού δέχτηκε την ανωτέρω ένσταση ως ουσιαστικά βάσιμη, έκρινε ότι δεν έχει δικαιοδοσία να κρίνει τη διαφορά και παρέπεμψε την υπόθεση σε διαιτησία στη … της Ιταλίας. Κατά της αποφάσεως αυτής άσκησε έφεση η ενάγουσα, επί της οποίας εκδόθηκε η καταστάσα ήδη αμετάκλητη 1641/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, το οποίο αυτεπαγγέλτως έκρινε τα ακόλουθα : " Η διόρθωση αυτή των στοιχείων της μεταξύ των διαδίκων σύμβασης, η οποία καταγγέλθηκε με την από …/2012 (ενν. …/2012) επιστολή της εναγομένης με ισχύ της καταγγελίας για την …/2013, κρίνεται απαράδεκτη... αφού επιφέρει μεταβολή στην ιστορική βάση της αγωγής, καθόσον η προσθήκη που γίνεται αφορά το αντικείμενο της δίκης, ήτοι τη σύμβαση επί της οποίας στηρίζονται οι αγωγικές αξιώσεις. Είναι δε αδιάφορο το ότι και οι δύο συμβάσεις είχαν τους ίδιους συναλλακτικούς όρους, ως η ενάγουσα επικαλείται, καθότι αυτές διέφεραν ως προς το χρόνο και τον τύπο κατάρτισης αλλά και τη διάρκειά τους, με άμεση συνέπεια, αφενός μεν στην από …/2006 άτυπη συναφθείσα σύμβαση να μην περιέχεται έγκυρη έγγραφη ρήτρα διεθνούς δικαιοδοσίας και διαιτησίας καθώς και συμφωνία εφαρμοστέου δικαίου, επί των οποίων η ενάγουσα, κατόπιν της διορθώσεως αυτής, προέβαλε σχετική αντένσταση επί της ενστάσεως έλλειψης δικαιοδοσίας της εναγομένης, στηρίζει δε και τους λόγους έφεσής της, αφετέρου δε, αλλάζουν τα δεδομένα για τον υπολογισμό των αγωγικών αξιώσεων, ως αυτών των αναπόσβεστων επενδύσεων που είχαν γίνει υπό την ισχύ της προηγούμενης σύμβασης, χωρίς να ασκηθούν αξιώσεις από αυτήν κατά την καταγγελία της , και της έναρξης νέας άτυπης μεταξύ των μερών σύμβασης αορίστου διάρκειας, από το χρόνο διάρκειας της οποίας πρέπει να υπολογισθεί ο χρόνος προμήνυσης της καταγγελίας της, η αποζημίωση πελατείας, τα διαφυγόντα κέρδη και οι εν γένει αγωγικές αξιώσεις.

Συνεπώς, με τη διόρθωση αυτή επέρχεται απαράδεκτη μεταβολή της βάσης της αγωγής...". Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκανε δεκτή την έφεση, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη. Στη συνέχεια η αναιρεσείουσα άσκησε κατά της αναιρεσίβλητης, ενώπιον του ιδίου ανωτέρω πρωτόδικου δικαστηρίου, την ένδικη από …2017 αγωγή, η οποία έχει το ίδιο περιεχόμενο με την απορριφθείσα αγωγή, όπως αυτή συμπληρώθηκε με τις προτάσεις της (συμπλήρωση, η οποία κρίθηκε ότι αποτελεί απαράδεκτη μεταβολή της βάσης της), και ειδικότερα στην αγωγή αυτή αναφέρεται ότι η από …2000 έγγραφη σύμβαση αποκλειστικής διανομής ορισμένου χρόνου έληξε στις …2004 και έκτοτε κατέστη αορίστου χρόνου, ότι αυτή καταγγέλθηκε την …/2005 από την εναγομένη, με ημερομηνία λύσης της σύμβασης την …/2005 και ότι η ως άνω καταγγελία ανακλήθηκε την …/2005, η οποία ανάκληση όμως δεν άλλαξε την ήδη διαπλασθείσα με την καταγγελία νομική κατάσταση και συνεπώς δεν παρήγαγε κανένα έννομο αποτέλεσμα, γιατί δεν την αποδέχθηκε η ενάγουσα, με συνέπεια η από …/2000 σύμβαση να λυθεί σε κάθε περίπτωση την …/2005 και από την …/2006 να ισχύσει νέα σύμβαση αποκλειστικής διανομής, σιωπηρώς συναφθείσα, με τους ίδιους συναλλακτικούς όρους, όπως ίσχυαν μέχρι τότε υπό το κράτος της από 1/4/2000 σύμβασης. Ακολούθως, μετά από παραδεκτό περιορισμό του αντικειμένου της αγωγής, ζητεί να αναγνωρισθεί ότι η εναγόμενη οφείλει να της καταβάλει :

α) για διαφυγόντα κέρδη το ποσό των 100.000 €, επιφυλασσόμενη ρητά για το επιπλέον,

β) για το απόθεμα εμπορευμάτων (στοκ) το ποσό των 181.066,23 €,

γ) για το απόθεμα ανταλλακτικών το ποσό των 149.099,34 €,

δ) για αποζημίωση λόγω αναπόσβεστων επενδύσεων το ποσό των 50.000 € επιφυλασσόμενη ρητά για το επιπλέον,

ε) για αποζημίωση πελατείας το ποσό των 1.677.052,16 €

και

στ) για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης το ποσό των 100.000 € επιφυλασσόμενη ρητά για το επιπλέον, νομιμοτόκως για κάθε ποσό, όπως αναφέρεται στην αγωγή. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αρ. 1575/2020 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία έκανε δεκτή κατ' ουσίαν την και πάλι προβληθείσα ανωτέρω ένσταση της εναγομένης και αφού αποφάνθηκε ότι το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να δικάσει την αγωγή, παρέπεμψε την υπόθεση σε διαιτησία, με τόπο διεξαγωγής την … της Ιταλίας.

Κατά της απόφασης αυτής η ενάγουσα-ήδη αναιρεσείουσα άσκησε την από …2020 έφεσή της, επί της οποίας εκδόθηκε αρχικά η αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αρ. 3084/2022 μη οριστική απόφαση, η οποία απέρριψε τον πρώτο λόγο έφεσης της αναιρεσείουσας, με τον οποίο αυτή παραπονείτο για την απόρριψη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο της αντένστασης της περί ύπαρξης δεδικασμένου από την ανωτέρω 1641/2017 απόφαση, εξαιτίας της οποίας απόρριψης έγινε δεκτή η ένσταση υπαγωγής της διαφοράς στη διαιτησία, που προέβαλε η εναγομένη-ήδη αναιρεσίβλητη και στην συνέχεια, επειδή έκρινε ότι από τον όρο 16 της επίδικης από …/2000 έγγραφης σύμβασης προκύπτει ότι τόσον η καταγγελία της εν λόγω σύμβασης όσον και η ανάκληση αυτής διέπονται από το ιταλικό δίκαιο, με βάση το οποίο θα κριθεί αν η από …/2000 σύμβαση διανομής συνεχίσθηκε μετατραπείσα σε αορίστου χρόνου μέχρι την καταγγελία της στις …/2012 και τη λύση της στις …/2013, οπότε σύμφωνα με το άρθρο 17 αυτής παραπέμπεται σε διαιτησία ή εάν συνήφθη από …/2006 νέα άτυπη σύμβαση διανομής με τους ίδιους όρους χωρίς ρήτρες υπαγωγής σε διαιτησία και εφαρμογής αλλοδαπού (Ιταλικού) δικαίου, ανέστειλε την έκδοση οριστικής απόφασης, διατάσσοντας "την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, προκειμένου να προσκομισθεί από τον επιμελέστερο των διαδίκων, κατά τη νέα δικάσιμη, γνωμοδότηση του Ελληνικού Ινστιτούτου Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου, στην οποία να παρατίθεται και να αναλύεται το περιεχόμενο των διατάξεων του ιταλικού δικαίου σχετικά με τα εξής :

α) πως ασκείται η καταγγελία και ειδικότερα σε σύμβαση αποκλειστικής διανομής ορισμένου χρόνου και ποιες οι έννομες συνέπειες της

και

β) πως ασκείται η ανάκληση της καταγγελίας και ποιες οι έννομες συνέπειες της λαμβανομένου υπόψη του χρόνου της ανάκλησης σε σχέση με την καταγγελία,(και) της αποδοχής ή μη του αποδέκτη της καταγγελίας". Επαναληφθείσας της συζήτησης της έφεσης, εκδόθηκε η επίσης αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αρ. 5203/2023 οριστική και τελεσίδικη απόφαση, η οποία απέρριψε την έφεση και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση. Ειδικότερα για την απόρριψη της αντένστασης ύπαρξης δεδικασμένου, την οποία προέβαλε η αναιρεσείουσα, το Εφετείο, με αμφότερες τις ανωτέρω αποφάσεις του, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Η υπ' αριθμ. 1641/2017 απόφαση αυτού του Δικαστηρίου... απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη λόγω της ανεπίτρεπτης μεταβολής της ιστορικής βάσης της... καθόσον έκρινε ότι με την επιχειρούμενη διόρθωση επιχειρήθηκε μεταβολή της σύμβασης, επί της οποίας στηρίζονταν οι ένδικες αξιώσεις, διότι οι ανωτέρω συμβάσεις διέφεραν ως προς το χρόνο, τύπο και τη διάρκεια. Επομένως από τα ανωτέρω αποδεικνύεται ότι με την ανωτέρω απόφαση το Δικαστήριο έκρινε αυτεπαγγέλτως μόνο ως προς το επιτρεπτό ή μη της μεταβολής της ιστορικής βάσης της ανωτέρω αρχικής αγωγής και κατά πόσο αυτή παραβαίνει την αρχή της προδικασίας απορρίπτοντας την τελευταία ως απαράδεκτη, χωρίς να υπεισέλθει στους λόγους της έφεσης και χωρίς να κρίνει τη διαφορά ως προς την ένσταση της ρήτρας διεθνούς δικαιοδοσίας και διαιτησίας που είχε προβάλλει η εναγόμενη αλλά και ως προς τα έννομα αποτελέσματα της από …2005 καταγγελίας της από …2000 σύμβασης αποκλειστικής διανομής και της από …2005 ανάκλησης της καταγγελίας αυτής, ήτοι αν λύθηκε ή δεν λύθηκε η ανωτέρω από …2000 σύμβαση και αν από …2006 ίσχυσε νέα άτυπη σύμβαση αποκλειστικής διανομής, όπως ανεπίτρεπτα με τις προτάσεις της, διόρθωσε η ενάγουσα. Άλλωστε η απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης δεν έλυσε το ζήτημα της ύπαρξης ή όχι του ουσιαστικού δικαιώματος, του οποίου έγινε επίκληση, το οποίο εξακολουθεί να είναι νομικά αμφισβητήσιμο και μετά την κατά τα άνω απόρριψη της αγωγής. Τούτο δε, διότι στην περίπτωση αυτή η δέσμευση από το δεδικασμένο καταλαμβάνει μόνο τον συγκεκριμένο λόγο απόρριψης της αγωγής, με την έννοια ότι σε περίπτωση άσκησης νέας, όμοιας κατά περιεχόμενο αγωγής με την προηγούμενη, ήτοι αγωγής που εμφανίζει την ίδια δικονομική έλλειψη, το δικαστήριο θα απορρίψει αυτή ως απαράδεκτη, λόγω δεδικασμένου περί την έλλειψη της εν λόγω διαδικαστικής προϋπόθεσης, χωρίς να ερευνήσει αν ορθώς ή εσφαλμένως έκρινε το προηγούμενο δικαστήριο".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, σύμφωνα με τον νόμο και ειδικότερα σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 321, 322 και 324 ΚΠολΔ δέχθηκε ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο από την ανωτέρω 1641/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών και συνεπώς ορθώς απέρριψε την ένσταση δεδικασμένου της αναιρεσείουσας, γιατί, όπως έγινε δεκτό από το Εφετείο και προκύπτει και από την απόφαση του, με αυτήν κρίθηκε μόνο το δικονομικό ζήτημα του επιτρεπτού ή μη της μεταβολής της ιστορικής βάσης της ανωτέρω αρχικής αγωγής και κατά πόσο η μεταβολή αυτή παραβαίνει την αρχή της τηρήσεως προδικασίας και συνεπώς το δεδικασμένο εκτείνεται μόνο επί του δικονομικού ζητήματος αυτού, το οποίο και κρίθηκε, και δεν εκτείνεται επί των κρίσιμων ουσιαστικών ζητημάτων, που αφορούν στην ένσταση της αναιρεσίβλητης περί ύπαρξης έγγραφης ρήτρας διεθνούς δικαιοδοσίας και διαιτησίας και συναφώς ως προς τα έννομα αποτελέσματα της από …2005 καταγγελίας της από …2000 σύμβασης αποκλειστικής διανομής και της από …2005 ανάκλησης της καταγγελίας αυτής, ήτοι αν λύθηκε ή δεν λύθηκε η ανωτέρω από …2000 σύμβαση με την καταγγελία αυτή και αν από …2006 ίσχυσε νέα άτυπη σύμβαση αποκλειστικής διανομής, ώστε να κριθεί η βασιμότητα ή μη της ένστασης αυτής της αναιρεσίβλητης. Επομένως ο πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω πλημμέλεια από τον αριθμό 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (όχι δε και από τους αριθμούς 8 και 14 του ιδίου άρθρου, που επικαλείται) είναι αβάσιμος. Σύμφωνα με τον αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής ως "πράγματα", των οποίων η λήψη υπόψη καίτοι μη προταθέντων, ή αντίθετα η μη λήψη υπόψη καίτοι προταθέντων, ιδρύει τον ως άνω αναιρετικό λόγο, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί και παραδεκτά προβαλλόμενοι ισχυρισμοί που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου (Ολ.ΑΠ 22/2005, Ολ.ΑΠ 25/2003, ΑΠ 757/2015). Στοιχείο ενός αυτοτελούς ισχυρισμού είναι κάθε περιστατικό το οποίο, αφηρημένως λαμβανόμενο, οδηγεί κατά νόμο στη γέννηση ή στην κατάλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή ή την ένσταση (AΠ 50/2020, ΑΠ 1795/2008). Επομένως, δεν αποτελούν "πράγματα" οι μη νόμιμοι, απαράδεκτοι, αόριστοι και αλυσιτελείς ισχυρισμοί, οι οποίοι δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης και το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει σ' αυτούς, ούτε και οι αρνητικοί ισχυρισμοί, που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης και αποτελούν αιτιολογημένη άρνηση καθεμιάς εξ αυτών, αφού αυτοί αποκρούονται με την παραδοχή ως βασίμων των θεμελιωτικών τους γεγονότων. (ΟλΑΠ 8/2013, Ολ ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1142/2019, ΑΠ 630/2020). Ως εκ τούτου, και ο λόγος εφέσεως αποτελεί "πράγμα" κατά την ως άνω έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, μόνον όταν επαναφέρει προς κρίση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο αυτοτελή πραγματικό ισχυρισμό και όχι άρνηση της αγωγής ή της ένστασης (ΑΠ 1187/2021, 1588/2017) και, συνεπώς, η παραδοχή από το Εφετείο ανύπαρκτου λόγου εφέσεως ή η επανάκριση κεφαλαίου της αποφάσεως έξω από τα όρια της εφέσεως, συνιστούν πλημμέλειες που εμπίπτουν στον προβλεπόμενο από την ανωτέρω διάταξη λόγο αναιρέσεως, εκτός αν πρόκειται για λόγο εφέσεως ή ισχυρισμούς που όφειλε να ερευνήσει και αυτεπαγγέλτως το δευτεροβάθμιο δικαστήριο(ΟλΑΠ 22/2005, ΑΠ 816/2022). Ο εκ του ως άνω άρθρου λόγος αναιρέσεως δεν στοιχειοθετείται, όχι μόνο αν το δικαστήριο, που δίκασε, έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε ρητά για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ ΑΠ 25/2003, ΟλΑΠ 12/1991) αλλά και όταν το δικαστήριο, όπως συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης του (ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 14/2022, ΑΠ 1108/2020) αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ του πράγματος προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή, ως αποδειχθέντων, γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν (ΑΠ 14/2022, ΑΠ 667/2018). Με τον δεύτερο υπό στοιχείο Α1 β' λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 8 β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την προβληθείσα πρωτοδίκως από αυτή και επαναφερθείσα με την έφεσή της αντένσταση ύπαρξης δεδικασμένου από την 1641/2017 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ότι εφαρμοστέο ήταν το ελληνικό ουσιαστικό δίκαιο, η οποία πλημμέλεια άσκησε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, γιατί επηρέασε δυσμενώς για την αναιρεσείουσα το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, γιατί, με εφαρμοστέο δίκαιο το ελληνικό, η από …2005 καταγγελία επέφερε τη λύση της από …2000 έγγραφης σύμβασης αποκλειστικής διανομής στις …2005 και από …2026 συνήφθη ατύπως νέα σύμβαση αποκλειστικής διανομής με όμοιους εμπορικούς όρους μη δυναμένη να περιέχει έγγραφη και άρα έγκυρη ρήτρα διαιτησίας και παρέκτασης διεθνούς δικαιοδοσίας και συνακόλουθα το Εφετείο, αν δεχόταν την ύπαρξη δεδικασμένου, θα δίκαζε ως αρμόδιο την αγωγή και θα την έκανε δεκτή. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί, από τις ανωτέρω παραδοχές των προσβαλλομένων αποφάσεων περί της έκτασης του δεδικασμένου, που υφίσταται από την 1641/2017 απόφαση, προκύπτει ότι το Εφετείο αντιμετώπισε και απέρριψε εν τοις πράγμασι τον ανωτέρω αυτοτελή ισχυρισμό της αναιρεσείουσας, αφού δέχθηκε ότι το δεδικασμένο περιορίζεται μόνο στο ανωτέρω δικονομικό ζήτημα του επιτρεπτού ή μη της μεταβολής της ιστορικής βάσης της ανωτέρω αρχικής αγωγής και στο κατά πόσο η μεταβολή αυτή παραβαίνει την αρχή της τηρήσεως προδικασίας. Αβάσιμος επίσης είναι και ο δεύτερος υπό στοιχείο Α1 α' λόγος αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα, επικουρικά προς τον προαναφερθέντα λόγο αναίρεσης, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο εσφαλμένα απέρριψε τον ανωτέρω αυτοτελή ισχυρισμό της ότι υπάρχει δεδικασμένο από την 1641/2017 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ότι εφαρμοστέο ήταν το ελληνικό ουσιαστικό δίκαιο, γιατί, όπως προαναφέρθηκε, το Εφετείο σύμφωνα με τον νόμο και ειδικότερα σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 321, 322 και 324 ΚΠολΔ δέχθηκε ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο από την ανωτέρω 1641/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών σχετικά με το ζήτημα αυτό και συνεπώς ορθώς απέρριψε σιγή την ένσταση δεδικασμένου της αναιρεσείουσας.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 264 του ΚΠολΔ "Αν η διαφορά υπάγεται σε διαιτησία, το δικαστήριο παραπέμπει την υπόθεση στη διαιτησία, διατηρούνται όμως οι συνέπειες της άσκησης της αγωγής. Αν πάψει να ισχύει η συμφωνία της διαιτησίας, η υπόθεση επαναφέρεται με κλήση". Από τη διάταξη αυτή σαφώς συνάγεται ότι η έννομη συνέπεια της, κατόπιν έγκαιρης πρότασης της σχετικής ένστασης από τον εναγόμενο (άρθρα 263, 870 ΚΠολΔ), υπαγωγής της διαφοράς σε διαιτησία, είναι η παραπομπή της υπόθεσης στη διαιτησία και όχι η απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας, όπως όντως θα συνέβαινε εάν δεν υπήρχε η δια της ως άνω διάταξης ειδική νομοθετική πρόβλεψη (ΑΠ 1510/2022, ΑΠ 45/2013, ΑΠ 1328/2001, ΑΠ 459/1988). Αυτό ισχύει ανεξαρτήτως αν πρόκειται για ημεδαπή ή αλλοδαπή διαιτησία, διότι η διάταξη δε διακρίνει. Η διαιτητική συμφωνία αποτελεί ιδία, δικονομικού δικαίου, συμφωνία, η οποία σαφώς διακρίνεται από την ουσιαστική κύρια σύμβαση και είναι ανεξάρτητη και αυτοτελής, χωρίς να επηρεάζεται από αυτή (ΑΠ 1510/2022, ΑΠ 816/1983). Η αυτοτέλεια αυτή της διαιτητικής συμφωνίας έχει ως συνέπεια το ανεπηρέαστο αυτής από την τύχη της κύριας σύμβασης, ούτως ώστε η ακυρότητα της τελευταίας δεν συμπαρασύρει σε ακυρότητα και τη διαιτητική συμφωνία, διότι δεν υπάρχει διάταξη νόμου, η οποία να ορίζει ότι καθίσταται αναγκαίως ή αυτοδικαίως άκυρη η διαιτητική συμφωνία, όταν είναι άκυρη και η σύμβαση ή η έννομη σχέση την οποία αφορά (ΑΠ 1510/2022). Στην περί διαιτησίας συμφωνία υπάγονται όλες οι υφιστάμενες ή μελλοντικές διαφορές σε σχέση προς την ερμηνεία ή την εκτέλεση της σύμβασης, στην οποίαν αναφέρεται η διαιτητική συμφωνία, οι απαιτήσεις που απορρέουν από αυτή, το κύρος ή η ακυρότητα της σύμβασης και οι συνέπειες της ακυρότητας, η λύση και οι συνέπειες αυτής και γενικώς κάθε διαφορά, η οποία αφορά απαιτήσεις ή υποχρεώσεις που έχουν σχέση με τη σύμβαση ή σχέσεις που αναφέρονται σε αυτή σε οποιαδήποτε διάταξη νόμου και αν στηρίζονται (ΑΠ 1510/2022, ΑΠ 825/1977).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 867 του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο "Διαφορές ιδιωτικού δικαίου μπορούν να υπαχθούν σε διαιτησία με συμφωνία, αν εκείνοι που τη συνομολογούν έχουν την εξουσία να διαθέτουν ελεύθερα το αντικείμενο της διαφοράς. Οι διαφορές που αναφέρονται στο άρθρο 663 δεν μπορούν να υπαχθούν σε διαιτησία". Από τη διάταξη αυτή, συνάγεται ότι αντικείμενο της συμφωνίας περί διαιτησίας δύναται να αποτελέσει ότι αποτελεί και αντικείμενο δίκης ενώπιον των τακτικών δικαστηρίων, δηλαδή κάθε διαφορά ιδιωτικού δικαίου αναφυείσα ήδη ή μέλλουσα να προκύψει από ορισμένη έννομη σχέση, εάν οι ενδιαφερόμενοι έχουν την εξουσία ελεύθερης διάθεσης του αντικειμένου της διαφοράς και δεν πρόκειται για εργατικές διαφορές (ΑΠ 1510/2022). Επίσης, κατά τις διατάξεις των άρθρων 868 και 869 ΚΠολΔ "Συμφωνία για διαιτησία που αφορά μελλοντικές διαφορές είναι έγκυρη μόνο αν είναι έγγραφη και αναφέρεται σε ορισμένη έννομη σχέση, από την οποία θα προέλθουν οι διαφορές" (άρθρο 868) και "1. Η συμφωνία για διαιτησία καταρτίζεται εγγράφως. Έγγραφη θεωρείται η συμφωνία και αν καταρτίστηκε με ανταλλαγή ενυπόγραφων επιστολών, τηλεγραφημάτων, τηλετυπημάτων ή ενυπόγραφων τηλεομοιοτύπων. Αν αυτοί που συνομολόγησαν τη συμφωνία εμφανιστούν στους διαιτητές και λάβουν ανεπιφύλακτα μέρος στη διαιτητική διαδικασία, η έλλειψη εγγράφου θεραπεύεται. 2. Η συμφωνία για διαιτησία διέπεται από τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου για τις συμβάσεις" (άρθρο 869). Επομένως κατά το ουσιαστικό δίκαιο θα κριθεί αν καταρτίστηκε συμφωνία, η ικανότητα των μερών και το κύρος και η ερμηνεία της συμφωνίας αυτής.

Περαιτέρω, με το άρθρο πρώτο του Ν.Δ. 4220/1961 κυρώθηκε η υπογραφείσα στη Νέα Υόρκη στις 10.6.1958 Διεθνής Σύμβαση "περί αναγνωρίσεως και εκτελέσεως αλλοδαπών διαιτητικών αποφάσεων", η οποία, διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΚΠολΔ (άρθρο 2 του Εισαγωγικού Νόμου αυτού) και αποτελεί από της κυρώσεώς της εσωτερικό δίκαιο υπερισχύουσα στο πεδίο εφαρμογής της κάθε αντίθετης διατάξεως νόμου (άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος). Στο πεδίο ισχύος της Σύμβασης εμπίπτουν, σύμφωνα με το άρθρο 2 αυτής σε συνδυασμό με το άρθρο 1 παρ. 3, οι διαιτητικές αποφάσεις, οι οποίες εκδόθηκαν σε χώρα, που επίσης έχει κυρώσει τη Σύμβαση (όρος αμοιβαιότητας) και εφόσον πρόκειται περί εμπορικής διαφοράς (όρος εμπορικότητας), (ΟΛΑΠ 8/1997, ΑΠ 1312/2024, ΑΠ 635/2021, ΑΠ 805/2021). Στο άρθρο 2 παρ. 1 και 2 της Συμβάσεως αυτής ορίζονται τα ακόλουθα: "1. Έκαστον των συμβαλλομένων Κρατών αναγνωρίζει την συμφωνίαν διά της οποίας τα μέρη υποχρεούνται να υποβάλλωσιν εις διαιτησίαν απάσας τας διαφοράς ή ωρισμένας εκ των διαφορών, αίτινες ανεφύησαν ή θα ηδύναντο να αναφυώσι μεταξύ των, αναφορικώς προς συγκεκριμένην έννομον σχέσιν, συμβατικήν ή εξωσυμβατικήν, αναφερομένην εις θέμα επιδεκτικόν ρυθμίσεως διά διαιτησίας.2. Νοείται διά του όρου "έγγραφος συμφωνία" διαιτητική ρήτρα περιληφθείσα εν συμβάσει, ή συνυποσχετικόν, άτινα υπεγράφησαν υπό των μερών, ή περιέχονται εις ανταλλαγήν επιστολών ή τηλεγραφημάτων....3...". Η διάταξη αυτή εισήγαγε αυτοτελή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος έχει ισχύ για τα Κράτη-Μέλη και δεν καταλείπει στο πεδίο εφαρμογής της περιθώριο προσφυγής του δικάζοντος δικαστή σε άλλο κανόνα ουσιαστικού ή ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, προκειμένου να εξακριβώσει το έγκυρο της συμφωνίας περί διαιτησίας από την άποψη του τύπου της συνομολογήσεώς της (ΟΛΑΠ 8/1997).

Περαιτέρω, στα άρθρα 1 παρ. 1 και 3 του Ν. 1792 /24-6-88 "Κύρωση σύμβασης για την προσχώρηση της Ελληνικής Δημοκρατίας στη σύμβαση για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές", (84/297/ΕΟΚ), η οποία άνοιξε προς υπογραφή στη Ρώμη στις 19 Ιουνίου 1980, έχει κυρωθεί και από την Ιταλία και εφαρμόζεται για τις συμβάσεις, που έχουν συναφθεί μέχρι και τις 16-12-2009, αφού έκτοτε, κατά το άρθρο 29 αυτού, εφαρμόζεται ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 593/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 2008 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη Ι), ορίζονται τα ακόλουθα: (Άρθρο 1 παρ. 1) "Πεδίο εφαρμογής 1. Οι διατάξεις της παρούσας σύμβασης εφαρμόζονται στις συμβατικές ενοχές, σε περιπτώσεις που εμπεριέχουν σύγκρουση νόμων" και (Άρθρο 3) Ελεύθερη επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου. 1. Η σύμβαση διέπεται από το δίκαιο που επέλεξαν τα συμβαλλόμενα μέρη. Η επιλογή αυτή πρέπει να είναι ρητή ή να συνάγεται με βεβαιότητα από τις διατάξεις της σύμβασης ή τα δεδομένα της υπόθεσης. Με την επιλογή αυτή οι συμβαλλόμενοι μπορούν να ορίσουν το εφαρμοστέο δίκαιο στο σύνολο ή σε μέρος μόνο της σύμβασής τους. 2. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν οποτεδήποτε την υπαγωγή της σύμβασης τους σε δίκαιο άλλο από εκείνο που, σύμφωνα είτε με προηγούμενη επιλογή κατά το παρόν άρθρο, είτε με άλλες διατάξεις της παρούσας σύμβασης τη διείπε προηγουμένως. Κάθε σχετική με τον καθορισμό του εφαρμοστέου δικαίου τροποποιήση μετά τη σύναψη της σύμβασης δε θίγει κατά το άρθρο 9 τυπικό κύρος της ούτε τα δικαιώματα των τρίτων. 3. Η επιλογή από τα συμβαλλόμενα μέρη αλλοδαπού δικαίου, έστω και αν συνοδεύεται από επιλογή αλλοδαπού δικαστηρίου, δεν είναι δυνατόν, όταν κατά τον χρόνο της επιλογής όλα τα άλλα δεδομένα της περίπτωσης εντοπίζονται σε μια μόνο χώρα, να θίξει την εφαρμογή εκείνων των διατάξεων από τις οποίες το δίκαιο της χώρας αυτής δεν επιτρέπει παρέκκλιση με σύμβαση και που αναφέρονται παρακάτω ως "διατάξεις αναγκαστικού δικαίου". 4. Η ύπαρξη και το κύρος της συμφωνίας των συμβαλλομένων ως προς την επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου διέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 8, 9 και 11". Από τις υπερνομοθετικής ισχύος, κατά το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος , διατάξεις αυτές, σαφώς προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη, μπορούν, με τις εξαιρέσεις που αναφέρονται στην σύμβαση, να επιλέξουν οποτεδήποτε το δίκαιο που θα διέπει ολόκληρη ή μέρος της σύμβασης, η δε επιλογή αυτή μπορεί να είναι ρητή ή να συνάγεται με βεβαιότητα από τις διατάξεις της σύμβασης ή τα δεδομένα της υπόθεσης. Στην συγκεκεριμένη περίπτωση το Εφετείο, στην αναιρεσιβαλλόμενη 5203/2023 οριστική απόφαση του, παραθέτει ολόκληρη την αιτηθείσα με την 3084/2022 απόφασή του και προσκομισθείσα σε αυτό νομική πληροφορία του Ελληνικού Ινστιτούτου Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου με αριθμό. 133/23.3.2023 και θέμα: "Σύμβαση αποκλειστικής διανομής κατά το ιταλικό δίκαιο", η οποία έχει το ακόλουθο περιεχόμενο: "Στο δίκαιο της Ιταλίας η σύμβαση διανομής (contratto di distribuzione) συμπεριλαμβανομένης της συμβάσεως αποκλειστικής διανομής δεν ρυθμίζεται από ειδικό νομοθέτημα αλλά εφαρμόζονται καταρχήν οι γενικές διατάξεις περί συμβάσεων του ιταλικού αστικού κώδικα (Codice Civile, εφεξής ιταλΑΚ). Ιδίως τα άρθρα 1321,1322,1334,1335,1341,1342,1372,1373 και 1375 ιταλΑΚ, τα οποία έχουν σε μετάφραση ως εξής : Άρθρο 1321 Έννοια. Σύμβαση είναι η συμφωνία δύο ή περισσοτέρων συμβαλλόμενων μερών για την εγκαθίδρυση, ρύθμιση ή εξάλειψη μεταξύ των μιας περιουσιακής έννομης σχέσεως. Άρθρο 1322 Ελευθερία των συμβάσεων. Οι συμβαλλόμενοι δύνανται ελευθέρως να καθορίζουν το περιεχόμενο της συμβάσεως, υπό τους περιορισμούς που επιβάλλονται από το νόμο και από τους κανόνες του εργατικού δικαίου. Οι συμβαλλόμενοι δύνανται επίσης να συνάπτουν συμβάσεις, οι οποίες δεν ανήκουν στους τύπους οι οποίοι ρυθμίζονται ειδικώς, αρκεί να αποσκοπούν στην επίτευξη συμφερόντων που χρήζουν προστασίας σύμφωνα με την έννομη τάξη. Άρθρο 1334 Αποτελεσματικότητα μονομερών πράξεων. Οι μονομερείς πράξεις παράγουν αποτελέσματα από τη στιγμή που γνωστοποιούνται στο άτομο στο οποίο προορίζονται. Άρθρο 1335 Τεκμήριο γνώσης. Η πρόταση, η αποδοχή, η ανάκληση τους και κάθε άλλη δήλωση που απευθύνεται σε συγκεκριμένο πρόσωπο θεωρείται ότι έγινε γνωστή όταν φτάσει στη διεύθυνση του παραλήπτη, εκτός αν ο τελευταίος αποδείξει ότι ήταν, χωρίς υπαιτιότητα του, σε αδυναμία να λάβει γνώση. Άρθρο 1341 Γενικοί όροι συμβάσεως. Οι γενικοί όροι συμβάσεως που έχουν καταρτιστεί εκ των προτέρων από έναν συμβαλλόμενο έχουν ισχύ έναντι του αντισυμβαλλομένου του, αν κατά το χρόνο συνάψεως της συμβάσεως ο τελευταίος τους γνώριζε ή θα έπρεπε να τους γνωρίζει ασκώντας τη συνήθη επιμέλεια. Σε κάθε περίπτωση δεν έχουν ισχύ, αν δεν έχουν εγκριθεί ειδικά με έγγραφο τύπο, οι όροι που θεσπίζουν, υπέρ του συμβαλλόμενου που τους έχει καταρτίσει, αποποιήσεις ευθύνης, δικαιώματα υπαναχωρήσεως από τη σύμβαση ή αναστολής της εκτέλεσης της, άλλως που επιβάλλουν εις βάρος του αντισυμβαλλομένου του εκπτώσεις, περιορισμούς στο δικαίωμα ασκήσεως ενστάσεων, περιορισμούς στη συμβατική ελευθερία ως προς τρίτα πρόσωπα, σιωπηρή παράταση ή ανανέωση της συμβάσεως, ρήτρες διαιτησίας ή παρεκκλίσεις από τη δικαιοδοσία της δικαστικής αρχής. Άρθρο 1342 Σύμβαση που συνάπτεται μέσω εντύπων ή προτύπων εγγραφών. Στις συμβάσεις που συνάπτονται δια της υπογραφής εντύπων ή προτύπων εγγράφων, τα οποία έχουν καταρτιστεί για να ρυθμίζουν κατά τρόπο ομοιόμορφο συγκεκριμένες συμβατικές σχέσεις, οι ρήτρες που προστίθενται στο έντυπο ή πρότυπο έγγραφο υπερισχύουν έναντι εκείνων του εντύπου ή προτύπου εγγράφου, εφόσον είναι ασύμβατες με αυτές, ακόμα και αν οι τελευταίες δεν έχουν ακυρωθεί. Τηρείται επίσης η διάταξη της δεύτερης παραγράφου του προηγούμενου άρθρου. Άρθρο 1372 Ισχύς της συμβάσεως. Η σύμβαση έχει ισχύ νόμου μεταξύ των συμβαλλομένων. Δεν μπορεί να λυθεί παρά μόνο με αμοιβαία συναίνεση ή για τις αιτίες που επιτρέπονται από το νόμο. Η σύμβαση δεν παράγει αποτελέσματα έναντι τρίτων παρά μόνο στις περιπτώσεις που προβλέπονται από το νόμο. Άρθρο 1373 Μονομερής υπαναχώρηση. Αν για έναν από τους συμβαλλομένους επιφυλάσσεται το δικαίωμα της υπαναχωρήσεως από τη σύμβαση, το δικαίωμα αυτό δύναται να ασκηθεί, εκτός αν η σύμβαση συνάφθηκε υπό την αρχή της εκτελέσεως. Στις συμβάσεις με συνεχή ή περιοδική παροχή, το δικαίωμα αυτό μπορεί να ασκηθεί και μεταγενέστερα, αλλά η υπαναχώρηση δεν επηρεάζει τις παροχές που έχουν ήδη εκτελεστεί ή είναι υπό εκτέλεση. Εφόσον έχει συνομολογηθεί η παροχή ανταλλάγματος για την υπαναχώρηση, αυτό ισχύει όταν η παροχή έχει εκτελεστεί. Υπό την επιφύλαξη σε κάθε περίπτωση αντίθετης συμφωνίας Άρθρο 1375 Εκτέλεση με καλή πίστη. Η σύμβαση πρέπει να εκτελείται σύμφωνα με την αρχή της καλής πίστης. Τα άρθρα 1321 και 1322 ΙταλΑΚ θεσπίζουν στο ιταλικό δίκαιο την ελευθερία των συμβάσεων, συνεπώς καθιστούν νόμιμη τη σύναψη άτυπων συμβάσεων, όπως είναι η σύμβαση διανομής, στην οποία τυγχάνουν εφαρμογής οι ρυθμίσεις των άρθρων 1341,1342, 1372, 1373 και 1375 ΙταλΑΚ και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές. Σημειώνεται ότι οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται, όταν δεν υπάρχει αντίθετη συμφωνία των μερών, διότι οι όροι που τα μέρη έχουν συμφωνήσει είναι για τις μεταξύ τους σχέσεις απολύτως δεσμευτικοί (άρθρο 1372 ΙταλΑΚ).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 1375 ΙταλΑΚ η καλή πίστη διέπει ολόκληρη τη ζωή της συμβατικής σχέσεως στο πλαίσιο της θεμελιώδους ανάγκης προστασίας των συμβαλλόμενων. Συνακόλουθα, η αρχή της αντικειμενικής καλής πίστης διέπει τόσο την κατάρτιση και την ερμηνεία της συμβάσεως όσο και την εκτέλεση της, ακολουθεί δηλαδή κάθε φάση αυτής. Η διάρκεια των συμβάσεων και τα συνακόλουθα ζητήματα λύσης και καταγγελίας αυτών διέπονται από τα άρθρα 1564 και 1569 ΙταλΑΚ καθώς και από την αναλογική εφαρμογή των διατάξεων περί προμήθειας και εντολής, ιδίως του άρθρου 1725 ΙταλΑΚ. Συναφής δε και βασική διάταξη του ΙταλΑΚ για τη λύση και αποζημίωση επί μη εκπλήρωσης της παροχής σε αμφοτεροβαρείς συμβάσεις είναι η διάταξη του άρθρου 1453 ΙταλΑΚ. Οι ανωτέρω αναφερόμενες διατάξεις έχουν σε μετάφραση ως εξής: Άρθρο 1453 Λύση της συμβάσεως λόγω μη εκπληρώσεως. Στις αμφοτεροβαρείς συμβάσεις, όταν ένας από τους συμβαλλομένους δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, ο άλλος μπορεί κατ' επιλογήν του να ζητήσει την εκπλήρωση ή τη λύση της συμβάσεως, επιφυλασσομένης σε κάθε περίπτωση της αποζημίωσης της ζημίας. Η λύση μπορεί να ζητηθεί ακόμη και όταν η αγωγή ασκήθηκε για την επίτευξη της εκπληρώσεως, αλλά δεν μπορεί να ζητηθεί πλέον η εκπλήρωση όταν έχει προηγηθεί αίτημα λύσης της. Από την ημερομηνία της αίτησης λύσης της συμβάσεως ο μη εκπληρών συμβαλλόμενος δεν μπορεί πλέον να εκπληρώσει την ενοχή του. Άρθρο 1564. Λύση της σύμβασης. Σε περίπτωση μη εκπλήρωσης ενός από τους συμβαλλομένους ως προς τις επιμέρους παροχές, ο άλλος μπορεί να ζητήσει τη λύση της σύμβασης, αν η μη εκπλήρωση έχει σημαντική βαρύτητα και είναι τέτοια που να κλονίζει την εμπιστοσύνη στην ακρίβεια των προσεχών παροχών. Άρθρο 1569. Σύμβαση αορίστου χρόνου Αν η διάρκεια της προμήθειας δεν έχει οριστεί, έκαστος συμβαλλόμενος μπορεί να υπαναχωρήσει από την σύμβαση, γνωστοποιώντας ειδοποίηση εντός της συμφωνηθείσας προθεσμίας ή της προθεσμίας που ορίζεται από τα ήθη ή ελλείψει αυτών, εντός εύλογης προθεσμίας λαμβανομένης υπόψη της φύσης της προμήθειας. Άρθρο 1725 Ανάκληση της επαχθούς εντολής. Η ανάκληση της επαχθούς εντολής, που έχει ανατεθεί για ορισμένο χρόνο ή για μια συγκεκριμένη υπόθεση, υποχρεώνει τον εντολέα να αποζημιώσει τις ζημίες αν λάβει χώρα πριν από τη λήξη της προθεσμίας ή της διεξαγωγής της υπόθεσης, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος. Με βάση τα ανωτέρω, γίνεται δεκτό ότι: όταν μια σύμβαση έχει συμφωνηθεί ως ορισμένου χρόνου, αυτή λήγει κατά τη συμφωνημένη προθεσμία, χωρίς περαιτέρω υποχρέωση προειδοποιήσεως και αποζημιώσεως, εξαντλεί δηλαδή, τις έννομες συνέπειες με τη λήξη της διάρκειας της. Αν πριν από τη λήξη της συμβατικής προθεσμίας , η σύμβαση λυθεί με υπαιτιότητα ενός εκ των συμβαλλομένων, οι συνέπειες της λύσεως καθορίζονται σύμφωνα με τις γενικές αρχές, και προβλέπεται πλήρης αποκατάσταση της ζημίας. Κατ' εφαρμογή των ανωτέρω στη σύμβαση διανομής, αν αυτή είναι ορισμένου χρόνου, εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις του άρθρου 1564 ιταλΑΚ, ενώ, αν αυτή είναι αορίστου χρόνου, οι συμβαλλόμενοι δύνανται να ασκήσουν το δικαίωμα υπαναχωρήσεως οποτεδήποτε, αποστέλλοντας σχετική προειδοποίηση (άρθρο 1569 ΙταλΑΚ). Συνοψίζοντας δε τα ανωτέρω, εφαρμοζόμενων αναλογικά των διατάξεων που ρυθμίζουν τη σύμβαση προμήθειας και την εντολή (άρθρο 1725 ΙταλΑΚ) αλλά και των γενικών αρχών περί μονομερούς καταγγελίας των συμβάσεων, εφόσον η σύμβαση διανομής έχει συναφθεί ως ορισμένου χρόνου, τότε διαρκεί μέχρι τη φυσική λήξη της, μη δυνάμενη, επομένως, να λυθεί πρόωρα μονομερώς από έναν από τους συμβαλλόμενους, εκτός της περίπτωσης σοβαρής μη εκπληρώσεως της παροχής ή/'και σπουδαίου λόγου. Αντίθετα, όταν η σύμβαση διανομής είναι αορίστου χρόνου, μπορεί να καταγγελθεί μονομερώς, χωρίς να χρειάζεται η επίκληση σοβαρού λόγου, αλλά με προηγούμενη έγκαιρη προειδοποίηση. Αν η εντολή είναι αορίστου χρόνου, η ανάκληση υποχρεώνει τον εντολέα σε αποζημίωση, εφόσον δεν έλαβε χώρα προειδοποίηση σε εύλογο χρόνο, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος. Όταν η σύμβαση λύεται αιφνιδίως άνευ συνδρομής σπουδαίου λόγου, ο συμβαλλόμενος που την κατήγγειλε υποχρεούται να αποζημιώσει τον έτερο συμβαλλόμενο για τη ζημία που υπέστη από την εν λόγοι καταγγελία. Συμπερασματικά σε σχέση με το 1° ερώτημα της καταγγελίας: Καθίσταται προφανές ότι η καταγγελία της συμβάσεως ασκείται μονομερώς στις περιπτώσεις που αναφέρονται ανωτέρω, ήτοι, όταν πρόκειται για συμβάσεις διανομής αορίστου χρόνου, οποτεδήποτε χωρίς να χρειάζεται η επίκληση σοβαρού λόγου, αλλά με προηγούμενη έγκαιρη προειδοποίηση και όταν πρόκειται για σύμβαση διανομής ορισμένου χρόνου μόνο σε περίπτωση σοβαρής μη εκπληρώσεως της παροχής και πρέπει σε αμφότερες τις περιπτώσεις να περιέλθει σε γνώση του αντισυμβαλλομένου εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος με αποτέλεσμα να λύεται η σύμβαση και γεννώνται αποζημιωτικές αξιώσεις. Σχετικά με το 2° ερώτημα περί της ανακλήσεως: Από τις διαθέσιμες πηγές του Ινστιτούτου προκύπτει ότι το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ιταλίας με την υπ' αριθμ. C-73/1665 απόφαση του έκρινε ότι η ανάκληση της καταγγελίας αναβιώνει την προηγούμενη συμβατική σχέση (G.Cian/A. Trabucchi, supra, σημ.1, σελ.1471, άρθρο 1372 ΙταλΑΚ με την εκεί παραπομπή στην απόφαση C-73/1665). Έτι περαιτέρω, με νεότερη απόφαση του (η υπ' αριθμ. 1454 της 18/1/2019 του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι δίνεται η δυνατότητα στα μέρη, σύμφωνα με την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων (άρθρο 1322 ΙταλΑκ), να ανακαλέσουν με κοινή συμφωνία την καταγγελία. Σύμφωνα με τα ανωτέρω λεχθέντα, προκύπτει κατ' αρχήν ότι για όσες συμβάσεις απαιτείται έγγραφος τύπος, τότε απαιτείται και έγγραφος τύπος για την ανάκληση, ώστε να προκύπτει η σαφής βούληση των μερών. Όμως, όπως προαναφέρθηκε, έγγραφος τύπος απαιτείται μόνο στις συμβάσεις όπου ο τύπος επιβάλλεται από τον νόμο επί ποινή ακυρότητας, όπως π.χ. στη σύμβαση για τη μεταβίβαση ακινήτων (άρθρα 1325, 1350 ΙταλΑΚ)". Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με εσφαλμένη εφαρμογή (Ολ.ΑΠ 7/2006, Ολ.ΑΠ 4/2005). Τέτοιος κανόνας δικαίου μπορεί να είναι και κανόνας του αλλοδαπού ουσιαστικού δικαίου (ΑΠ 798/2020, ΑΠ 1487/2013, ΑΠ 665/2011, ΑΠ 34/2005), ιδρύεται δε ο λόγος αναιρέσεως υπό την προϋπόθεση, όμως ότι το δίκαιο αυτό έχει προταθεί ενώπιον του δικαστηρίου της ουσίας, πρόταση που μπορεί να γίνει σε κάθε στάση της δίκης είτε στον πρώτο είτε στον δεύτερο βαθμό, όχι όμως στον Αρειο Πάγο το πρώτον, διότι κατά το άρθ. 337 ΚΠολΔ οι αλλοδαποί κανόνες ουσιαστικου δικαίου αποτελουν δίκαιον το οποίο μπορεί να γνωρίζει δεν είναι όμως υποχρεωμένος να γνωρίζει ο δικαστής, αφού, αν το αγνοεί μπορεί να διατάξει απόδειξη ή να χρησιμοποιήσει κατά την κρίση του κάθε πρόσφορο μέσο προς διαπίστωση της υπάρξεως του (ΑΠ 798/2020, ΑΠ 1487/2013, ΑΠ 34/2005). Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμου βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λ.π. , ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να καθορίζονται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, που παραβιάσθηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή της (Ολ.ΑΠ 20/2005, Ολ.ΑΠ 32/1996), αλλιώς ο λόγος αυτός είναι αόριστος και γι' αυτό απορριπτέος ως απαράδεκτος. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση. Έλλειψη δε νομίμου βάσεως της αποφάσεως συντρέχει, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή αν συνέτρεχαν οι όροι άλλου κανόνα που ήταν εφαρμοστέος αλλά δεν εφαρμόσθηκε (ΟλΑΠ 6/2006 ΑΠ 1382/2019). Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παραβάσεως του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), δηλαδή όταν τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμά της για κρίσιμο ζήτημα συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης. Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες.

Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος προτάσεως προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της αποφάσεως στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΟλΑΠ 18/2008, ΟλΑΠ 15/2006, ΑΠ 1382/2019). Τα νομικά ή πραγματικά επιχειρήματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, που συνέχονται με την ερμηνεία του νόμου ή την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές διαμορφωτικές του αποδεικτικού πορίσματος του δικαστηρίου και, επομένως, αιτιολογία της απόφασης ικανή να ελεγχθεί αναιρετικά με τον παραπάνω λόγο για ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα, ούτε ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν το δικαστήριο της ουσίας δεν ανέλυσε ιδιαιτέρως ή διεξοδικά τα επιχειρήματα των διαδίκων που δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς τους (ΑΠ 610/2022, ΑΠ 50/2020, ΑΠ 2/2019, ΑΠ 708/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την 5203/2023 απόφασή του, κατά την εξέταση του δευτέρου λόγου έφεσης της αναιρεσείουσας, δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για τον αναιρετικό έλεγχο, πραγματικά περιστατικά: "Η ενάγουσα ήδη εκκαλούσα ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΒΑΣΙΛΗΑΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και διακριτικό τίτλο "ΒΑΣΙΛΗΑΣ ΑΕ" συστάθηκε το έτος 1988 με έδρα την Αθήνα και έχει ως αντικείμενο την εμπορία ηλεκτρικών ειδών και καταναλωτικών προϊόντων. Η εναγόμενη ήδη εφεσίβλητη ιταλική εταιρεία, με την επωνυμία "De' Longhi Appliances S.r.l." με έδρα το … Ιταλίας, είναι μέλος του πολυεθνικού ομίλου "De' Longhi" και δραστηριοποιείται μεταξύ άλλων στο σχεδιασμό, την κατασκευή και εμπορία ηλεκτρικών συσκευών και συστημάτων σιδερώματος. Ένα από τα πλέον φημισμένα εμπορικά προϊόντα που σχεδιάζει, κατασκευάζει και εμπορεύεται η εναγόμενη ήδη εφεσίβλητη είναι το σύστημα σιδερώματος Stirella. Το προϊόν αυτό κατασκευαζόταν και διετίθετο αρχικά από την αλλοδαπή ιταλική εταιρεία με την επωνυμία "Micromax International Srl". Το έτος 1989 η εν λόγω εταιρεία περιήλθε στο έλεγχο του ομίλου εταιρειών "Fininvest" και το έτος 1995 εξαγοράσθηκε από τον όμιλο εταιρειών De' Longhi. Το Σεπτέμβριο του έτους 1995 την οικονομική διαχείριση της αλλοδαπής ιταλικής εταιρείας "Micromax International Srl" ανέλαβε η επίσης αλλοδαπή ιταλική εταιρεία "Micromax- Simac Srl", ενώ τον Οκτώβριο του έτους 1996 η τελευταία απορροφήθηκε από την αλλοδαπή ιταλική εταιρεία "Vetrella Spa". Τον Οκτώβριο του έτους 1998 η επωνυμία της εταιρείας αυτής άλλαξε σε Simac Vetrella SpA και τον Ιανουάριο του έτους 2001 συγχωνεύθηκε με την επίσης αλλοδαπή ιταλική εταιρεία "Effelplust Srl" και τελικώς απορροφήθηκε από την αλλοδαπή ιταλική εταιρεία "De'Longhi Spa". Το έτος 2007 η αλλοδαπή ιταλική εταιρεία "De' Longhi Sρα" εισέφερε μέσω αυξήσεως του μετοχικού κεφαλαίου της εναγομένης ήδη εφεσίβλητης σε είδος τον κλάδο της "De' Longhi Spa", που αφορούσε τη γραμμή παραγωγής, το σχεδιασμό, την κατασκευή, την προώθηση και το δικαίωμα πώλησης μικρών οικιακών συσκευών, μεταξύ των οποίων και των συστημάτων σιδερώματος Stirella.

Εξάλλου, στις …/1994 καταρτίστηκε μεταξύ της ενάγουσας-εκκαλούσας και της αλλοδαπής ιταλικής εταιρείας με την επωνυμία "Micromax International Srl" σύμβαση διανομής των προϊόντων/ συστημάτων σιδερώματος Stirella για την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Ακολούθως, μεταξύ της ενάγουσας- εκκαλούσας και της αλλοδαπής ιταλικής εταιρείας "Vetrella Spa" καταρτίστηκε η από …/1997 σύμβαση διανομής τετραετούς διάρκειας για τα αναφερόμενα στην εν λόγω σύμβαση προϊόντα (συστήματα σιδερώματος) υπό το εμπορικό σήμα Stirella για την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Στον όρο 16 της εν λόγω σύμβασης υπό τον τίτλο "Εφαρμοστέο δίκαιο" ορίστηκε ότι "Οι υποχρεώσεις που παράγονται και απορρέουν από την παρούσα σύμβαση διέπονται και θα διέπονται από το ιταλικό δίκαιο" και στον όρο 17 υπό τον τίτλο "Ρήτρα περί διαιτησίας" ορίστηκε ότι "Οποιαδήποτε διαφωνία ή αντιδικία μεταξύ των μερών αναφορικά με την ισχύ, την ερμηνεία ή την καταγγελία της παρούσας σύμβασης, θα πρέπει εν τέλει να ρυθμίζεται σύμφωνα με τους κανόνες περί συμβιβασμού και διαιτησίας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, από έναν ή περισσότερους διαιτητές σύμφωνα με τους εν ισχύι κανόνες. Η διαιτησία θα διεξάγεται στη Βενετία (Ιταλία). Για όλες τις διαφορές οι οποίες, σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαιτησίας, τα μέρη αναγνωρίζουν και αποδέχονται τη δικαιοδοσία των ιταλικών αρχών και την αρμοδιότητα των Δικαστηρίων της Βενετίας". Η εν λόγω σύμβαση ίσχυσε και λειτούργησε έως και τις 20 Μαρτίου 2000 οπότε και καταρτίστηκε μεταξύ της ενάγουσας ήδη εκκαλούσας και της αλλοδαπής ιταλικής εταιρείας με την επωνυμία "Simac Vetrella SpA", η από 1 Απριλίου 2000 σύμβαση διανομής των προϊόντων υπό το εμπορικό σήμα Stirella για την Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία. Η διάρκεια της εν λόγω σύμβασης ορίστηκε στον όρο 2 αυτής υπό τον τίτλο "Διάρκεια Ισχύος" πενταετής αρχής γενομένης την 1/1/2000. Επίσης στον όρο 16 της εν λόγω σύμβασης υπό τον τίτλο "Εφαρμοστέο δίκαιο" ορίστηκε ότι "Οι υποχρεώσεις που παράγονται και απορρέουν από την παρούσα σύμβαση διέπονται και θα διέπονται από το ιταλικό δίκαιο" και στον όρο 17 υπό τον τίτλο "Ρήτρα περί διαιτησίας" ορίστηκε ότι "Οποιαδήποτε διαφωνία ή αντιδικία μεταξύ των μερών αναφορικά με την ισχύ, την ερμηνεία ή την καταγγελία της παρούσας σύμβασης, θα πρέπει εν τέλει να ρυθμίζεται σύμφωνα με τους κανόνες περί συμβιβασμού και διαιτησίας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, από έναν ή περισσότερους διαιτητές σύμφωνα με τους εν ισχύι κανόνες. Η διαιτησία θα διεξάγεται στη … (Ιταλία). Για όλες τις διαφορές οι οποίες, σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαιτησίας, τα μέρη αναγνωρίζουν και αποδέχονται τη δικαιοδοσία των ιταλικών αρχών και την αρμοδιότητα των Δικαστηρίων της Βενετίας". Επομένως στην από …/2000 σύμβαση επαναλήφθηκαν οι όροι 16 και 17 της προηγούμενης μεταξύ των διαδίκων από …/1997 σύμβασης. Η ένδικη από …/2000 σύμβαση διανομής ορισμένου χρόνου συνεχίστηκε και μετά τη λήξη του συμβατικού της χρόνου την 31/12/2004 με τους ίδιους συναλλακτικούς όρους, όπως και πριν την παρέλευση της ορισμένης χρονικής διάρκειας μετατραπείσα σε αορίστου χρόνου με σιωπηρή συμφωνία των μερών, η οποία αποδεικνύεται από την παρατεταμένη εκτέλεση της με τους ίδιους όρους με συνακόλουθο το δικαίωμα αμφοτέρων των μερών να υπαναχωρήσουν από αυτή υπό την προϋπόθεση της τήρησης επαρκούς προθεσμίας προμήνυσης. Ακολούθως, στις …/2005 η εναγόμενη-εφεσίβλητη κατήγγειλε τη μεταξύ τους σύμβαση με προειδοποίηση για λύση αυτής στις …/2005, την οποία μετά από αμοιβαίες συνεννοήσεις των συμβαλλόμενων ανακάλεσε με την από 25/8/2005 επιστολή της. Ειδικότερα η ανωτέρω επιστολή με τίτλο "Απάντηση: Σύμβαση Διανομής συναφθείσα στις …2000/Καταγγελία ημερομηνίας …2005/ανάκληση" είχε το ακόλουθο περιεχόμενο "Αναφορικά με τη Σύμβαση Διανομής που συνάφθηκε την …2000, με την καταγγελία ημερομηνίας …2005/ανάκληση και σύμφωνα με μεταγενέστερη κατανόηση κατά τη διάρκεια της συνάντησης μας εχθές στα γραφεία σας στην Αθήνα, επίσημα με το παρόν ανακαλούμε την καταγγελία ημερομηνίας …2005. Ως συνέπεια των παραπάνω η σύμβαση διανομής συναφθείσα μεταξύ της "ΒΑΣΙΛΗΑΣ ΑΕ" και της SIMAC-VETRELLA SPA την 1η Απριλίου παραμένει έγκυρη και σε ισχύ. Σας παρακαλούμε να υπογράψετε ένα αντίγραφο του παρόντος και να μας το αποστείλετε για αποδοχή". Η ενάγουσα-εκκαλούσα δεν απέστειλε σχετικό έγγραφο για αποδοχή της εν λόγω ανάκλησης. Ωστόσο, από την εν γένει συναλλακτική συμπεριφορά των μερών και ιδίως από το γεγονός ότι από το έτος 2005 και μετά οι αμοιβαίες συμβατικές υποχρεώσεις των μερών τηρούνταν κανονικά για περισσότερα από επτά έτη, μέχρι την άσκηση μονομερούς καταγγελίας με προειδοποίηση από την εναγόμενη-εφεσίβλητη στις 6/11/2012 σαφώς αποδεικνύεται ότι η εν λόγω ανάκληση έγινε αποδεκτή από την ενάγουσα-εκκαλούσα και ότι η από …/2000 σύμβαση, η οποία είχε καταστεί κατά τα προαναφερόμενα αορίστου χρόνου συνέχισε να ισχύει. Επιπροσθέτως, από τη μεταξύ των διαδίκων αλληλογραφία και δη από την από …/2005 επιστολή της εναγόμενης-εφεσίβλητης προς την ενάγουσα-εκκαλούσα (ήτοι μετά την ανάκληση της καταγγελίας), προκύπτει ότι η ενάγουσα-εκκαλούσα επιθυμούσε τη διαπραγμάτευση μιας νέας σύμβασης διανομής, για την οποία η εναγόμενη-εφεσίβλητη, επισημαίνοντας ότι η τρέχουσα σύμβαση ήταν ακόμα σε ισχύ με αυτόματη ανανέωση κάθε έτος, έθετε ως προϋποθέσεις για τη διαπραγμάτευση νέας σύμβασης 3-5 ετών την πληρωμή των ληξιπρόθεσμων ποσών, την εκτίμηση ελαχίστων όγκων αγορών, κατ' ακρίβεια, για κάθε έτος της διάρκειας της σύμβασης, εκτίμηση ελαχίστων όγκων αποθέματος, κατ' ακρίβεια, ώστε να καταστούν δυνατοί οι συμφωνημένοι στόχοι και προμήθεια τραπεζικών εγγυήσεων. Επομένως, αφού σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην από Μαρτίου 2023 προσκομιζόμενη νομική πληροφορία, στο ιταλικό δίκαιο, το οποίο είναι εφαρμοστέο στην προκειμένη περίπτωση, η ανάκληση της καταγγελίας αναβιώνει την προηγούμενη συμβατική σχέση και δίνεται η δυνατότητα στα μέρη, σύμφωνα με την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων (άρθρο 1322 ΙταλΑκ), να ανακαλέσουν με κοινή συμφωνία την καταγγελία, το παρόν Δικαστήριο, το οποίο είναι υποχρεωμένο να εξετάσει παρεμπιπτόντως το ζήτημα των εννόμων αποτελεσμάτων της ανακλήσεως της από …/2005 καταγγελίας, προκειμένου να διαπιστώσει αν από 1/1/2006 ίσχυσε νέα άτυπη σύμβαση διανομής μεταξύ των μερών, όπως ισχυρίζεται η ενάγουσα -εκκαλούσα, θεωρεί ότι με εφαρμοστέο το ιταλικό δίκαιο η ανάκληση της καταγγελίας αναβίωσε την προηγούμενη από 1/4/2000 σύμβαση αποκλειστικής διανομής και η γενόμενη από …/2005 καταγγελία δεν ανέπτυξε έννομα αποτελέσματα. Ως εκ τούτου ο ισχυρισμός της ενάγουσας και ήδη εκκαλούσας ότι μετά την γενόμενη από …/2005 καταγγελία της από …/2000 σύμβασης, η σύμβαση αυτή λύθηκε και συνήφθη σιωπηρώς η από …/2006 νέα άτυπη σύμβαση διανομής είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο αν και με εσφαλμένη αιτιολογία, η οποία αναπληρώνεται από την παρούσα, έκρινε όμοια, ορθά κατ' αποτέλεσμα ερμήνευσε το νόμο και εκτίμησε τις αποδείξεις και πρέπει ο δεύτερος λόγος της υπό κρίση έφεσης να απορριφθεί ως αβάσιμος..."

Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο με την 5203/2023 απόφασή του και, αφού απέρριψε την αντένσταση της αναιρεσείουσας ότι στην σύμβαση αποκλειστικής διανομής, που συνέδεε του διαδίκους, υπάρχει έλλειψη συμφωνίας, άλλως έλλειψη έγγραφης συμφωνίας διαιτησίας με τόπο τέλεσης την Βενετία Ιταλίας κατά τον χρόνο της καταγγελίας της από την αναιρεσίβλητη στις …2012, γιατί προηγήθηκε η από …2005 έγγραφη καταγγελία από την αναιρεσίβλητη της από …2004 έγγραφης σύμβασης μεταξύ των διαδίκων, που περιελάμβανε την ρήτρα διαιτησίας, η οποία επέφερε την λήξη, στις …2005, της έγγραφης αυτής σύμβασης, με αποτέλεσμα από …2006 να υπάρξει νέα άτυπη σύμβαση αποκλειστικής διανομής, χωρίς έγγραφη ρήτρα διαιτησίας, δεδομένου ότι η επακολουθήσασα ανάκληση της από …2005 έγγραφης καταγγελίας με την από …2005 επιστολή της αναιρεσίβλητης δεν παρήγαγε έννομα αποτελέσματα, ακολούθως (το Εφετείο) έκανε δεκτή την ένσταση της αναιρεσίβλητης ότι υπήρχε τέτοια έγγραφη συμφωνία και απέρριψε τον δεύτερο λόγο έφεσης της αναιρεσείουσας, επικυρώνοντας την εκκαλουμένη απόφαση, που είχε κρίνει κατά τον ίδιο τρόπο και είχε παραπέμψει την αγωγή σε διαιτησία στην Βενετία Ιταλίας, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις εφαρμοστέες στην συγκεκριμένη περίπτωση ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1 και 2 της κυρωθείσας και από την Ιταλία Διεθνούς Συμβάσεως της Ν. Υόρκης του έτους 1958 "περί αναγνωρίσεως και εκτελέσεως των αλλοδαπών δικαστικών αποφάσεων", η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του Ν.Δ. 4220/1961, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 28 παρ. 1 του Συντάγματος, 264, 867, 868, 869 του ΚΠολΔ, κατά το μέρος, που οι τελευταίες είναι ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, 1 παρ. 1 και 3 παρ. 1 και 2 της σύμβασης για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές, (84/297/ΕΟΚ), η οποία άνοιξε προς υπογραφή στη Ρώμη στις 19 Ιουνίου 1980, έχει κυρωθεί και από την Ιταλία και κυρώθηκε στην Ελλάδα με το Ν. 1792 /24-6-88 και των άρθρων 1321, 1322, 1334, 1335, 1341, 1342, 1372, 1373, 1375, 1564, 1569, 1725 και 1453 του ΙταλΑΚ, που εφαρμόζονται στην συγκεκριμένη περίπτωση κατά την ρητή συμφωνία των διαδίκων, που περιέχεται στην από …2000 έγγραφη σύμβαση, καθόσον, τα ως άνω ανελέγκτως δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά α) ότι η ένδικη, από …2000, έγγραφη σύμβαση αποκλειστικής διανομής ορισμένου χρόνου, περιείχε ρήτρα υπαγωγής όλων των διαφορών μεταξύ των μερών, αναφορικά με την ισχύ, την ερμηνεία ή την καταγγελία της σύμβασης, σε διαιτησία από έναν ή περισσότερους διαιτητές, σύμφωνα με τους εν ισχύι κανόνες, με τόπο διεξαγωγής την … της Ιταλίας, β) ότι συνεχίστηκε(ή σύμβαση) και μετά τη λήξη του συμβατικού της χρόνου την …/2004 με τους ίδιους συναλλακτικούς όρους, μετατραπείσα σε αορίστου χρόνου με συμφωνία των μερών και γ) ότι η από …/2005 έγγραφη καταγγελία της από την αναιρεσίβλητη, με προειδοποίηση για λύση αυτής στις …/2005, ανακλήθηκε μετά από αμοιβαίες συνεννοήσεις των διαδίκων, με την από …/2005 επιστολή της αναιρεσίβλητης, την οποία ανάκληση αποδέχθηκε η αναιρεσείουσα, με αποτέλεσμα η από …/2000 έγγραφη σύμβαση, η οποία είχε καταστεί αορίστου χρόνου να συνεχίσει να ισχύει, πληρούσαν το πραγματικό των διατάξεων αυτών και δικαιολογούσαν την απόρριψη της αντένστασης της αναιρεσείουσας και την παραδοχή της ένστασης της αναιρεσίβλητης.

Περαιτέρω, το Εφετείο, υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές του, δεν στέρησε την προσβαλλομένη απόφασή του από νόμιμη βάση, καθόσον διέλαβε σ' αυτήν την απαιτουμένη αιτιολογία, που ανταποκρίνεται στο πραγματικό των προδιαληφθεισών ουσιαστικού δικαίου διατάξεων και καθιστά εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής εφαρμογή αυτών, τις οποίες έτσι δεν παραβίασε ούτε εκ πλαγίου, καθόσον αναφέρονται στην απόφαση, με σαφήνεια, επάρκεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν το σαφώς διατυπούμενο αποδεικτικό της πόρισμα, με τις υποστηρίζουσες αυτό αναιρετικά ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές: α) Ότι η αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία συστάθηκε το έτος 1988 με έδρα την Αθήνα και έχει ως αντικείμενο την εμπορία ηλεκτρικών ειδών και καταναλωτικών προϊόντων, η δε αναιρεσίβλητη ιταλική εταιρεία, με έδρα το … Ιταλίας, είναι μέλος του πολυεθνικού ομίλου De' Longhi και δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στο σχεδιασμό, την κατασκευή και την εμπορία ηλεκτρικών συσκευών και συστημάτων σιδερώματος, ένα δε από τα πλέον φημισμένα εμπορικά προϊόντα που σχεδιάζει, κατασκευάζει και εμπορεύεται αυτή είναι το σύστημα σιδερώματος Stirella. β) Ότι μεταξύ της αναιρεσείουσας και της δικαιοπαρόχου της αναιρεσίβλητης αλλοδαπής ιταλικής εταιρείας με την επωνυμία "Simac Vetrella SpA", καταρτίστηκε η από …2000 έγγραφη σύμβαση αποκλειστικής διανομής από την αναιρεσείουσα των προϊόντων της "Simac Vetrella SpA" υπό το εμπορικό σήμα Stirella, στην Ελλάδα, την Βουλγαρία και την Ρουμανία, η δε διάρκεια της σύμβασης ορίστηκε στον όρο 2 αυτής, υπό τον τίτλο "Διάρκεια Ισχύος", πενταετής, αρχής γενομένης την 1/1/2000. γ) Ότι στον όρο 16 της σύμβασης υπό τον τίτλο "Εφαρμοστέο δίκαιο" ορίστηκε ότι "Οι υποχρεώσεις που παράγονται και απορρέουν από την παρούσα σύμβαση διέπονται και θα διέπονται από το ιταλικό δίκαιο" και στον όρο 17 υπό τον τίτλο "Ρήτρα περί διαιτησίας" ορίστηκε ότι "Οποιαδήποτε διαφωνία ή αντιδικία μεταξύ των μερών αναφορικά με την ισχύ, την ερμηνεία ή την καταγγελία της παρούσας σύμβασης, θα πρέπει εν τέλει να ρυθμίζεται σύμφωνα με τους κανόνες περί συμβιβασμού και διαιτησίας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, από έναν ή περισσότερους διαιτητές σύμφωνα με τους εν ισχύι κανόνες. Η διαιτησία θα διεξάγεται στη … (Ιταλία). Για όλες τις διαφορές οι οποίες, σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαιτησίας, τα μέρη αναγνωρίζουν και αποδέχονται τη δικαιοδοσία των ιταλικών αρχών και την αρμοδιότητα των Δικαστηρίων της Βενετίας". δ) Ότι η σύμβαση αυτή συνεχίστηκε και μετά τη λήξη του συμβατικού της χρόνου στις 31/12/2004 με τους ίδιους συναλλακτικούς όρους, όπως και πριν την παρέλευση της ορισμένης χρονικής διάρκειας, μετατραπείσα σε αορίστου χρόνου με συμφωνία των μερών, με συνακόλουθο το δικαίωμα αμφοτέρων των μερών να υπαναχωρήσουν από αυτή υπό την προϋπόθεση της τήρησης επαρκούς προθεσμίας προμήνυσης. ε) Ότι στις …/2005 η αναιρεσίβλητη κατήγγειλε εγγράφως την σύμβαση με προειδοποίηση για λύση αυτής στις 31/12/2005, αλλά, μετά από αμοιβαίες συνεννοήσεις των συμβαλλόμενων μερών, ανακάλεσε την καταγγελία με την από …/2005 επιστολή της, στην οποία ρητά αναφέρει ότι "η σύμβαση διανομής (η) συναφθείσα μεταξύ της "ΒΑΣΙΛΗΑΣ ΑΕ" και της SIMAC-VETRELLA SPA την 1η Απριλίου παραμένει έγκυρη και σε ισχύ". Και στ) Ότι η εν λόγω ανάκληση έγινε αμέσως αποδεκτή από την αναιρεσείουσα και συνεπώς η από …/2000 έγγραφη σύμβαση διανομής, η οποία είχε καταστεί κατά τα προαναφερόμενα αορίστου χρόνου, συνέχισε να ισχύει, μέχρι την άσκηση από την αναιρεσίβλητη, στις 6/11/2012, μονομερούς καταγγελίας αυτής, γιατί, σύμφωνα με το εφαρμοστέο Ιταλικό δίκαιο, η με συμφωνία των διαδίκων ανάκληση της καταγγελίας, αναβίωσε την προηγούμενη από …/2000 σύμβαση αποκλειστικής διανομής, που είχε καταστεί αορίστου χρόνου, και συνεπώς, η γενόμενη από …/2005 καταγγελία, δεν ανέπτυξε έννομα αποτελέσματα. Πέραν των ανωτέρω, δεν ήταν αναγκαίο το Εφετείο να περιλάβει άλλες αιτιολογίες προς αποσαφήνιση των όσων δέχθηκε, καθόσον το πραγματικό των εφαρμοσθεισών ουσιαστικών διατάξεων καλύπτεται πλήρως από τις προεκτεθείσες παραδοχές της αποφάσεως και δεν καταλείπονται αμφιβολίες, ώστε να επιδέχεται αυτή μομφή για ασάφεια ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα των αιτιολογιών της. Επομένως τα υπό στοιχεία Β2 και Β3 σκέλη του δεύτερου λόγου αναίρεσης, με τα οποία η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις ανωτέρω πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμα.
Με το υπό στοιχείο Α2 σκέλος του δεύτερου λόγου αναίρεσης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 8 α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη ισχυρισμό μη προταθέντα από την αναιρεσίβλητη, οποίος ασκούσε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα τον ισχυρισμό ότι εφαρμοστέο ουσιαστικό δίκαιο είναι το ιταλικό δίκαιο και έτσι απέρριψε την ανωτέρω αντένστασή της. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί, όπως προκύπτει από την παραδεκτή κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των προτάσεων της αναιρεσίβλητης, ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, αυτή ρητά προέβαλε τον πραγματικό ισχυρισμό ότι, σύμφωνα με περιεχομένη στην από …2000 έγγραφη σύμβαση μεταξύ των διαδίκων ρήτρα, εφαρμοστέο δίκαιο στην σύμβαση αυτή είναι το Ιταλικό δίκαιο.
Με το υπό στοιχείο Α3 σκέλος του δεύτερου λόγου αναίρεσης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεχόμενο ότι η από …2000 σύμβαση αποκλειστικής διανομής, που διαλάμβανε τη ρήτρα περί υπαγωγής των διαφορών στη διαιτησία Βενετίας και παρέκτασης διεθνούς δικαιοδοσίας υπέρ των δικαστηρίων της Βενετία, για όσες διαφορές δεν υπάγονται στη διαιτησία, διέπεται από το επιλεγέν ιταλικό δίκαιο, παρά το νόμο δεν δέχθηκε ότι παρήχθη δεδικασμένο από την πρωτόδικη απόφαση, που δέχθηκε ότι εφαρμοστέο είναι το ελληνικό δίκαιο. Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, γιατί στηρίζεται σε αναληθή προϋπόθεση, δεδομένου ότι οι προσβαλλόμενες αποφάσεις δεν περιέχουν είτε θετική είτε αρνητική κρίση για τη συνδρομή ή όχι των προϋποθέσεων του επικαλούμενου από την αναιρεσείουσα δεδικασμένου.

Κατά το άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 36 Ν. 4842/2021 και εφαρμόζεται και για τις εκκρεμείς αναιρέσεις κατά το άρθρο 116 παρ. 2β' του ιδίου νόμου, είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη ή το δεδικασμένο. Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής, ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας, με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναιρέσεως, η συνδρομή της οποίας πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο. Πρέπει, δηλαδή, να αναφέρεται στο αναιρετήριο, ότι ο ισχυρισμός που στηρίζει το λόγο αναίρεσης, είχε προταθεί νόμιμα στο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Το γεγονός, εξάλλου, ότι ο ισχυρισμός έπρεπε να ληφθεί αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας δεν έχει σημασία, γιατί, ναι μεν η εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου είναι έργο αυτεπάγγελτης ενέργειας του δικαστή, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι νόμοι είναι δημόσιας τάξης. Αλλά και οι λόγοι που ανάγονται στη δημόσια τάξη είναι δεκτοί για πρώτη φορά ενώπιον του Αρείου Πάγου, εφόσον στηρίζονται στο πραγματικό υλικό, που υποβλήθηκε στο δικαστήριο της ουσίας και προκύπτει από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση και εφόσον γίνεται σχετική σαφής επίκληση στο αναιρετήριο (ΑΠ 1353/2024, ΑΠ 279/2019, ΑΠ 201/2017,ΑΠ 168/2015).

Συνεπώς, ο ισχυρισμός, στον οποίο στηρίζεται ο προβαλλόμενος λόγος αναίρεσης, πρέπει να παρατίθεται στο αναιρετήριο, όπως προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας και να αναφέρεται ο χρόνος και ο τρόπος πρότασής του ή επαναφοράς του στο ανώτερο δικαστήριο. Ειδικότερα, αν προσβάλλεται με τον παραπάνω λόγο απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, θα πρέπει ο ισχυρισμός στον οποίο στηρίζεται ο λόγος αναίρεσης, να είχε προταθεί παραδεκτά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά και να επαναφέρθηκε παραδεκτά (με λόγο έφεσης ή αναλόγως, κατά το άρθρ. 240 ΚΠολΔ, με τις προτάσεις) και στον δεύτερο βαθμό και να αναφέρεται αυτό στο αναιρετήριο, εκτός αν υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρ. 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, οπότε αυτό πρέπει να αναφέρεται επίσης στην αίτηση αναίρεσης (ειδικότερα δε, αν αφορά τη δημόσια τάξη, που μπορεί να προταθεί το πρώτον ενώπιον του Αρείου Πάγου, με την προϋπόθεση πρόσθετης επίκλησης ότι το πραγματικό υλικό στο οποίο στηρίζεται, υποβλήθηκε στο Δικαστήριο ουσίας, ή ότι προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση) Το από το παραπάνω άρθρο απαράδεκτο αναφέρεται σε όλους τους λόγους του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 1353/2024, ΑΠ 426/2021, ΑΠ 64/2017, ΑΠ 386/2017).

Περαιτέρω, η νομική αοριστία της αγωγής, η συνδεόμενη δηλαδή με την νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, εάν το δικαστήριο για τον σχηματισμό της κρίσης του περί της νομικής επάρκειας της αγωγής αξίωσε περισσότερα στοιχεία, απ' όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα, ενώ αντίθετα η ποσοτική (ή ποιοτική) αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν αναφέρονται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για την θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αριθ. 8 ή 14 του ΚΠολΔ. Σε κάθε όμως περίπτωση η αοριστία του δικογράφου της αγωγής πρέπει να προτείνεται στο δικαστήριο της ουσίας για να δημιουργηθεί λόγος αναιρέσεως σύμφωνα με το ανωτέρω άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, δεδομένου ότι ο σχετικός ισχυρισμός δεν είναι από εκείνους οι οποίοι κατ' εξαίρεση λαμβάνονται υπόψη και χωρίς να προταθούν στο δικαστήριο της ουσίας και ειδικώς δεν αφορά την δημοσία τάξη (ΟλΑΠ 1/1987, ΑΠ 1353/2024, ΑΠ 1275/2018, ΑΠ 641/2018, ΑΠ 102/2017, ΑΠ 97/2016, ΑΠ 506/2010, ΑΠ 500/2010). Με το υπό στοιχείο Β1 σκέλος του δεύτερου λόγου αναίρεσης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 8 β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του προταθέντα με τις από 5-5-2023 προτάσεις της ενώπιον του Εφετείου πραγματικό ισχυρισμό της, ο οποίος ασκούσε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα τον ισχυρισμό ότι " στις ρήτρες 12 παρ. 1 και 18 της από …2000 σύμβασης αποκλειστικής διανομής προβλέπεται η τήρηση του έγγραφου τύπου για κάθε τροποποίηση της σύμβασης και βεβαίως ο ίδιος τύπος ισχύει για την καταγγελία και για την ανάκληση της καταγγελίας της σύμβασης", ισχυριζόμενη ότι "αν το Εφετείο λάμβανε υπόψη αυτόν τον ουσιώδη ισχυρισμό, ως όφειλε, με βεβαιότητα θα κατέληγε στο αποδεικτικό πόρισμα ότι η από …2000 σύμβαση πενταετούς διάρκειας έληξε στις …2004, ότι από …2005 συνήφθη ατύπως νέα σύμβαση με τους ίδιους εμπορικούς-οικονομικούς όρους, χωρίς ρήτρες διαιτησίας και παρέκτασης διεθνούς δικαιοδοσίας και εφαρμοστέου δικαίου, η οποία με την από …2005 καταγγελία λύθηκε στις …2005 και από …2006 συνήφθη νέα άτυπη σύμβασης με τους ίδιους εμπορικούς -οικονομικούς όρους, που λύθηκε στις …2013, μη δυναμένη να περιέχει ρήτρα διαιτησίας και παρέκτασης διεθνούς δικαιοδοσίας και ρήτρα εφαρμοστέου δικαίου, οπότε και θα απέρριπτε την ένσταση της εναγόμενης περί υπαγωγής των ένδικων αξιώσεων στη διαιτησία Βενετίας". Ο λόγος αυτός είναι αόριστος και γι' αυτό απαράδεκτος, γιατί η αναιρεσείουσα δεν επικαλείται ότι τον ισχυρισμό της αυτό τον προέβαλε και πρωτοδίκως και μετά την απόρριψή του τον επανέφερε με λόγο της έφεσής της στο Εφετείο.
Ο αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 11 εδ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρέλειψε να λάβει υπόψη του, κατά τη διαμόρφωση της αποδεικτικής του κρίσης, αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτώς και νομίμως, επικαλέσθηκαν οι διάδικοι, χρήσιμα προς άμεση ή έμμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων περί πραγματικών γεγονότων, με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δηλαδή στο διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 1190/1981, ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 1181/2010, ΑΠ 694/2009). Κατά την έννοια αυτή ο ισχυρισμός, για την απόδειξη ή ανταπόδειξη του οποίου έγινε η προσκόμιση και η επίκληση του κρίσιμου αποδεικτικού μέσου, πρέπει να είναι νόμιμος και να προτάθηκε παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 1256/2020). Τέτοιοι ισχυρισμοί είναι αυτοί που θεμελιώνουν την αγωγή ή τις ενστάσεις ή χρησιμεύουν προς απόκρουση της αγωγής ή των ενστάσεων (ΑΠ 179/2003). Ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται αν το δικαστήριο δεν εισήλθε στην αποδεικτική διαδικασία, ώστε να επιβάλλεται η λήψη υπόψη των άνω αποδεικτικών μέσων, αλλ` απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη ή νόμω αβάσιμη, αφού στις περιπτώσεις αυτές το δικαστήριο δεν προβαίνει σε έρευνα των πραγματικών περιστατικών (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 615/2019). Για την πληρότητα αυτού του αναιρετικού λόγου, πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο: α) το φερόμενο ως μη ληφθέν υπόψη αποδεικτικό μέσο, κατά τρόπο, που να προκύπτει η ταυτότητά του. β) Ότι ο αναιρεσείων επικαλέσθηκε και προσκόμισε το αποδεικτικό αυτό μέσο στο δικαστήριο της ουσίας. γ) Ο ισχυρισμός προς απόδειξη ή ανταπόδειξη, του οποίου αυτό προσκομίσθηκε και το περιεχόμενό του, ώστε να είναι δυνατό να κριθεί, αν αυτός είναι ουσιώδης και το αποδεικτικό μέσο ήταν κρίσιμο για την απόδειξη ή ανταπόδειξη αυτού. δ) Το περιεχόμενο του αποδεικτικού μέσου. Και, ε) ο νόμιμος τρόπος, που αυτό προσκομίσθηκε στο δικαστήριο της ουσίας (ΟλΑΠ 1990/1982, ΑΠ 1277/2019, AΠ 1091/2019, ΑΠ 1185/2010). Για τον έλεγχο της ουσιαστικής βασιμότητας του λόγου αυτού αναιρέσεως είναι αναγκαία η προσκόμιση των αποδεικτικών μέσων, τα οποία αφορά η εν λόγω αναιρετική αιτίαση, προκειμένου να διακριβωθεί το επικαλούμενο περιεχόμενο αυτών, με το οποίο θα ελεγχθεί η μη λήψη τους υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 1320/2021, ΑΠ 172/2020, ΑΠ 388/2018, ΑΠ 1037/2010). Με το υπό στοιχείο Β4 σκέλος του δεύτερου λόγου αναίρεσης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από μη κατονομαζόμενο αριθμό του του άρθρου 559 ΚΠολΔ, κατ' εκτίμηση δε του λόγου από τον αριθμό 11 γ', με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη το προσκομισθέν από την ίδια με επίκληση του σχέδιο νέας σύμβασης αποκλειστικής διανομής, που της απεστάλη από την αναιρεσίβλητη με το από 23-1-2006 ηλεκτρονικό μήνυμα, που χρησίμευε προς απόδειξη του ουσιώδους αγωγικού ισχυρισμού της ότι δεν συνήφθη, τον Αύγουστο 2005 ή μετέπειτα, συμφωνία αναβίωσης της από …2000 σύμβασης αποκλειστικής διανομής και ότι από …2006 συνήφθη νέα άτυπη σύμβαση αποκλειστικής διανομής με τους ίδιους ισχύσαντες οικονομικούς όρους μη δυναμένη να περιέχει έγκυρη έγγραφη διαιτησίας και παρέκτασης ρήτρας διεθνούς δικαιοδοσίας καθώς και συμφωνία εφαρμοστέου δικαίου , η δε πλημμέλεια αυτή επηρέασε δυσμενώς για την αναιρεσείουσα το διατακτικό της προβαλλόμενης απόφασης, γιατί αν το Εφετείο λάμβανε υπόψη και το έγγραφο αυτό και το συναξιολογούσε θα κατέληγε στο αντίθετο πόρισμα, ότι δηλαδή δεν συνήφθη σύμβαση αναβίωσης τον Αύγουστο 2005 και ότι από 1-1-2006 συνήφθη άτυπη σύμβαση αποκλειστικής διανομής με τους ίδιους οικονομικούς όρους, χωρίς συμφωνίες διαιτησίας Βενετίας ή και παρέκτασης διεθνούς δικαιοδοσίας και εφαρμοστέου του ιταλικού δικαίου. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί, από την αδιάστικτη διατύπωση της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι έλαβε υπόψη όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο, κατά την διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μετά των λοιπών αποδείξεων και το φερόμενο ως αγνοηθέν, ως άνω, αποδεικτικό μέσο, ενόψει και του ότι αυτό αφορά σε χρόνο μετά την γενόμενη δεκτή από το Εφετείο συμφωνία των διαδίκων, σύμφωνα με την οποία η αναιρεσείουσα αποδέχθηκε την ανάκληση της γενόμενης στις …2005 καταγγελίας της σύμβασης από την αναιρεσίβλητη.
Προϋπόθεση της εφαρμογής του ανωτέρω άρθρου 264 ΚΠολΔ και παραδοχής της σχετικής ένστασης και παραπομπής της υπόθεσης στη διαιτησία, ημεδαπή ή αλλοδαπή, είναι πέραν της έγκαιρης προβολής αυτής, η εγκυρότητα της συμφωνίας υπαγωγής της διαφοράς σε διαιτησία, το κύρος της οποίας συμφωνίας κρίνεται παρεμπιπτόντως από το πολιτικό δικαστήριο, στο οποίο προτάθηκε η σχετική ένσταση, με βάση το δίκαιο που ρυθμίζει το τύπο και το περιεχόμενό της κατά τα άρθρα 11 και 25 (ΑΠ 981/2019, ΑΠ 1400/2008, ΑΠ 950/86), αφού μόνο η έγκυρη σύμβαση διαιτησίας στερεί τα πολιτικά δικαστήρια από την δικαιοδοσία τους.
Συνεπώς το δικαστήριο, στο οποίο εκκρεμεί υπόθεση για την οποία έχει συμφωνηθεί διαιτησία και προτείνεται σ' αυτό η σχετική ένσταση, οφείλει να εξετάσει παρεμπιπτόντως, αυτεπαγγέλτως ή κατ' αντένσταση, το κύρος της σχετικής συμφωνίας και να αρνηθεί την παραπομπή της υπόθεσης στη διαιτησία, αν η διαιτητική συμφωνία είναι άκυρη, ανενεργός ή ανεπίδεκτη εφαρμογής, αφού τότε δεν είναι επιτρεπτό, κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρ. 8§1, 20§1, 87§1, 94§2 του Συντάγματος και 1 του ΚΠολΔ, να στερηθεί την δικαιοδοσία του(ΑΠ 1219/2014). Επίσης, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 2 της ανωτέρω διεθνούς συμβάσεως "περί αναγνωρίσεως και εκτελέσεως αλλοδαπών διαιτητικών αποφάσεων", που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του Ν.Δ. 4220/1961 "...3. Το Δικαστήριον ενός των συμβαλλομένων Κρατών, επιλαμβανόμενον αγωγής επί θέματος ως προς το οποίον τα μέρη έχουν συνάψει συμφωνίαν εν τη εννοία του παρόντος άρθρου, θα παραπέμπη τα μέρη εις διαιτησίαν, τη αιτήσει ενός εξ αυτών, εκτός εάν διαπιστώνη ότι η εν λόγω συμφωνία είναι άκυρος, ανενεργής ή μη επιδεκτική εφαρμογής".

Περαιτέρω, στα άρθρα 3 παρ. 3 και 7 της προαναφερθείσας Σύμβασης της Ρώμης του 1980 περί του εφαρμοστέου Δικαίου στις συμβατικές ενοχές, που κυρώθηκε με το Ν. 1792/1988 ορίζεται στο άρθρο 3 παρ. 3 ότι "...3. Η επιλογή από τα συμβαλλόμενα μέρη αλλοδαπού δικαίου, έστω και αν συνοδεύεται από επιλογή αλλοδαπού δικαστηρίου, δεν είναι δυνατόν, όταν, κατά το χρόνο της επιλογής, όλα τα άλλα δεδομένα της περίπτωσης εντοπίζονται σε μια μόνο χώρα, να θίξει την εφαρμογή εκείνων των διατάξεων από τις οποίες το δίκαιο της χώρας αυτής δεν επιτρέπει παρέκκλιση με σύμβαση και που αναφέρονται παρακάτω ως "διατάξεις αναγκαστικού δικαίου. 4..." και στο άρθρο 7, το οποίο φέρει τον τίτλο "Κανόνες αναγκαστικού δικαίου ότι "1. Κατά την εφαρμογή του δικαίου συγκεκριμένης χώρας σύμφωνα με την παρούσα σύμβαση, είναι δυνατόν να δοθεί ισχύς, στις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις άλλης χώρας με την οποία η περίπτωση παρουσιάζει στενό σύνδεσμο, αν και στο μέτρο που, σύμφωνα με το δίκαιο της τελευταίας αυτής χώρας, οι διατάξεις αυτές είναι εφαρμοστέες οποιοδήποτε δίκαιο και αν διέπει τη σύμβαση. Για να αποφασισθεί αν θα δοθεί ισχύς σε αυτές τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις, θα ληφθεί υπόψη η φύση και ο σκοπός τους, καθώς και οι συνέπειες της εφαρμογής ή μη εφαρμογής τους. 2. Οι διατάξεις της παρούσας σύμβασης δεν μπορούν να θίξουν την εφαρμογή των κανόνων δικαίου της χώρας του δικάζοντος δικαστή, που ρυθμίζουν αναγκαστικά την περίπτωση ανεξάρτητα από το εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι τα μέρη απολαμβάνουν ευρύτατη συμβατική ελευθερία και εφόσον έχουν καταρτίσει εγκύρως ρήτρα εφαρμοστέου δικαίου, το δίκαιο που ορίζει η ρήτρα αυτή θα διέπει την κύρια σύμβαση, με όριο πάντως την ανυπαρξία πρόθεσης καταστρατήγησης του δικαίου του δικάζοντος δικαστή (ΑΠ 423/2018).

Εξάλλου, στα άρθρα 17 έως 19 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1986 "για το συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών όσον αφορά τους εμπορικούς αντιπροσώπους (ανεξάρτητους επαγγελματίες)", περιέχονται διατάξεις, με τις οποίες, υπό τους εκτιθέμενους εκεί όρους, εξασφαλίζεται στον εμπορικό αντιπρόσωπο, μετά τη λύση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπίας, κατ` αποκοπή δίκαιη αποζημίωση, εφόσον έφερε νέους πελάτες στον εντολέα ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις με τους υπάρχοντες πελάτες και ο εντολέας διατηρεί ουσιαστικά οφέλη που προκύπτουν από τις υποθέσεις με τους πελάτες αυτούς καθώς και ανόρθωσης της περαιτέρω ζημίας που υφίσταται αυτός, λόγω της διακοπής των σχέσεων με τον αντιπροσωπευόμενο. Με την απόφαση C 85/2003 το ΔΕΚ, μετά την υποβολή σχετικών προδικαστικών ερωτημάτων κατά το άρθρο 267 ΣΛΕΕ από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, αποφάνθηκε ότι : "Η οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1986, για τον συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών όσον αφορά τους εμπορικούς αντιπροσώπους (ανεξάρτητους επαγγελματίες), έχει την έννοια ότι τα πρόσωπα που ενεργούν για λογαριασμό ενός αντιπροσωπευόμενου, αλλά ιδίω ονόματι, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής" (ΟΛΑΠ 15/2013, ΑΠ 548/2015, ΑΠ 979/2014, ΑΠ 445/2012). Η σύμβαση αποκλειστικής διανομής, αποτελούσα δημιούργημα της σύγχρονης οικονομίας προς εξυπηρέτηση των συναλλακτικών αναγκών της διεπιχειρησιακής συνεργασίας και θεμελιούμενη στη συνταγματική αρχή της οικονομικής ελευθερίας (άρθρο 5 παρ.1 του Συντάγματος) και στην υπό του άρθρου 361 ΑΚ προβλεπόμενη αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων, είναι η ιδιόρρυθμη διαρκής ενοχική σύμβαση, κατά τη διάρκεια της οποίας ο ένας συμβαλλόμενος (παραγωγός ή χονδρέμπορος) υποχρεούται να πωλεί, αποκλειστικά, για μία ορισμένη περιοχή, στον άλλον (διανομέα) τα συμβατικά εμπορεύματα και ο τελευταίος να προμηθεύεται αποκλειστικά από εκείνον τα εμπορεύματα αυτά, τα οποία στη συνέχεια μεταπωλεί σε τρίτους στο δικό του όνομα, για δικό του λογαριασμό και με δικό του επιχειρησιακό κίνδυνο, ενεργώντας δηλαδή ως ανεξάρτητος επαγγελματίας διαμεσολαβητικές πράξεις στο εμπόριο. Η έννοια, ειδικότερα, της αποκλειστικότητας στη διανομή ορισμένων προϊόντων είναι ότι ο παραγωγός υποχρεώνεται με τη σχετική σύμβαση να μην παραδίδει εμπορεύματα σε τρίτους ανταγωνιστές του αποκλειστικού διανομέα μέσα στην περιοχή της διανομής και αντιστρόφως ο αποκλειστικός διανομέας υποχρεώνεται να μη διανέμει ευθέως ανταγωνιστικά προϊόντα στην ίδια περιοχή (ΟλΑΠ 16/2013, ΑΠ 483/2024, ΑΠ 533/2022, ΑΠ 698/2020, ΑΠ 1374/2019, ΑΠ 1112/2018). Σε αντίθεση, δηλαδή, με τη σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, στην οποία ο αντιπρόσωπος έχει και χωρίς σχετική συμβατική πρόβλεψη, με βάση τη γενικότερη υποχρέωση αυτού να επιμελείται των συμφερόντων του παραγωγού, (παρεπόμενη) υποχρέωση μη ανταγωνισμού έναντι του αντιπροσωπευόμενου εντός της ορισθείσας εδαφικής περιοχής, ο διανομέας δεν έχει, κατ' αρχήν, υποχρέωση μη προώθησης ανταγωνιστικών προϊόντων, παρά μόνον εφόσον έχει αναλάβει ρητά με τη σύμβαση τέτοια δέσμευση. Επομένως, βασικά στοιχεία της σύμβασης αποκλειστικής διανομής αποτελούν αφενός μεν η απαγόρευση ανταγωνισμού, αφού στην περίπτωση που ο διανομέας έχει το δικαίωμα να διαθέτει, εκτός από τα προϊόντα του παραγωγού, και άλλα, ανταγωνιστικά προς τα δικά του, προϊόντα, η σύμβαση έχει το χαρακτήρα της απλής διανομής, αφετέρου δε η αποκλειστικότητα της συμφωνηθείσας εδαφικής περιοχής.

Συνεπώς, εντός της καθορισθείσας περιοχής ο παραγωγός δεν μπορεί να προμηθεύει με τα συμβατικά προϊόντα άλλους εμπόρους ή να συμβάλλεται και με έτερο διανομέα για την προώθηση των προϊόντων του, αλλά ούτε και δικαιούται να προβαίνει ο ίδιος σε απευθείας πωλήσεις, ενόψει μάλιστα και της δυνατότητας διαμόρφωσης από αυτόν ελκυστικότερων τιμών. Οπωσδήποτε, όμως, στην τελευταία αυτή περίπτωση, συνεκτιμάται και η έκταση της σχετικής επιφύλαξης. Η ιδιότυπη αυτή, διαρκούς χαρακτήρα, ενοχική σύμβαση της αποκλειστικής διανομής, αντιδιαστέλλεται, ως προς την νομική της υφή, από εκείνη της συμβάσεως εμπορικής αντιπροσωπείας, υποκείμενης σε ειδική νομική ρύθμιση από τις διατάξεις του ΠΔ 219/1991 "περί εμπορικών αντιπροσώπων", που εκδόθηκε σε συμμόρφωση προς την ανωτέρω Οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως αυτό τροποποιήθηκε με τα ΠΔ 249/1993, 88/1994 και 312/1995. Στο πλαίσιο της λειτουργίας της συμβάσεως εμπορικής αντιπροσωπείας, ο εμπορικός αντιπρόσωπος ενεργεί ως βοηθητικό όργανο διαμεσολαβήσεως στο όνομα και για λογαριασμό του αντιπροσωπευομένου, ενώ στο πλαίσιο της λειτουργίας της συμβάσεως αποκλειστικής διαθέσεως (διανομής) ο ένας εκ των συμβαλλομένων (ο διανομέας) ενεργεί στο δικό του όνομα, για δικό του λογαριασμό και με δικό του επιχειρησιακό κίνδυνο. Παρόλη, όμως, τη διαφοροποίηση των δύο αυτών συμβατικών μορφών, στη σύμβαση αποκλειστικής διανομής, λόγω έλλειψης ειδικής νομοθετικής ρύθμισης, εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για την εντολή, σε συνδυασμό με εκείνες του ΠΔ 219/1991, στις διατάξεις του οποίου ρητά πλέον παραπέμπει το άρθρο 14 παρ. 4 του ν. 3557/2007, ορίζοντας ότι οι διατάξεις του Π.Δ. 219/1991 "περί εμπορικών αντιπροσώπων", όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, εφαρμόζονται αναλόγως στις συμβάσεις αντιπροσωπείας για την παροχή υπηρεσιών, καθώς και στις συμβάσεις αποκλειστικής διανομής, εφόσον όμως η διαμεσολαβητική λειτουργία του αποκλειστικού διανομέα προσομοιάζει με αυτήν του εμπορικού αντιπροσώπου σε τέτοιο βαθμό, ώστε να ταυτίζεται κατά τα ουσιώδη στοιχεία της, πράγμα που συμβαίνει, όταν ο αποκλειστικός διανομέας αναλαμβάνει με τη σύμβαση υποχρεώσεις ανάλογες με αυτές του εμπορικού αντιπροσώπου (ΟλΑΠ 16/2013, ΑΠ 483/2024, ΑΠ 1407/2022, ΑΠ 1154/2021, ΑΠ 1374/2019, ΑΠ 1370/2019, ΑΠ 1057/2018). Ειδικότερα, με το άρθρο 14 παρ. 4 του ν. 3557/2007 ορίστηκε ότι οι διατάξεις του Π.Δ. 219/1991, όπως ισχύει, εφαρμόζονται αναλόγως και στις συμβάσεις αποκλειστικής διανομής, "εφόσον, ως συνέπεια της σύμβασης αυτής, ο διανομέας ενεργεί ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή". Από τη διάταξη αυτή, η οποία εμμέσως διακρίνει την αποκλειστική από την απλή διανομή, αποκλείοντας την τελευταία από την εφαρμογή του, δεν προκύπτει επέκταση των πιο πάνω διατάξεων γενικώς σε όλες τις συμβάσεις αποκλειστικής διανομής, αλλά μόνον στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπου συντρέχει η ως άνω πρόσθετη προϋπόθεση, δηλαδή να έχει καταστεί ο αποκλειστικός διανομέας, με βάση τους σχετικούς όρους της σύμβασης, τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή, έχοντας έτσι την ίδια ασθενή θέση και έντονη εξάρτηση από τον παραγωγό, αλλά και τον αυτό βαθμό εντάξεως στο δίκτυο διανομής, με τον τύπο του εμπορικού αντιπροσώπου, τον οποίο ο κοινοτικός νομοθέτης είχε υπόψη του όταν θέσπισε τις προστατευτικές διατάξεις της άνω Οδηγίας. Ουσιαστικά, δηλαδή, με την ως άνω διάταξη ο νομοθέτης αποτύπωσε τις προϋποθέσεις που έθετε η νομολογία για την εφαρμογή των διατάξεων του ανωτέρω π.δ/τος στις συμβάσεις διανομής, ενσωματώνοντας στο κριτήριο της ενέργειας του διανομέα ως τμήματος της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή όλες τις μέχρι τότε απαιτούμενες προϋποθέσεις. Έτσι, πληρούται το εν λόγω κριτήριο, ιδίως, όταν ο διανομέας, πέραν της βασικής υποχρέωσής του να παραλείπει πράξεις ανταγωνιστικές σε βάρος του αντιπροσωπευόμενου, που αποτελεί στοιχείο της σύμβασης αποκλειστικής διανομής, αναλαμβάνει και πρόσθετες υποχρεώσεις, όπως: α) να τηρεί το επαγγελματικό απόρρητο, β) να προωθεί διαρκώς και αποκλειστικά τα προϊόντα του παραγωγού στη συμβατική περιοχή ευθύνης του, υποκείμενος μάλιστα στον έλεγχό του ως προς την εξέλιξη των πωλήσεων ή αναλόγως των αγορών, γ) να ακολουθεί τις οδηγίες του παραγωγού ως προς την εμφάνιση και ποιότητα των πωλούμενων προϊόντων, δ) να διαφημίζει τα πωλούμενα προϊόντα ακόμη και με δικές του δαπάνες, ε) να διαθέτει προσωπικό για την προώθηση των πωλήσεων, στ) να διαθέτει τα αναγκαία αποθέματα για να μην παρουσιασθούν ελλείψεις στην αγορά, διατηρώντας με δικά του έξοδα κατάλληλη οργάνωση και υποδομή, ζ) να προστατεύει τα συμφέροντα και τη φήμη του παραγωγού, και η) να γνωστοποιεί στον αντιπροσωπευόμενο το πελατολόγιο του, ενώ ακόμη και όταν έχει το δικαίωμα να καθορίζει ο ίδιος τις τιμές μεταπώλησης των προϊόντων στους τρίτους, δεν αποκλείεται να έχουν συμβατικά καθορισθεί ανώτατα ή κατώτατα όρια τιμών (ΑΠ 483/2024, ΑΠ 1369/2019, ΑΠ 1265/2019, ΑΠ 1057/2018). Η συνομολόγηση ακριβώς των υποχρεώσεων αυτών, που δεν είναι πάντως αναγκαίο να συντρέχουν σωρευτικά, αλλά μπορούν και να παραλλάσσουν, έτσι ώστε η έλλειψη μιας από αυτές να καλύπτεται από την ιδιαίτερη ένταση των λοιπών, καθιστά τους παραπάνω επαγγελματίες αναπόσπαστο και καθοριστικό μέρος του δικτύου της επιχειρηματικής δραστηριότητας του εντολέα τους, που ενεργούν, ουσιαστικά, ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του εν λόγω προμηθευτή, αφού η εμπορική τους δραστηριότητα, μολονότι αναπτύσσεται με δικό τους κίνδυνο, συνεπάγεται, εντούτοις, οφέλη αμέσως και για τον εντολέα τους, καθόσον αυτός δεν αντλεί οικονομικά οφέλη μόνον από την εκπλήρωση της κύριας συμβατικής τους υποχρέωσης, αλλά και από τις ως άνω ιδιαίτερες υποχρεώσεις τους, με σπουδαιότερο γι' αυτόν (εντολέα) όφελος το ότι λαμβάνει γνώση του πελατολογίου τους, οπότε και μπορεί, μετά τη λύση της σύμβασης τους, να το χρησιμοποιήσει, μέσω άλλων επαγγελματιών, και να συνεχίσει έτσι να αποκομίζει οικονομικά οφέλη (Ολ.ΑΠ 15 και 16/2013, ΑΠ 483/2024, ΑΠ 1594/2022, ΑΠ 1374/2019).

Εξάλλου, στο άρθρο 9 παρ. 1 εδ. α' και β' του Π.Δ.219/1991, που αντιστοιχούν στα ανωτέρω άρθρα 17, 18 και 19 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ) ορίζονται τα εξής: "1. α) Ο εμπορικός αντιπρόσωπος δικαιούται μετά τη λύση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας αποζημίωση, εάν και εφόσον κατά τη διάρκεια αυτής έφερε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις με τους υπάρχοντες πελάτες και ο εντολέας διατηρεί ουσιαστικά οφέλη που προκύπτουν από τις υποθέσεις με τους πελάτες αυτούς και η καταβολή της αποζημίωσης αυτής είναι δίκαιη, λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων και ιδιαίτερα των προμηθειών που χάνει ο εμπορικός αντιπρόσωπος και οι οποίες προκύπτουν από τις υποθέσεις με τους πελάτες αυτούς. Στις περιστάσεις αυτές συμπεριλαμβάνεται επίσης και η εφαρμογή ρήτρας μη ανταγωνισμού με την έννοια του άρθρου 10 του παρόντος. β) Το ποσό της αποζημίωσης αυτής δεν μπορεί να υπερβαίνει ποσό ισοδύναμο με το μέσο ετήσιο όρο των αμοιβών που εισέπραξε ο εμπορικός αντιπρόσωπος κατά τα πέντε τελευταία έτη, αν δε η σύμβαση διήρκεσε λιγότερο από πέντε έτη, η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση το μέσο όρο της εν λόγω περιόδου...". Από τις παραπάνω διατάξεις συνάγεται ότι η αποζημίωση πελατείας είναι μια ιδιόρρυθμη αξίωση αμοιβής που κινείται μεταξύ δύο ισοδύναμων πόλων, εκείνου της αμοιβής και εκείνου της επιείκειας, οι οποίοι δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό της ως ένα είδος εύλογης ή δίκαιης αποζημίωσης, που προσομοιάζει με την αποζημίωση για διαφυγόν κέρδος με στοιχεία παράλληλα και από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό. Η αξίωση αυτή γεννιέται όταν συντρέξουν σωρευτικά όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις, τις οποίες πρέπει να επικαλεσθεί με τη σχετική αγωγή του και να αποδείξει ο εμπορικός αντιπρόσωπος, δηλαδή απαιτείται α) η εισφορά νέων πελατών ή η σημαντική προαγωγή των υποθέσεων με τους υπάρχοντες πελάτες από τον εμπορικό αντιπρόσωπο κατά τη διάρκεια της σύμβασης, β) η διατήρηση και μετά την λύση της σύμβασης ουσιαστικών ωφελειών για τον αντιπροσωπευόμενο, που προκύπτουν από τις υποθέσεις με τους πελάτες αυτούς και γ) η καταβολή της αποζημίωσης να είναι δίκαιη με βάση όλες τις περιστάσεις κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης. Ως εισφορά νέων πελατών νοείται η προσέλκυση από τη δραστηριότητα του εμπορικού αντιπροσώπου νέων πελατών, δηλαδή πελατών που δεν υπήρχαν προηγουμένως, ως σημαντική δε προαγωγή των υποθέσεων με υπάρχοντες πελάτες νοείται η ασυνήθιστη αύξηση του κύκλου των εμπορικών συναλλαγών μ' αυτούς. Αντίστοιχα διατήρηση των ουσιαστικών ωφελειών για τον παραγωγό από υποθέσεις με τους νέους ή παλαιούς πελάτες του εμπορικού αντιπροσώπου υπάρχει όχι μόνο όταν επιβιώνουν τυχόν διαρκείς συμβάσεις, που είχε καταρτίσει με τρίτους ο εμπορικός αντιπρόσωπος, αλλά και όταν από την εκμετάλλευση του γνωστού στον παραγωγό πελατολογίου του αντιπροσώπου, υπάρχει, για την ίδια περιοχή, εν δυνάμει πελατεία με την προοπτική κέρδους γι' αυτόν, έστω και αν τα συμβατικά προϊόντα είναι επώνυμα και συνεπώς γνωστά στο καταναλωτικό κοινό, λόγω και των διαφημιστικών ενεργειών του ίδιου του παραγωγού. Κριτήρια τέλος για τον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης πελατείας συνιστούν το μέγεθος της πελατείας που παραμένει στον παραγωγό μετά τη λύση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, η αντίστοιχη ωφέλεια του και η δημιουργία κέρδους για τον αντιπρόσωπο, αν συνεχιζόταν η σύμβαση (Ολ. ΑΠ 15 και 16/2013, ΑΠ 483/2024, ΑΠ 1450/2022, ΑΠ 885/2020, ΑΠ 1265/2019, ΑΠ 1372/2018).

Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα, προς αντίκρουση της ανωτέρω ένστασης της αναιρεσίβλητης για έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων, επικαλούμενη σχετική έγγραφη ρήτρα στην μεταξύ αυτής και της αναιρεσείουσας σύμβαση αποκλειστικής διανομής, προέβαλε πρωτοδίκως και μετά την απόρριψή της, επανέφερε με λόγο έφεσης στο Εφετείο και την αντένσταση ακυρότητας ή αλλιώς μη εφαρμογής της συμφωνίας διαιτησίας, σύμφωνα με τα άρθρα 2 παρ. 3 της Σύμβασης της Νέας Υόρκης, 7 παρ. 2 της Σύμβαση τα Ρώμης, και 9 παρ. 1 του ΠΔ 219/1991 σε συνδυασμό με άρθρα 17 έως 19 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ, 14 παρ. 4 Ν. 3557/2007 και 3, 33 ΑΚ , επικαλούμενη ότι " ο συνδυασμός συμφωνίας διαιτησίας και επιλογής ιταλικού δικαίου οδηγεί στην ακυρότητα αμφοτέρων των ρητρών και άρα της ρήτρας διαιτησίας ή στο ανεπίδεκτο εφαρμογής της ρήτρας διαιτησίας, λόγω αντίθεσης σε κανόνα αμέσου εφαρμογής, που είναι το άρθρο 9 ΠΔ 219/1991, όπως προκύπτει από τη συνδυασμένη ερμηνεία των άρθρων 7 παρ. 2 Σύμβασης της Ρώμης, 17 έως 19 Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ και 14 παρ. 4 Ν. 3557/2007, 33 ΑΚ", αφού "το άρθρο 9 παρ. 1 Π.Δ. 219/1991 που ενσωματώνει στο ελληνικό δίκαιο τα άρθρα 17 έως 19 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ για τον συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών όσον αφορά τους εμπορικούς αντιπροσώπους (ανεξάρτητους επαγγελματίες), αναλογικώς εφαρμοζόμενο στις ομοιάζουσες με τις συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας, συμβάσεις αποκλειστικής διανομής, κατά τη ρητή επιταγή του άρθρου 14 παρ. 4 Ν. 3557/2007 (και) στο οποίο θεμελιώνονται οι ένδικες αξιώσεις της αποζημίωσης πελατείας και περαιτέρω ζημίας... είναι εφαρμοστέο στην υπό κρίση υπόθεση, γιατί είναι κανόνας αμέσου εφαρμογής(αναγκαστικού δικαίου), κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ. 2 και 3 της Σύμβασης της Ρώμης...(που και) στην Ιταλία ισχύει από το 1982...(και) διέπει αναγκαστικά την υπό κρίση σύμβαση αποκλειστικής διανομής, μη δυναμένη να θίξει την ισχύ και εφαρμογή του η επιλογή από τα μέρη αλλοδαπού δικαίου (άρθρο 3 παρ. 3 της σύμβασης της Ρώμης) και άρα είναι δημοσίας τάξης κατά την έννοια του άρθρου 33 ΑΚ και 897 αριθμ. 6 ΚΠολΔ", ότι "...η ίδια παραπάνω προβληματική της ακυρότητας της ρήτρας διαιτησίας ισχύει και για την περίπτωση που το ελληνικό δίκαιο (άρθρο 9 παρ. 1 Π.Δ. 219/1991) είναι εφαρμοστέο, διότι μετά τη λύση της από …2000 σύμβασης αποκλειστικής διανομής στις 31-12-05, στη νέα ατύπως συναφθείσα και λειτουργούσα από …2006 σύμβαση αποκλειστικής διανομής δεν υπήρξε συμφωνία για το εφαρμοστέο δίκαιο, κατά τα προεκτεθέντα...οπότε σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1 της Σύμβασης της Ρώμης , ελλείψει επιλογής εφαρμοστέου δικαίου η σύμβαση διέπεται από το δίκαιο της χώρας με την οποία συνδέεται στενότερα. Τεκμαίρεται δε ότι η σύμβαση συνδέεται στενότερα με τη χώρα όπου ο συμβαλλόμενος που οφείλει να εκπληρώσει τη χαρακτηριστική παροχή, έχει, κατά το χρόνο σύναψης της σύμβασης, τη συνήθη διαμονή του, ή αν πρόκειται για εταιρεία, ένωση ή νομικό πρόσωπο, την κεντρική του διοίκηση. Και στη σύμβαση διανομής χαρακτηριστική είναι η παροχή του διανομέα που συνίσταται στην οργάνωση του δικτύου για τη διάθεση των εμπορευμάτων του προμηθευτή στη χώρα εγκατάστασης του..." και ότι "...επικουρικά και με δεδομένο ότι το Διαιτητικό Δικαστήριο, κατά τα προκτεθέντα, δεν θα εφαρμόσει το άρθρο 9 ΠΔ 219/1991, αλλά θα εφαρμόσει το επιλεγέν ιταλικό δίκαιο, το οποίο δεν προβλέπει δικαιώματα αποζημίωσης πελατείας και περαιτέρω ζημίας στους αποκλειστικούς διανομείς σε περίπτωση λύσης της σύμβασης με υπαιτιότητα του προμηθευτή, τυχόν αναγνώριση εγκυρότητας της ρήτρας διαιτησίας και άρα αποκλεισμός της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων της Αθήνας, θα είχε ως συνέπεια την απώλεια αποζημίωσης πελατείας και περαιτέρω ζημίας της ενάγουσας, την οποία δικαιούται με βάση την αμέσου εφαρμογής διάταξη του άρθρου 14 παρ. 4 Ν. 3557/2007 σε συνδυασμό με το άρθρο 9 παρ. 1 π.δ. 219/1991. Τούτο πάλι έχει ως συνέπεια την κατάφωρη προσβολή του δικαιώματος της περιουσίας της ενάγουσας στην οποία εμπίπτει και η αποζημίωση πελατείας και περαιτέρω ζημίας... και συνακόλουθα την κατάφωρη παραβίαση του άρθρου 1 (του) Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου (της) ΕΣΔΑ (και) 17 (του) Συντάγματος". Τέλος επικαλέστηκε ότι, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 3 της Σύμβασης της Νέας Υόρκης και 8 του Ν. 2735/1999 στη δικαιοδοσία του δικάζοντος δικαστηρίου ανήκει η κρίση για την εγκυρότητα ή μη της διαιτητικής ρήτρας. Το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα ως προς την παραπάνω αντένσταση: "Από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι, όπως ήδη προαναφέρθηκε, στον όρο 16 της από 1/4/2000 σύμβασης υπό τον τίτλο "Εφαρμοστέο δίκαιο" ορίστηκε ότι "Οι υποχρεώσεις που παράγονται και απορρέουν από την παρούσα σύμβαση διέπονται και θα διέπονται από το ιταλικό δίκαιο" και στον όρο 17 υπό τον τίτλο "Ρήτρα περί διαιτησίας" ορίστηκε ότι "Οποιαδήποτε διαφωνία ή αντιδικία μεταξύ των μερών αναφορικά με την ισχύ, την ερμηνεία ή την καταγγελία της παρούσας σύμβασης, θα πρέπει εν τέλει να ρυθμίζεται σύμφωνα με τους κανόνες περί συμβιβασμού και διαιτησίας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, από έναν ή περισσότερους διαιτητές σύμφωνα με τους εν ισχύι κανόνες. Η διαιτησία θα διεξάγεται στη Βενετία (Ιταλία). Για όλες τις διαφορές οι οποίες, σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαιτησίας, τα μέρη αναγνωρίζουν και αποδέχονται τη δικαιοδοσία των ιταλικών αρχών και την αρμοδιότητα των Δικαστηρίων της Βενετίας". Από τον όρο 17 δεν προκύπτει μεν ότι τα συμβαλλόμενα μέρη προέβλεψαν ρητώς την εφαρμογή ορισμένου δικαίου που να διέπει τη ρήτρα διαιτησίας, εξαιρώντας από αυτή μόνο τις διαφορές οι οποίες δεν μπορούσαν κατά το ιταλικό δίκαιο να αποτελέσουν αντικείμενο διαιτησίας, για τις οποίες ρητώς συμφώνησαν ότι αρμόδια είναι τα Δικαστήρια της Βενετίας, όμως ρητώς συμφώνησαν ως τόπο διεξαγωγής της διαιτησίας τη Βενετία και προέβλεψαν επίσης το ιταλικό δίκαιο ως δίκαιο που διέπει τις μεταξύ τους συμβατικές σχέσεις. Από τις ρητές αυτές συμφωνίες συνάγεται η σιωπηρή τους βούληση να υπαχθεί η συμφωνία διαιτησίας στο ιταλικό δίκαιο, αφού τέτοια στοιχεία της ύπαρξης βούλησής τους αναφορικά με το δίκαιο που διέπει τη συμφωνία διαιτησίας αποτελούν η ρητή επιλογή του δικαίου που διέπει την κύρια σύμβαση και ο τόπος στον οποίο τα μέρη συμφώνησαν να διεξαχθεί η διαιτησία. Επομένως το κύρος της ρήτρας διαιτησίας θα κριθεί ως προς τον τύπο και ως προς το περιεχόμενο κατά το ιταλικό δίκαιο ενώ ως προς το εύρος της, δηλαδή ποιες διαφορές μπορούν να υπαχθούν σε διαιτησία, θα κριθεί κατά τη lex fori και εν προκειμένω κατά το ελληνικό δίκαιο.

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 867 του ιταλικού ΚΠολΔ, η υπαγωγή στη διαιτησία πρέπει, επί ποινή ακυρότητας να γίνεται γραπτώς και να αναφέρει το περιεχόμενο της διαφοράς, δηλαδή και κατά το ιταλικό δίκαιο, όπως και κατά το άρθρο 2 της από 10/6/1958 Σύμβασης της Νέας Υόρκης για την αναγνώριση και εκτέλεση αλλοδαπών διαιτητικών αποφάσεων αλλά και κατά το ελληνικό δίκαιο απαιτείται ο έγγραφος τύπος ως συστατικό για την κατάρτιση της συμφωνίας διαιτησίας.

Εξάλλου, η ένδικη ρήτρα διαιτησίας, η οποία είχε ρητώς κατά τα προαναφερόμενα συμφωνηθεί στην από 1/4/2000 κύρια σύμβαση ορισμένου χρόνου, η οποία μετατράπηκε σε αορίστου χρόνου εξακολουθεί να είναι ισχυρή και να δεσμεύει τα συμβαλλόμενα μέρη, αφού δεν υφίσταται χρονικό όριο ισχύος της ιδίας, ούτε συνάγεται βούληση των συμβαλλόμενων μερών να είχε ως χρονικό όριο το συμβατικώς προβλεφθέν πέρας της ισχύος της κυρίας συμβάσεως... Επομένως, για την ένδικη ρήτρα διαιτησίας τηρήθηκε ο απαιτούμενος έγγραφος τύπος τόσο κατά το ιταλικό δίκαιο όσο και κατά το ελληνικό δίκαιο ενώ ως προς το εύρος αυτής, η ένδικη ρήτρα διαιτησίας είναι έγκυρη αφού αφορά σε διαφορές για τις οποίες τα συμβαλλόμενα μέρη είχαν εξουσία διάθεσης και δεν αφορά εργατικές διαφορές. Από τη σαφή ως άνω διατύπωση της διαιτητικής ρήτρας προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη ανέλαβαν την υποχρέωση να υποβάλλουν στη διαιτησία κάθε διαφορά, η οποία θα προέκυπτε από τη σύμβαση και θα αφορούσε όχι μόνο την ερμηνεία, το κύρος και την καταγγελία της, αλλά και τις πάσης φύσεως εκατέρωθεν αξιώσεις που ενδεχομένως θα προέκυπταν μελλοντικώς από την εφαρμογή της, καθώς και τις αξιώσεις αποζημίωσης από αδικοπραξία, οι οποίες συρρέουν με αξιώσεις αποζημίωσης από τη σύμβαση, διότι και αυτές έχουν σχέση με τη σύμβαση. Έτσι δεν υπάρχει κενό και δεν υφίσταται ανάγκη ερμηνείας με προσφυγή του Δικαστηρίου στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, αλλά ακόμα κι αν γινόταν αυτό δεκτό, προκύπτει ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση με την προαναφερόμενη ρήτρα συνέπεσαν απολύτως οι διατυπούμενες σ' αυτή (ρήτρα) δηλώσεις βουλήσεως αμφοτέρων των ως άνω μερών, όπως υπαγάγουν όλες ανεξαιρέτως τις προμνημονευόμενες μελλοντικές διαφορές τους στην εν λόγω διεθνή διαιτησία.

Συνεπώς αναφέρεται στην επίδικη έγγραφη συμφωνία διαιτησίας, που αφορά μελλοντικές διαφορές, η έννομη σχέση από την οποία θα προέλθουν οι διαφορές, χωρίς και να ήταν απαραίτητο να μνημονεύονται οι συγκεκριμένες διαφορές, οπότε αυτή είναι έγκυρη τόσο κατά το ιταλικό όσο και κατά το ελληνικό δικονομικό δίκαιο.

Περαιτέρω, η ενάγουσα προέβαλε κατ' αντένσταση τον ισχυρισμό, σε αντίκρουση της ένστασης έλλειψης διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών δικαστηρίων, που είχε προβάλλει στον πρώτο βαθμό η εναγόμενη, τον οποίο επαναφέρει με τον τρίτο λόγο της έφεσής της ότι ο συνδυασμός συμφωνίας διαιτησίας και επιλογής του ιταλικού ουσιαστικού δικαίου οδηγεί στην ακυρότητα αμφότερων των ρητρών διότι αυτό δεν αναγνωρίζει δικαίωμα αποζημίωσης πελατείας και περαιτέρω ζημίας στον αποκλειστικό διανομέα σε αντίθεση με το ελληνικό και έρχεται σε αντίθεση με τον κανόνα της ημεδαπούς δημόσιας τάξης, και άμεσης εφαρμογής κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ.2 της Σύμβασης της Ρώμης, του άρθρου 9 του ΠΔ 219/1991, που εφαρμόζεται αναλογικά και στις συμβάσεις αποκλειστικής διανομής. Ωστόσο, η παραπάνω ρήτρα, όπως εξάλλου και οι υπόλοιποι όροι της ένδικης συμβάσεως, αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και πραγματικής σύμπτωσης της βούλησης αμφοτέρων των μερών και δεν επιβλήθηκε μονομερώς από την εναγομένη και μάλιστα κατά καταχρηστική εκμετάλλευση της οικονομικής υπεροχής της έναντι της ενάγουσας, αφού, ενόψει και της μακρόχρονης, από του έτους 1994, εμπορικής συνεργασίας τους αλλά και από το γεγονός ότι οι ανωτέρω ρήτρες είχαν συμπεριληφθεί και στην αμέσως προηγούμενη από …/1997 σύμβαση αποκλειστικής διανομής, η ενάγουσα εκκαλούσα είχε χρονική άνεση να αναγνώσει και να μελετήσει όλους τους όρους και δεν εξέφρασε οποιαδήποτε αντίρρηση ή επιφύλαξη ως προς αυτούς αλλά αντίθετα τους αποδέχθηκε αν και θα μπορούσε να εκφράσει τη διαφωνία της και να επιδιώξει και να επιτύχει την τροποποίηση ή την απάλειψη τους χωρίς αυτό να επηρεάσει τη συμφωνία τους στους λοιπούς όρους της σύμβασης και την εν τέλει σύναψη της.

Εξάλλου, αν η ενάγουσα ήθελε να παύσει η ισχύς των ανωτέρω ρητρών περί διαιτησίας στη Βενετία και εφαρμογής αλλοδαπού δικαίου, θα είχε επαναδιαπραγματευθεί τις εν λόγω ρήτρες, απεναντίας, όμως αυτή τις είχε εξαρχής υπογράψει και περαιτέρω τις είχε αποδεχθεί επί σειρά ετών, υπογράφοντας μάλιστα τις σχετικές συμβάσεις δύο φορές.

Περαιτέρω η επίμαχη ρήτρα παρέκτασης, είναι αλήθεια ότι συνεπάγεται αυξημένη δικαστική δαπάνη για την ενάγουσα για παράσταση ενώπιον της διαιτησίας που θα διεξαχθεί στη Βενετία, όπως, εξάλλου, κάθε τέτοια συμφωνία για το ένα εκ των συμβαλλομένων μερών. Το γεγονός όμως αυτό δεν καθιστά αδύνατη ούτε δυσχεραίνει την άσκηση των δικαιωμάτων της ενάγουσας, δεδομένου ότι πρόκειται για μια εταιρία, συσταθείσα και λειτουργούσα στην Ελλάδα από το έτος 1988, με μεγάλο κύκλο εργασιών και κέρδη, όπως αναφέρει και η ίδια στην αγωγή της, ώστε η δαπάνη της νομικής παράστασης στην ως άνω αλλοδαπή διαιτησία να μην της δημιουργεί οποιοδήποτε πρόβλημα, ούτε ως προς την εξεύρεση νομικού παραστάτη και μαρτύρων για να καταθέσουν στην αλλοδαπή.

Εξάλλου, ενόψει και της μακρόχρονης συνεργασίας της με την εναγομένη, οι εκπρόσωποι της ενάγουσας είναι εξοικειωμένοι με μεταβάσεις στο εξωτερικό για συζητήσεις και διαπραγματεύσεις επί των συναπτομένων συμβάσεων, που δεν γίνονταν μόνον δια αλληλογραφίας, σύμφωνα και με τα διδάγματα της κοινής πείρας.

Εξάλλου, ο συνδυασμός επιλογής διαιτησίας διεξαγομένης στη Βενετία και ιταλικού δικαίου ως εφαρμοστέου ουσιαστικού δικαίου δεν καθιστά άκυρη ως καταχρηστική τη ρήτρα παρέκτασης αρμοδιότητας, διότι η υπαγωγή της επίδικης σύμβασης διανομής στο επιλεγέν ιταλικό δίκαιο δεν έχει καταστρατηγικό χαρακτήρα υπό την έννοια να μην εφαρμοσθεί το ελληνικό δίκαιο και συγκεκριμένα η αναλογικά εφαρμοζόμενη και στους αποκλειστικούς διανομείς διάταξη του άρθρου 9 του π.δ/τος 219/1991, η οποία έχει κριθεί νομολογιακά ότι αποτελεί κανόνα αμέσου εφαρμογής και η οποία προβλέπει αποζημίωση πελατείας και περαιτέρω αποζημίωσης και στους αποκλειστικούς διανομείς σε αντίθεση με το ιταλικό δίκαιο που, κατά τους ισχυρισμούς της εκκαλούσας, δεν προβλέπει τέτοιο δικαίωμα στους τελευταίους, έτσι ώστε να επέρχεται μείωση των δικαιωμάτων της και ιδιαίτερη προσβολή στο προστατευόμενο από το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου δικαίωμα επί της περιουσίας της, δεδομένου ότι όπως προαναφέρθηκε, δεν υπήρξε κατά την κατάρτιση της σύμβασης έλλειμμα διαπραγμάτευσης και εκμετάλλευση προέχουσας θέσης εκ μέρους της εναγόμενης-εφεσίβλητης, ενόψει άλλωστε και του γεγονότος ότι το επιλεγέν ως εφαρμοστέο ουσιαστικό δίκαιο είναι αυτό του προμηθευτή και όχι τρίτου, μη έχοντος οποιονδήποτε σύνδεσμο με τα διάδικα μέρη και τις διαφορές τους. Ως εκ τούτου το γεγονός της επιλογής ως εφαρμοστέου δικαίου του ιταλικού, ακόμη και αν δεν αναγνωρίζεται από το τελευταίο δικαίωμα αποζημιώσεως πελατείας στους αποκλειστικούς διανομείς δεν καθιστά άκυρη την επίμαχη ρήτρα παρέκτασης αρμοδιότητας, ούτε προσβάλλεται και εκ του λόγου αυτού το δικαίωμα επί της περιουσίας της στην οποία εντάσσεται και η πελατεία την οποία εισέφερε η ενάγουσα-εκκαλούσα στο δίκτυο της εναγόμενης- εφεσίβλητης. Άλλωστε ο ισχυρισμός αυτός αφορά αποκλειστικά το εφαρμοστέο δίκαιο, ζήτημα που ερευνάται από το δικαστήριο της ουσίας εφόσον έχει δικαιοδοσία να δικάσει την επίδικη διαφορά, στα πλαίσια δε αυτά και κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 7 παρ. I της Σύμβασης της Ρώμης, προσφέρεται η δυνατότητα στον αλλοδαπό δικαστή, διαιτητή εν προκειμένω, εφόσον συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, να δώσει ισχύ στις αμέσου εφαρμογής διατάξεις του άρθρου 9 του π.δ/τος 219/1991, ευθέως και αναλογικά εφαρμοζόμενου στους αποκλειστικούς διανομείς. Το γεγονός και μόνον της επιλογής ως εφαρμοστέου του ιταλικού δικαίου ακόμη και αν δεν αναγνωρίζεται από το τελευταίο δικαίωμα πελατείας και περαιτέρω αποζημίωσης στους αποκλειστικούς διανομείς δεν καθιστά την επίμαχη ρήτρα παρέκτασης άκυρη, πολύ περισσότερο μάλιστα που η Ιταλία ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει μεταφέρει στην εσωτερική έννομη τάξη της την κοινοτική οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για το συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών αναφορικά με τους εμπορικούς αντιπροσώπους. Τέλος, ούτε παραβίαση του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ που κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία στην οποία περιλαμβάνεται και η περιουσία μπορεί να θεμελιώσει η δυνατότητα ενδεχομένως ευνοϊκότερης μεταχείρισης στην Ελλάδα ως προς την αποζημίωση της ενάγουσας-εκκαλούσας. Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλουμένη απέρριψε ως μη νόμιμη την προβληθείσα ως άνω αντένσταση της ενάγουσας κι έκανε δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη την ένσταση της εναγόμενης περί υπαγωγής της διαφοράς σε διαιτησία κι ακολούθως αποφάνθηκε ότι δεν έχει δικαιοδοσία να δικάσει την υπό κρίση αγωγή, την οποία παρέπεμψε σε διαιτησία στη Βενετία ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε το νόμο και πρέπει ο σχετικός τρίτος λόγος της έφεσης να απορριφθεί ως αβάσιμος".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο και απέρριψε την αντένσταση ακυρότητας ή αλλιώς μη εφαρμογής της ένδικης έγγραφης συμφωνίας διαιτησίας, που θα διεξαχθεί στη Βενετία Ιταλίας, ορθά ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε τις μη εφαρμοστέες στην συγκεκριμένη περίπτωση ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 3 της Σύμβασης της Νέας Υόρκης, 7 παρ. 2 της Σύμβαση τα Ρώμης και 9 παρ. 1 του ΠΔ 219/1991 σε συνδυασμό με τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 17 έως 19 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ, 14 παρ. 4 Ν. 3557/2007 και 3, 33 ΑΚ., γιατί το άρθρο 9 παρ. 1 του ΠΔ 219/1991, με το οποίο εισήχθησαν στην Ελληνική έννομη τάξη τα άρθρα 17 έως 19 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ, αφορά, όπως κρίθηκε και με την ανωτέρω C-85/2003 απόφαση του ΔΕΚ, μόνο την σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, όχι δε και την μη ρυθμιζόμενη ειδικά σύμβαση αποκλειστικής διανομής, η οποία συνάπτεται με βάση το άρθρο 361 ΑΚ, και στην συγκεκριμένη περίπτωση, λόγω του εφαρμοστέου Ιταλικού δικαίου, με βάση την όμοια διάταξη του άρθρου 1322 του ΙταλΑΚ, που καθιερώνουν την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων, για την οποία σύμβαση, όπως είχε κριθεί κατά την σύναψη της ένδικης από 1-4-2000 σύμβασης από την νομολογία και ορίσθηκε πλέον και ρητά με την παρ. 4 του άρθρου 14 Ν. 3557/2007, οι διατάξεις του Π.Δ. 219/1991, εφαρμόζονται αναλόγως εφόσον, ως συνέπεια της σύμβασης αυτής, ο διανομέας ενεργεί ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή και συνεπώς, τα άρθρα 9 ΠΔ 219/1991 και 14 παρ. 4 Ν. 3557/2007, στα οποία θεμελιώνονται κατά το Ελληνικό δίκαιο οι ένδικες αγωγικές αξιώσεις της αποζημίωσης πελατείας και περαιτέρω ζημίας δεν είναι κανόνες αναγκαστικού δικαίου και συνεπώς αμέσου εφαρμογής, κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ. 2 της Σύμβασης της Ρώμης, που ισχύει και στην Ιταλία από το 1982 και διέπει αναγκαστικά την υπό κρίση σύμβαση αποκλειστικής διανομής, ούτε διατάξεις δημοσίας τάξης κατά την έννοια των άρθρων 33 ΑΚ και 897 αριθμ. 6 ΚΠολΔ, ώστε να πρέπει να κριθεί, όπως επικαλείται η αναιρεσείουσα, ότι ο συνδυασμός συμφωνίας διαιτησίας και επιλογής ιταλικού δικαίου οδηγεί στην ακυρότητα αμφοτέρων των ρητρών και άρα της ρήτρας διαιτησίας ή στο ανεπίδεκτο εφαρμογής της ρήτρας διαιτησίας, επειδή στο επιλεγέν ιταλικό δίκαιο, δεν προβλέπονται δικαιώματα αποζημίωσης πελατείας και περαιτέρω ζημίας στους αποκλειστικούς διανομείς σε περίπτωση λύσης της σύμβασης με υπαιτιότητα του προμηθευτή, οπότε, τυχόν αναγνώριση εγκυρότητας της ρήτρας διαιτησίας και άρα αποκλεισμός της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων της Αθήνας, θα είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια αποζημίωσης πελατείας και περαιτέρω ζημίας της αναιρεσείουσας, αφού για την πληρότητα της αιτιολογίας σημειωθεί ότι η Ιταλία ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει μεταφέρει στην εσωτερική έννομη τάξη της την κοινοτική οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για το συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών αναφορικά με τους εμπορικούς αντιπροσώπους, ο δε ισχυρισμός αυτός, καθόσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο, είναι ζήτημα που ερευνάται από το δικαστήριο της ουσίας, εφόσον έχει δικαιοδοσία να δικάσει την επίδικη διαφορά, στα πλαίσια δε αυτά και κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 7 παρ. 1 της Σύμβασης της Ρώμης, προσφέρεται η δυνατότητα στον αλλοδαπό δικαστή, διαιτητή εν προκειμένω, εφόσον συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, να δώσει ισχύ στις διατάξεις του άρθρου 9 του Π.Δ. 219/1991. Επίσης ούτε παραβίαση των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 17 του Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ , που κατοχυρώνουν το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, στην οποία περιλαμβάνεται και η περιουσία, μπορεί να θεμελιώσει η δυνατότητα (ενδεχομένως) ευνοϊκότερης μεταχείρισης στην Ελλάδα των ανωτέρω αιτημάτων αποζημίωσης της αναιρεσείουσας ενόψει και των ουσιαστικών παραδοχών του Εφετείου : 1) Ότι η επίδικη ρήτρα διαιτησίας, όπως και οι υπόλοιποι όροι της από …2000 συμβάσεως αποκλειστικής διανομής, αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και πραγματικής σύμπτωσης της βούλησης αμφοτέρων των μερών και δεν επιβλήθηκε μονομερώς από την αναιρεσίβλητη και μάλιστα κατά καταχρηστική εκμετάλλευση της οικονομικής υπεροχής της έναντι της αναιρεσείουσας, αφού, ενόψει και της μακρόχρονης, από του έτους 1994, εμπορικής συνεργασίας τους αλλά και του γεγονότος ότι οι ανωτέρω ρήτρες είχαν συμπεριληφθεί και στην αμέσως προηγούμενη από …/1997 σύμβαση αποκλειστικής διανομής, η αναιρεσείουσα είχε χρονική άνεση να αναγνώσει και να μελετήσει όλους τους όρους, αλλά αυτή δεν εξέφρασε οποιαδήποτε αντίρρηση ή επιφύλαξη ως προς αυτούς, αντίθετα δε τους αποδέχθηκε αν και θα μπορούσε να εκφράσει τη διαφωνία της και να επιδιώξει και να επιτύχει την τροποποίηση ή την απάλειψη τους, χωρίς αυτό να επηρεάσει τη συμφωνία στους λοιπούς όρους της σύμβασης και την εν τέλει σύναψη της. 2) Ότι το επιλεγέν ως εφαρμοστέο ουσιαστικό δίκαιο είναι αυτό του προμηθευτή και όχι τρίτου, μη έχοντος οποιονδήποτε σύνδεσμο με τα διάδικα μέρη και τις διαφορές τους. Και 3) Ότι το γεγονός ότι η επίμαχη ρήτρα διατησίας συνεπάγεται αυξημένη δικαστική δαπάνη για την αναιρεσείουσα για παράσταση ενώπιον της διαιτησίας που θα διεξαχθεί στη Βενετία, δεν καθιστά αδύνατη ούτε δυσχεραίνει την άσκηση των δικαιωμάτων της, δεδομένου ότι πρόκειται για μια εταιρεία, συσταθείσα και λειτουργούσα στην Ελλάδα από το έτος 1988, με μεγάλο κύκλο εργασιών και κέρδη, όπως αναφέρει και η ίδια στην αγωγή της, ώστε η δαπάνη της νομικής παράστασης στην ως άνω αλλοδαπή διαιτησία να μην της δημιουργεί οποιοδήποτε πρόβλημα, ούτε ως προς την εξεύρεση νομικού παραστάτη και μαρτύρων για να καταθέσουν στην αλλοδαπή, ενώ και οι εκπρόσωποι της αναιρεσείουσας, ενόψει και της μακρόχρονης συνεργασίας αυτής με την αναιρεσίβλητη, είναι εξοικειωμένοι με τις μεταβάσεις στο εξωτερικό για συζητήσεις και διαπραγματεύσεις επί των συναπτομένων συμβάσεων. Επομένως ο τρίτος κατά το τρίτο σκέλος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην 5203/2023 απόφαση η ανωτέρω από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι αβάσιμος. Με τον τρίτο κατά το δεύτερο σκέλος λόγο αναίρεσης, προσάπτεται στην 5203/2023 απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ. 8 β'(όχι δε και από τον αριθμό 14) ΚΠολΔ πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον πραγματικό ισχυρισμό της αναιρεσείουσας περί ακυρότητας της ρήτρας αποκλειστικής δικαιοδοσίας, διότι ο συνδυασμός επιλογής διαιτησίας στην Ιταλία και εφαρμοστέου Ιταλικού δικαίου, θα έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό της αμέσου εφαρμογής διάταξης του άρθρου 9 του Π.Δ. 219/1991. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί, όπως προαναφέρθηκε, το Εφετείο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό αυτό και τον απέρριψε. Επίσης, με τον τρίτο κατά το πρώτο σκέλος λόγο αναίρεσης, προσάπτεται στην ανωτέρω απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ. 8 α' ΚΠολΔ πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το Εφετείο, για την απόρριψη της ανωτέρω αντένστασης της αναιρεσείουσας, έλαβε υπόψη του πραγματικούς ισχυρισμούς της, που δεν προτάθηκαν από αυτήν και συγκεκριμένα τους ισχυρισμούς: " α) ότι οι ρήτρες διαιτησίας και εφαρμοστέου δικαίου δεν αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και πραγματικής σύμπτωσης της βούλησης αμφοτέρων των μερών και ότι επιβλήθηκαν μονομερώς από την εναγομένη και μάλιστα κατά καταχρηστική εκμετάλλευση της οικονομικής υπεροχής της έναντι της ενάγουσας, β) ότι παρότι ρήτρες αυτές είχαν συμπεριληφθεί και στην αμέσως προηγούμενη από …/1997 σύμβαση αποκλειστικής διανομής η ενάγουσα εκκαλούσα δεν είχε χρονική άνεση να αναγνώσει και να μελετήσει όλους τους όρους και ότι εξέφρασε αντίρρηση ή επιφύλαξη ως προς αυτούς, αλλά και ότι τους αποδέχθηκε, γιατί δεν μπορούσε να εκφράσει τη διαφωνία της και να επιδιώξει και να επιτύχει την τροποποίηση ή την απάλειψη τους και ότι οι ανωτέρω καθιστούν άκυρες τις ρήτρες αυτές, γ) ότι η ενάγουσα αποδέχθηκε τις ρήτρες αυτές, γι' αυτό και δεν προέβη σε επαναδιαπραγμάτευσή της, δ) ότι η ρήτρα διαιτησίας συνεπάγεται αυξημένη δικαστική δαπάνη για την ενάγουσα για παράσταση ενώπιον της διαιτησίας που θα διεξαχθεί στη Βενετία και ο γεγονός αυτό καθιστά αδύνατη και δυσχεραίνει την άσκηση των δικαιωμάτων της ενάγουσας, λόγω της δαπάνης της νομικής παράστασης στην ως άνω αλλοδαπή διαιτησία και προβλημάτων εξεύρεσης νομικού παραστάτη και μαρτύρων για να καταθέσουν στην αλλοδαπή, ε) ότι ο συνδυασμός επιλογής διαιτησίας διεξαγομένης στη Βενετία και ιταλικού δικαίου ως εφαρμοστέου ουσιαστικού δικαίου καθιστά άκυρη ως καταχρηστική "τη ρήτρα παρέκτασης αρμοδιότητας" (εννοεί προφανώς τη ρήτρα διαιτησίας), διότι η υπαγωγή της επίδικης σύμβασης διανομής στο επιλεγέν ιταλικό δίκαιο έχει καταστρατηγικό χαρακτήρα υπό την έννοια να μην εφαρμοσθεί το ελληνικό δίκαιο και συγκεκριμένα η αναλογικά εφαρμοζόμενη και στους αποκλειστικούς διανομείς διάταξη του άρθρου 9 του π.δ/τος 219/1991, η οποία έχει κριθεί νομολογιακά ότι αποτελεί κανόνα αμέσου εφαρμογής και η οποία προβλέπει αποζημίωση πελατείας και περαιτέρω αποζημίωσης και στους αποκλειστικούς διανομείς σε αντίθεση με το ιταλικό δίκαιο που, κατά τους ισχυρισμούς της εκκαλούσας, δεν προβλέπει τέτοιο δικαίωμα στους τελευταίους, έτσι ώστε να επέρχεται μείωση των δικαιωμάτων της και ιδιαίτερη προσβολή στο προστατευόμενο από το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου ΕΣΔΑ δικαίωμα επί της περιουσίας της, στ) ότι η ακυρότητα της ρήτρας διαιτησίας συνέχεται με το κατά την κατάρτιση της σύμβασης έλλειμμα διαπραγμάτευσης και εκμετάλλευση προέχουσας θέσης εκ μέρους της εναγόμενης-εφεσίβλητης, και ζ) ότι μόνη η επιλογή ως εφαρμοστέου δικαίου του ιταλικού, που δεν αναγνωρίζεται από το τελευταίο δικαίωμα αποζημιώσεως πελατείας στους αποκλειστικούς διανομείς καθιστά άκυρη την επίμαχη ρήτρα παρέκτασης αρμοδιότητας (εννοεί ρήτρα διαιτησίας) και προσβάλλεται και εκ του λόγου αυτού το δικαίωμα επί της περιουσίας της ενάγουσας στην οποία εντάσσεται και η πελατεία την οποία εισέφερε η ενάγουσα- εκκαλούσα στο δίκτυο της εναγόμενης". Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, γιατί, τα επικαλούμενα με αυτόν στοιχεία δεν αποτελούν πραγματικούς ισχυρισμούς, αλλά είτε αρνητικούς ισχυρισμούς της αναιρεσίβλητης προς απόρριψη της ανωτέρω αντένστασης της αναιρεσείουσας, είτε επιχειρήματα του Εφετείου, υπό την επίκληση δε του λόγου αυτού η αναιρεσείουσα πλήττει ανεπίτρεπτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, τις αναφερόμενες στο λόγο αυτό ουσιαστικές παραδοχές του Εφετείου. Σύμφωνα με το άρθρo 267 της Συνθήκης για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) (πρώην άρθρο 234 της ΣΕΚ) "Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφαίνεται με προδικαστικές αποφάσεις: α) επί της ερμηνείας των Συνθηκών, β) επί του κύρους και της ερμηνείας των πράξεων των θεσμικών ή λοιπών οργάνων ή οργανισμών της Ένωσης. Δικαστήριο κράτους μέλους, ενώπιον του οποίου ανακύπτει τέτοιο ζήτημα, δύναται, αν κρίνει ότι απόφαση επί του ζητήματος είναι αναγκαία για την έκδοση της δικής του απόφασης, να παραπέμψει το ζήτημα στο Δικαστήριο για να αποφανθεί επ` αυτού. Δικαστήριο κράτους μέλους, ενώπιον του οποίου ανακύπτει τέτοιο ζήτημα σε εκκρεμή υπόθεση και του οποίου οι αποφάσεις δεν υπόκεινται σε ένδικα μέσα του εσωτερικού δικαίου, οφείλει να παραπέμψει το ζήτημα στο Δικαστήριο...". Από το σαφές περιεχόμενο της ανωτέρω διάταξης και από τον σκοπό που επιδιώκει ο θεσμός της προδικαστικής παραπομπής στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), από τα δικαστήρια των κρατών μελών της Ένωσης, ερωτημάτων για την ερμηνεία του πρωτογενούς και δευτερογενούς δικαίου της Ένωσης, δηλαδή και των Οδηγιών, ο οποίος σκοπός είναι κυρίως η διασφάλιση της ομοιομορφίας στην εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, η οποία εξυπηρετεί και την αρχή της ίσης μεταχείρισης των εμπλεκομένων φυσικών και νομικών προσώπων, αφού η αρχή αυτή απειλείται, αν οι ίδιες διατάξεις εφαρμόζονται διαφορετικά στα κράτη μέλη της Ένωσης (ΟλΑΠ 16/2013, ΑΠ 186/2026, ΑΠ 1651/2023), συνάγεται ότι παραδεκτό αντικείμενο τέτοιου προδικαστικού ερωτήματος αποτελεί και η ερμηνεία κανόνων του εσωτερικού δικαίου κράτους μέλους, κατά το μέρος που ενσωματώνουν όμοιες ρυθμίσεις του δικαίου της Ένωσης και συνεπώς η άρνηση ή η παράλειψη του εθνικού δικαστηρίου να κρίνει την εκκρεμή σε αυτό υπόθεση με βάση την ερμηνεία, που δόθηκε στο ενωσιακό δίκαιο από το ΔΕΕ συνιστά παράβαση του δικαίου αυτού, η οποία στην Ελλάδα ελέγχεται αναιρετικά με λόγο από τον αριθμό 1 των άρθρων 559 ή 560 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 16/2013, ΑΠ 186/2026, ΑΠ 1651/2023). Αντίθετα όμως δεν αποτελεί αντικείμενο τέτοιου ερωτήματος και η ερμηνεία κανόνων του εσωτερικού δικαίου που δεν έχουν θεσπισθεί σε εφαρμογή δικαίου της Ένωσης, αλλά εμπνέονται από αυτό ή στις οποίες εφαρμόζονται όχι ευθέως αλλά αναλογικά οι διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, που έχει ενσωματωθεί στο Ελληνικό δίκαιο και συνεπώς δεν αποτελεί αντικείμενο τέτοιου ερωτήματος η ερμηνεία των διατάξεων του Π.Δ. 219/1991, που ενσωμάτωσε στο ελληνικό δίκαιο την Οδηγία 86/653/ΕΟΚ και αφορά μόνο τους εμπορικούς αντιπροσώπους, όταν το Π.Δ. αυτό εφαρμόζεται αναλογικά για συμβάσεις παραγγελιοδοχικής αντιπροσωπείας ή αποκλειστικής διανομής, κατά τη διάταξη του άρθρου 14 παρ. 4 Ν. 3557/2007, αφού δεν είναι δυνατόν να επιβληθεί στα κράτη - μέλη η αναλογική εφαρμογή της Οδηγίας αυτής και σε άλλες συμβάσεις, πλην των συμβάσεων εμπορικής αντιπροσωπείας (Σκέψεις 18, 19 και 20 της υπ' αρ. 698074/2004 διάταξης του ΔΕΚ, που αναφέρονται και στην ΟλΑΠ 16/2013 και ΑΠ 186/2026, ΑΠ 1651/2023, ΑΠ 1647/2018, ΑΠ 1784/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα, με την αίτηση αναίρεσης, ως προς την απορριφθείσα ανωτέρω αντένστασή της, υποβάλλει αίτημα παραπομπής προδικαστικών ερωτημάτων στο ΔΕΕ, κατά το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, σχετικά "Με την ερμηνεία του άρθρου 7 παρ. 2 της Σύμβασης της Ρώμης σε συνδυασμό με τα άρθρα 17 έως 19 της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ, που εφαρμόζονται αναλογικά στην ένδικη περίπτωση", με το ακόλουθο περιεχόμενο: "Είναι σύμφωνος με το άρθρο 7 παρ. 2 της σύμβασης της Ρώμης για το εφαρμοστέο δίκαιο ο συνδυασμός ρήτρας διαιτησίας και επιλογής αλλοδαπού δικαίου (κράτους μέλους) ή επιφέρει ακυρότητα αμφοτέρων των ρητρών, ο οποίος οδηγεί στον αποκλεισμό του δικάζοντος δικαστηρίου της έδρας του ομοιάζοντος προς εμπορικό αντιπρόσωπο αποκλειστικού διανομέα, στον οποίο εφαρμόζεται αναλογικά το νομοθέτημα που μεταφέρει την Οδηγία 86/653/ΕΟΚ στο ελληνικό δίκαιο, να εφαρμόσει κανόνα αμέσου εφαρμογής με βάση το εσωτερικό- ελληνικό δίκαιο και τη σχετική νομολογία των δικαστηρίων, όπως είναι η διάταξη του άρθρου 9 του ΠΔ 219/1991 που μεταφέρει στο ελληνικό δίκαιο τις διατάξεις των άρθρων 17 έως 18 Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ που προβλέπει το δικαίωμα αποζημίωσης πελατείας" και "Διαφοροποιείται η απάντηση στο υπό 1 ερώτημα, εάν στο επιλεγέν αλλοδαπό δίκαιο κράτους μέλους δεν υφίσταται νομοθετική διάταξη ή σχετική νομολογία των δικαστηρίων που απονέμει ευθέως ή αναλογικώς δικαίωμα αποζημίωσης πελατείας στον ομοιάζοντα προς εμπορικό αντιπρόσωπο (αποκλειστικό) διανομέα, όπως...συμβαίνει με το ιταλικό δίκαιο, λαμβανομένων υπόψη του προστατευτικού σκοπού των συμφερόντων του εμπορικού αντιπροσώπου της ανωτέρω Οδηγίας και του προστατευόμενου από το άρθρο 17 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και από το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου ΕΣΔΑ δικαιώματος αποζημίωσης πελατείας του ομοιάζοντος προς εμπορικό αντιπρόσωπο". Το αίτημα αυτό πρέπει να απορριφθεί, σύμφωνα με την προηγηθείσα μείζονα σκέψη, γιατί η καταστάσα αορίστου χρόνου επίδικη σύμβαση αποκλειστικής διανομής, που είχε συναφθεί μεταξύ των διαδίκων, δεν υπάγεται ευθέως στο περιεχόμενο της Οδηγίας 86/653/ΕΟΚ, που ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με το ΠΔ 219/1991, το οποίο εφαρμόζεται μόνο αναλογικά στην συγκεκριμένη περίπτωση, υπό τις προϋποθέσεις, που προαναφέρθηκαν.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου αυτής στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματός της, πρέπει να επιβληθούν στην αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από …2024 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Βασιληάς Ανώνυμος Εμπορική Εταιρεία" για αναίρεση των υπ' αριθ. 5203/2023 και 3084/2022 αποφάσεων του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Μαϊου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Ιουλίου 2026.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή