<< Επιστροφή

Αριθμός 1172/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελένη Κατσούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτα Πασσίση-Εισηγήτρια, Κλεόβουλο-Δημήτριο Κοκκορό, Λεωνίδα Χατζησταύρου και Παναγιώτη Λυμπερόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Σεπτεμβρίου 2024, με την παρουσία της Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αικατερίνης Ψύρη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χ. Α., για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Μ. Κ. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαργαρίτα Μαντζαρέα, για αναίρεση της 189/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Δυτικής Μακεδονίας. Με υποστηρίζοντα την κατηγορία τον Α. Δ. του Ι., κάτοικο ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Κοσμάτο.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Δυτικής Μακεδονίας, με την ως άνω απόφασή του, διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεσή της για τους λόγους που περιλαμβάνονται στην από 29-3-2024 αίτησή του αναίρεσης, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 381/2024.

Αφού άκουσε Την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά,

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 29.3.2024 υπό κρίση αίτηση του κατηγορουμένου Μ. Κ. του Α., κατοίκου ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 189/2023 αποφάσεως του, δικάσαντος σε δεύτερο βαθμό, Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Δυτικής Μακεδονίας, ως προς το καταδικαστικό σκέλος αυτής για το αδίκημα της υπεξαγωγής εγγράφων, ασκήθηκε νομοτύπως (άρθ. 466 παρ. 1, 474 παρ. 1 του ισχύοντος από 1.7.2019 νέου ΚΠΔ - ν. 4620/2019) και εμπροθέσμως (άρθ. 473 παρ. 2 και 3 του ίδιου Κώδικα), περιέχει δε λόγους αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ', Ε' ΚΠΔ [έλλειψη από την απόφαση της ειδικής αιτιολογίας που επιβάλλει το Σύνταγμα, εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης-έλλειψη νόμιμης βάσης]. Είναι, συνεπώς, παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω. Κατά το άρθρο 222 του ΠΚ, όπως αυτό ίσχυε μέχρι την 30η.6.2019, "Όποιος με σκοπό να βλάψει άλλον αποκρύπτει, βλάπτει ή καταστρέφει έγγραφο του οποίου δεν είναι κύριος ή δεν είναι αποκλειστικά κύριος ή που άλλος έχει δικαίωμα, κατά τις διατάξεις του αστικού δικαίου, να ζητήσει την παράδοση ή την επίδειξή του τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών". Ήδη, με τον ισχύοντα από 1η.7.2019 νέο Ποινικό Κώδικα (ν.4619/2019), τροποποιήθηκε η ως άνω διάταξη του άρθρου 222 μόνον ως προς την ποινική μεταχείριση του δράστη και ορίζεται ότι "...τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή". Η τελευταία αυτή διάταξη του εν λόγω άρθρου είναι επιεικέστερη για τον κατηγορούμενο από την προηγούμενη του ίδιου άρθρου, που προέβλεπε μόνο ποινή φυλακίσεως, εφόσον προβλέπει, κατά την επιβολή της ποινής από το Δικαστήριο, την διαζευκτική επιλογή μεταξύ της ποινής φυλακίσεως (που ήδη προϋπήρχε) και της χρηματικής ποινής, η οποία τέθηκε μετά την κατά τα άνω τροποποίηση του άρθρου αυτού. Περαιτέρω, για την κατά το άρθρο 222 του ΠΚ στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της υπεξαγωγής εγγράφου, που είναι υπαλλακτικώς μικτό έγκλημα, με προστατευόμενο έννομο αγαθό - αντικείμενο το έγγραφο, ως αποδεικτικό μέσο, απαιτούνται α) έγγραφο, δημόσιο ή ιδιωτικό, κατά την έννοια του άρθρου 13 εδ. γ' ΠΚ, προορισμένο ή πρόσφορο, έστω και ως δικαστικό τεκμήριο, να αποδείξει γεγονός που έχει έννομη σημασία, β) απόκρυψη, βλάβη ή καταστροφή του εγγράφου, γ) να μην είναι κύριος ή αποκλειστικός κύριος του εγγράφου ο δράστης ή να είναι μεν κύριος αυτού, αλλά να έχει υποχρέωση, κατά τις διατάξεις του ΑΚ, προς παράδοση ή επίδειξη σε άλλον και δ) να ενήργησε ο δράστης προς το σκοπό της βλάβης του τρίτου, δηλαδή του κυρίου ή συγκυρίου του εγγράφου ή αυτού που δικαιούται απλώς στην επίδειξη ή παράδοσή του, αδιαφόρως εάν επιτεύχθηκε ή όχι ο σκοπός αυτός, αφού το έγκλημα είναι διακινδύνευσης, που αποσκοπεί στην αχρήστευση του εγγράφου ως αποδεικτικού μέσου, χωρίς να απαιτείται και η επίτευξη βλάβης, η οποία μπορεί να είναι είτε περιουσιακή είτε ηθική και να αφορά οποιοδήποτε πρόσωπο. Υποκειμενικά απαιτείται άμεσος δόλος εγκείμενος στο σκοπό του δράστη που γνωρίζει και θέλει την επέλευση της βλάβης τρίτου, ως άμεσης και απευθείας συνέπειας της πράξης της υπεξαγωγής και όχι άλλης ενέργειάς του, η δε βλάβη δεν απαιτείται να επήλθε, αρκεί και μόνο να απειλήθηκε. Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου Κώδικα προβλεπόμενο λόγο αναιρέσεως, όταν εκτίθενται σ' αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά τα οποία προέκυψαν από τη διαδικασία στο ακροατήριο σχετικά με τα υποκειμενικά και αντικειμενικά στοιχεία του εγκλήματος, οι αποδείξεις επί των οποίων θεμελιώνονται τα περιστατικά αυτά, καθώς και οι σκέψεις, με τις οποίες το δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα περιστατικά στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό, που αποτελούν ενιαίο όλο. Η ύπαρξη του δόλου που απαιτείται, κατά το άρθρο 26 παρ. 1 ΠΚ, για τη θεμελίωση της υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος, δεν είναι, κατ' αρχήν, ανάγκη να αιτιολογείται ιδιαιτέρως, αφού ο δόλος ενυπάρχει στη θέληση παραγωγής των περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος και εξυπακούεται ότι προκύπτει από την πραγμάτωση των περιστατικών τούτων, πλην όμως ο δόλος χρήζει ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, όταν για την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος αξιώνονται πρόσθετα στοιχεία και συγκεκριμένα η εν γνώσει ορισμένου περιστατικού τέλεση της πράξης (άμεσος δόλος) ή η επιδίωξη ορισμένου περαιτέρω σκοπού (έγκλημα υπερχειλούς υποκειμενικής υπόστασης), όπως εν προκειμένω στο έγκλημα της υπεξαγωγής εγγράφων. Ως προς τα αποδεικτικά μέσα, που ελήφθησαν υπόψη από το δικαστήριο για την καταδικαστική του κρίση, για την πληρότητα της αιτιολογίας αρκεί ο κατ' είδος προσδιορισμός τους, χωρίς να απαιτείται και αναλυτική παράθεσή τους και μνεία του τί προκύπτει από το καθένα χωριστά, πρέπει όμως να προκύπτει, ότι το δικαστήριο τα έλαβε υπόψη και τα συνεκτίμησε όλα και όχι μόνο μερικά από αυτά. Τέλος, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε` του ΚΠΔ, λόγο αναίρεσης της απόφασης συνιστά και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία τέτοιας διάταξης υπάρχει όταν το δικαστήριο αποδίδει σ` αυτήν διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή υφίσταται όταν το δικαστήριο, χωρίς να παρερμηνεύσει το νόμο, δεν υπήγαγε ορθώς τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στην εφαρμοσθείσα διάταξη. Περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης συνιστά και η εκ πλαγίου παραβίαση της διάταξης αυτής, η οποία υπάρχει, όταν στο πόρισμα της απόφασης, που προκύπτει από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο σε σχέση με την ορθή ή μη εφαρμογή του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση.
Στην προκείμενη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Δυτικής Μακεδονίας, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης υπ' αριθ. 189/2023 απόφασής του, μετά από συνεκτίμηση των κατ' είδος αναφερόμενων στο προοίμιο αυτού αποδεικτικών μέσων, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ότι αποδείχθηκαν τα εξής:

" Ο εγκαλών και ήδη υποστηρίζων την κατηγορία, Α. Δ., είναι αγρότης, ο οποίος καλλιεργεί αγροκτήματα κυριότητάς του στην κτηματική περιοχή της Τ.Κ. ... Ο κατηγορούμενος είναι νόμιμος εκπρόσωπος της ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "...", η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα παραγωγής και εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού και εμπορίας λιπασμάτων, διατηρώντας κατάστημα εμπορίας σπόρων, φυτών, λιπασμάτων και εν γένει γεωργικών εφοδίων, που βρίσκεται στο ... και συνεργάζεται με την εδρεύουσα στο ... ανώνυμη εισαγωγική εταιρεία με την επωνυμία "...", με υποκατάστημα στο ..., η οποία, μεταξύ άλλων, εισάγει σπόρους φυτών από το εξωτερικό προς κυκλοφορία στην εσωτερική αγορά. Περί τα τέλη Σεπτέμβρη με αρχές Οκτώβρη 2016 ο εγκαλών Α. Δ. πρότεινε στον κατηγορούμενο να του πωλήσει ο τελευταίος, με την προαναφερθείσα ιδιότητά του, 5.000 κιλά σπόρων κριθαριού ποικιλίας ..., ..., προκειμένου να τους σπείρει άμεσα. Πράγματι, καταρτίστηκε αυθημερόν προφορικά σύμβαση πώλησης 5.000 κιλών σπόρων κριθαριού της ανωτέρω ποικιλίας έναντι τιμήματος 0,40 ευρώ το κιλό, με τη συμφωνία ότι το τίμημα των 2.000 ευρώ θα καταβαλόταν από τον εγκαλούντα αμέσως μετά την παράδοση σε αυτόν του εκδοθησομένου από τον κατηγορούμενο (στο όνομα της άνω πωλήτριας εταιρίας) τιμολογίου πώλησης. Περί τα τέλη ... του 2016, χωρίς να προκύπτει επακριβώς η ημερομηνία, πάντως μετά την ....2016, ο εγκαλών παρέλαβε δια της συζύγου του, Γ. Γ., από την εκπροσωπούμενη από τον κατηγορούμενο ως άνω εταιρία, με φορτηγό οδηγούμενο από τον προστηθέντα οδηγό Ν. Θ., τους σπόρους σε σφραγισμένους σάκους, ποικιλίας, ωστόσο, ... αντί της συμφωνηθείσας ποικιλίας ... (όπως διαπιστώθηκε μεταγενέστερα), με τη βοήθεια στην εκφόρτωση και του Κ. Τ., που διαθέτει ανυψωτικό μηχάνημα (κλαρκ), τους οποίους σπόρους ξεφόρτωσαν στην αποθήκη του εγκαλούντος, χωρίς ωστόσο να παραδοθεί εις χείρας της συζύγου του εγκαλούντος το αντίστοιχο τιμολόγιο πώλησης, παρά τις αντιδράσεις της τελευταίας. Ακολούθως ο εγκαλών έσπειρε τους σπόρους σε έκταση 400 στρεμμάτων εκ των αγροκτημάτων του, παρακρατώντας στην αποθήκη του 20 σάκους σπόρων, προκειμένου να τους σπείρει μεταγενέστερα σε έτερο αγροτεμάχιο. Εντούτοις, ο σπόρος δεν είχε φυτρώσει σε ποσοστό 100% μέχρι και το 3ο δεκαήμερο του Νοεμβρίου και για το λόγο αυτό ο εγκαλών επικοινώνησε με τη γεωπόνο της πωλήτριας εταιρίας, Κ. Δ., από την οποία πληροφορήθηκε ότι η εταιρεία εισαγωγής και προμήθειας ήταν η εισαγωγική εταιρεία με την επωνυμία "...", της οποίας γεωπόνος θα επισκεπτόταν επιτοπίως τα χωράφια του. Πράγματι, ένας γεωπόνος ονόματι Π., συνοδεία του πατέρα του κατηγορουμένου, Α. Κ., επισκέφθηκαν τα αγροκτήματά του, διαπίστωσαν την έλλειψη βλαστικής ικανότητας του σπόρου και του πρότειναν να του προμηθεύσουν άλλο σπόρο προς επανασπορά. Προς υλοποίηση αυτού, την ...2016 ο Ν. Θ., οδηγός φορτηγού, του παρέδωσε για λογαριασμό της ως άνω πωλήτριας εταιρίας ποσότητα 4.220 κιλών σπόρου, ήτοι μικρότερης ποσότητας από την αρχικώς συμφωνηθείσα, ο οποίος και πάλι δεν ήταν αποκλειστικά ποικιλίας ..., αλλά του παραδόθηκαν 520 κιλά ποικιλίας ... και 3.700 κιλά ποικιλίας ... δίστιχο (καθώς και 150 κιλά κτηνοτροφικό ... και 20.800 κιλά λίπασμα). Ακολούθως ο εγκαλών προχώρησε εκ νέου σε σπορά των αγροκτημάτων του με τους ως άνω σπόρους, οι οποίοι ωστόσο και πάλι δεν απέδωσαν, καθώς δε φύτρωσαν, λόγω μόλυνσής τους από την προηγούμενη σπορά με τους ακατάλληλους σπόρους ... Εν τω μεταξύ η εταιρεία ..., κατόπιν ενημέρωσης από τον κατηγορούμενο για την έλλειψη βλαστικότητας του σπόρου, υπέβαλε την από 23.11.2016 αίτησή της προς το Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης Ν. Θεσσαλονίκης, ώστε να προβεί η εν λόγω υπηρεσία σε επανέλεγχο του παλαιού αποθέματος σπόρου ... της σπορομερίδας 2-0315-00682/04, από την οποία προέρχεται η ως άνω ποσότητα που προμηθεύτηκε και ο εγκαλών, κατόπιν δε δειγματοληψίας, που πραγματοποιήθηκε την 30.11.2016, η ως άνω υπηρεσία κατέληξε ότι η εν λόγω σπορομερίδα είναι μη αποδεκτή και απαγορεύεται να διατεθεί. Παράλληλα, κατόπιν σχετικών αιτήσεων του εγκαλούντος και ταυτόχρονη εκ μέρους του προσκομιδή δείγματος σπόρων κριθαριού από την με αριθμό 2-0315-00682/04 αγορασθείσα σπορομερίδα, διενεργήθηκε έλεγχος βλαστικότητας του κριθαριού ... από το Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης Ν. Κοζάνης, το οποίο ακολούθως, με τα 29.05.2017 και από 08.06.2017 πρακτικά ελέγχου, αποφάνθηκε ότι η βλαστική ικανότητα των σπόρων προς σπορά ήταν μηδενική. Περαιτέρω, κατόπιν νέας αίτησης του εγκαλούντος, διενεργήθηκε την 13.10.2017 έλεγχος στις εγκαταστάσεις της εταιρίας του κατηγορουμένου από το Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης και Ελέγχων του Ν. Κοζάνης, από τον οποίο έλεγχο προέκυψε (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. πρωτ. 75/12.1.2018 έκθεση ελέγχου διακίνησης σπόρου προς σπορά κριθαριού ποικιλίας ... του ως άνω Τμήματος) αφενός μεν ότι δεν βρέθηκε παραστατικό εμπορίας σπόρων προς σπορά της ποικιλίας κριθαριού ... (ήτοι της αρχικώς πωληθείσας προς τον εγκαλούντα ποσότητας κριθαριού), αφετέρου δε ότι η επίμαχη πωληθείσα σπορομερίδα ήταν ακατάλληλη για εμπορία. Κατόπιν αυτών η εκπροσωπούμενη από τον κατηγορούμενο πωλήτρια εταιρία κλήθηκε να διατυπώσει εγγράφως τις απόψεις της στη Διεύθυνση Πολλαπλασιαστικού Υλικού Καλλιεργούμενων Φυτικών Ειδών και Φυτογενετικών Πόρων της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αυτή ωστόσο δεν ανταποκρίθηκε. Ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου ότι ο ίδιος ουδέποτε κατήρτισε την επίμαχη σύμβαση πώλησης σπόρων ποικιλίας ... με τον εγκαλούντα και ότι ουδέποτε αντ' αυτού παραδόθηκε στον τελευταίο η ελαττωματική ποσότητα ποικιλίας ..., τυγχάνει αναληθής, ενόψει και του ότι η κατάθεση του προαναφερθέντος μεταφορέα-οδηγού Ν. Θ., με τον οποίο (ο κατηγορούμενος) επιχείρησε να τον αποδείξει (τον ισχυρισμό αυτό), δεν κρίνεται πειστική, δεδομένου ότι, λόγω της εκ μέρους του εν λόγω μεταφορέα εκτέλεσης πληθώρας δρομολογίων μηνιαίως, δεν είναι δυνατόν, σύμφωνα και με τα διδάγματα κοινής πείρας, να μπορεί αυτός να ανακαλέσει στη μνήμη του τυχόν μεταφορά σπόρων προς τον εγκαλούντα για λογαριασμό της εταιρίας του κατηγορουμένου σε χρόνο που ανάγεται αρκετά χρόνια πριν τον κρίσιμο χρόνο, σε αντίθεση με την κατάθεση της μάρτυρος του εγκαλούντος-συζύγου του τελευταίου, η οποία κατηγορηματικά και με τον πλέον εμφαντικό τρόπο κατέθεσε στο ακροατήριο ότι τα σακιά με τους αγορασθέντες από την εταιρία του κατηγορουμένου σπόρους κριθαριού τα παρέδωσε στην ίδια εντός του μήνα ... του έτους 2016 ο προαναφερθείς μεταφορέας-οδηγός Ν. Θ. (και ήδη μάρτυρας υπεράσπισης), παρουσία και του προαναφερθέντος Κ. Τ. Η, δε, κρίση περί της πώλησης - παράδοσης των ελαττωματικών, κατά τα ανωτέρω, σπόρων κριθαριού από τον κατηγορούμενο προς τον εγκαλούντα ενισχύεται και από την αδιάλειπτη, εκ μέρους του εγκαλούντος, συγκοινοποίηση, προς την εταιρία του κατηγορουμένου, των πολλαπλών αιτημάτων που υπέβαλε προς τους αρμόδιους φορείς, προκειμένου να εξακριβωθεί η έλλειψη βλαστικής ικανότητας του επίδικου σπόρου, ενέργεια στην οποία ο εγκαλών δεν θα είχε προβεί, εάν η πώληση προς τον ίδιο είχε γίνει από άλλο πρόσωπο, δοθέντος και του ότι από κανένα στοιχείο δεν προέκυψε εμπάθεια ή έριδα του εγκαλούντος με τον κατηγορούμενο (από τον οποίο, μάλιστα, αποδείχθηκε ότι ο εγκαλών είχε προμηθευτεί σπόρους και σε αμέσως προηγούμενο χρονικό διάστημα και κατά την οποία συναλλαγή αμφότερα τα διάδικα μέρη εκπλήρωσαν προσηκόντως τις υποχρεώσεις τους). Από όλα τα παραπάνω συνάγεται σαφώς, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, ότι εν προκειμένω πρόκειται για μια αμιγώς αστική διαφορά, ήτοι πώληση προϊόντος που στερούταν συνομολογημένης ιδιότητας (πώληση ποσότητας σπόρου ποικιλίας ... αντί της συμφωνηθείσας ποικιλίας ...), το οποίο έφερε επιπλέον ουσιώδες πραγματικό ελάττωμα (καθώς είχε μηδενική βλαστική ικανότητα, με αποτέλεσμα να είναι ακατάλληλο προς διάθεση). Ήτοι, δεν αποδείχθηκε ταυτόχρονα παραπλανητική συμπεριφορά του κατηγορουμένου, είτε με την παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών είτε με την αθέμιτη απόκρυψη ή την παρασιώπηση αληθινών γεγονότων και δη όσον αφορά στην παράδοση, στον εγκαλούντα, της ποικιλίας ... αντί της συμφωνηθείσας ποικιλίας ..., καθόσον δεν προέκυψε ότι ο κατηγορούμενος, έχοντας πρόθεση εξαπάτησης του εγκαλούντος, του παρέστησε ψευδώς ότι διαθέτει όλη την αιτούμενη ποσότητα του προκειμένου είδους σπόρου ή ότι του απέκρυψε αθέμιτα ή ότι παρασιώπησε ότι δεν διαθέτει την εν λόγω ποσότητα. Αντιθέτως αποδείχθηκε ότι ο ίδιος ενημέρωσε τον εγκαλούντα ότι δεν διέθετε στο σύνολό της την αιτούμενη ποσότητα της συμφωνηθείσας αυτής ποικιλίας σπόρου κριθαριού (...) και ότι θα την παράγγελνε κατά το ελλείπον μέρος από δικό του προμηθευτή (βλ. κατάθεση εγκαλούντος τόσο στο πρωτοβάθμιο όσο και στο παρόν Δικαστήριο), ακολούθως, δε, από αμέλεια παρέλειψε να ενημερώσει τον εγκαλούντα για το ότι, τελικά, μέρος της παραδοθείσας ποσότητας ήταν ... αντί της συμφωνηθείσας ποικιλίας ..., διότι γνώριζε ότι σε τέτοιου είδους συναλλαγές αυτό που κυρίως ενδιαφέρει τον αγοραστή δεν είναι η ποικιλία αλλά το είδος του σπόρου (κριθάρι, σιτάρι κ.λ.π.) (το οποίο - τελευταίο - επιβεβαιώνεται και από ότι μεταγενέστερα ο εγκαλών, προκειμένου να προβεί σε επανασπορά, παρέλαβε αδιαμαρτύρητα από τον κατηγορούμενο κριθάρι ποικιλίας nure αλλά και ποικιλίας ...). Όσον, εξάλλου, αφορά στη μηδενική βλαστική ικανότητα του εν λόγω πωληθέντος προϊόντος, δεν αποδείχθηκε ότι ο κατηγορούμενος γνώριζε το γεγονός αυτό και αθέμιτα το απέκρυψε από τον εγκαλούντα, καθόσον συναφώς αποδείχθηκε ότι ο ίδιος προμηθεύτηκε όλα τα πωληθέντα στον εγκαλούντα σακιά κριθαριού από την εταιρία "..." θεωρώντας ότι το περιεχόμενό τους ήταν κατάλληλο προς περαιτέρω πώληση, δοθέντος ότι υπόχρεη από το νόμο για τη διενέργεια πιστοποίησης του εν λόγω προϊόντος και τον επανέλεγχο της βλαστικής του ικανότητας από τους αρμόδιους φορείς ήταν η εν λόγω προμηθεύτριά του εταιρία. Σημειωτέον, εξάλλου, ότι εν προκειμένω ο κατηγορούμενος κανένα όφελος δεν είχε να εξαπατήσει συναφώς τον εγκαλούντα, καθόσον, κατά τη συναλλακτική πρακτική, σε περίπτωση πώλησης ακατάλληλων σπόρων, η εκάστοτε πωλήτρια εταιρία έχει την υποχρέωση είτε να εκδώσει πιστωτικό τιμολόγιο στο όνομα του αγοραστή είτε να παραδώσει στον τελευταίο, χωρίς καταβολή νέου τιμήματος εκ μέρους του, αντίστοιχη ποσότητα όμοιου προϊόντος, το οποίο εν προκειμένω (καθ' ομολογία αμφοτέρων των διαδίκων μερών) έπραξε ακολούθως και η εκπροσωπούμενη από τον κατηγορούμενο εταιρία, μέσω της προμηθεύτριας εταιρίας "...", τόσο στην περίπτωση του Θ. Λ. όσο και στην περίπτωση του εγκαλούντος, κατά τα ανωτέρω αναφερόμενα. Επομένως, ενόψει όλων των παραπάνω αποδειχθέντων σε συνδυασμό με τα αναφερόμενα στην ανωτέρω μείζονα σκέψη, δεν στοιχειοθετείται το έγκλημα της απάτης και πρέπει ο κατηγορούμενος να κηρυχθεί αθώος για την πράξη αυτή. Περαιτέρω, όσον αφορά στην πράξη της υπεξαγωγής εγγράφων, αποδείχθηκε, σύμφωνα και με τα ανωτέρω εκτεθέντα, ότι ο κατηγορούμενος περί τα τέλη Νοεμβρίου του έτους 2016, ήτοι όταν πλέον ο εγκαλών ενημέρωσε την εκπροσωπούμενη από τον ίδιο (κατηγορούμενο) πωλήτρια εταιρία ότι ο σπόρος δεν είχε φυτρώσει, ενεργήσας εκ προθέσεως, απέκρυψε τα συνοδευτικά έγγραφα, δελτία αποστολής και τιμολόγια αναφορικά με την ανωτέρω επίμαχη παραγγελία του εγκαλούντος (αρχική παράδοση κριθαριού), στον οποίο ουδέποτε τα παρέδωσε και ο οποίος είχε δικαίωμα να ζητήσει την παράδοσή τους. Ενήργησε, δε, ως ανωτέρω επί σκοπώ βλάβης του εγκαλούντος, ενόψει της ήδη αρξάμενης μεταξύ τους αντιδικίας αναφορικά με το είδος και την καταλληλότητα της πωληθείσης ποσότητας σπόρου, ήτοι προκειμένου ο εγκαλών αγοραστής να μην μπορεί, σε περίπτωση που απαιτηθεί, να αποδείξει την τέλεση της πώλησης αυτής". Στη συνέχεια, το Δικαστήριο κήρυξε αθώο τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα της πράξης της απάτης, ενώ τον κήρυξε ένοχο, κατά πλειοψηφία, της πράξης της υπεξαγωγής εγγράφων, καταδικάζοντάς τον σε ποινή φυλάκισης έξι (6) μηνών, την εκτέλεση της οποίας ανέστειλε επί τριετία, με το ακόλουθο διατακτικό: " ... στα ..., περί τα τέλη Νοεμβρίου του έτους 2016 ενεργήσας εκ προθέσεως και επί σκοπώ βλάβης τρίτου, προέβη σε απόκρυψη εγγράφου, του οποίου δεν είναι κύριος ή αποκλειστικά κύριος ή που άλλος έχει δικαίωμα, κατά τις διατάξεις του αστικού δικαίου, να ζητήσει την παράδοση ή την επίδειξη. Συγκεκριμένα, στον ανωτέρω τόπο και χρονολογία, ενεργήσας εκ προθέσεως απέκρυψε τα συνοδευτικά έγγραφα, δελτία αποστολής και τιμολόγια αναφορικά με την ανωτέρω αναφερθείσα (αναφερόμενη στην προηγούμενη διάταξη της παρούσας) παραγγελία του εγκαλούντος, στον οποίο ουδέποτε τα παρέδωσε και ο οποίος είχε δικαίωμα να ζητήσει την παράδοσή τους. Ενήργησε, δε, ως ανωτέρω, επί σκοπώ βλάβης του εγκαλούντος, δεδομένου του γεγονότος της αρξαμένης αντιδικίας αναφορικά με το είδος και την καταλληλότητα της πωληθείσης ποσότητος σπόρου.". Με αυτά που δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας, σε συνδυασμό σκεπτικού και διατακτικού της προσβαλλόμενης απόφασής του, που παραδεκτά αλληλοσυμπληρώνονται, σε σχέση με την αξιόποινη πράξη της υπεξαγωγής εγγράφων, για την οποία κηρύχθηκε ένοχος και καταδικάστηκε ο αναιρεσείων, δεν διέλαβε στην εν λόγω απόφασή του την απαιτούμενη από τις προαναφερόμενες διατάξεις του Συντάγματος και του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, ενώ παράλληλα στέρησε αυτήν νόμιμης βάσης, αφού υπάρχουν ασάφειες, ελλείψεις και αντιφατικές αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή της ουσιαστικής ποινικής διατάξεως του άρθρου 222 του νέου ΠΚ, και ειδικότερα: α) Από τα διαλαμβανόμενα στο σκεπτικό και το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης δεν καθίσταται σαφές αν πράγματι ο αναιρεσείων εξέδωσε δελτία αποστολής-τιμολόγια πώλησης προς τον εγκαλούντα για την πώληση-παράδοση των 5.000 κιλών σπόρων ... τον ... 2016, αφού κατά τις παραδοχές της προσβαλλομένης [στη σελ. 49 αυτής] "..., κατόπιν νέας αίτησης του εγκαλούντος, διενεργήθηκε την 13.10.2017 έλεγχος στις εγκαταστάσεις της εταιρίας του κατηγορουμένου από το Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης και Ελέγχων του Ν. Κοζάνης, από τον οποίο έλεγχο προέκυψε (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. πρωτ. 75/12.1.2018 έκθεση ελέγχου διακίνησης σπόρου προς σπορά κριθαριού ποικιλίας ... του ως άνω Τμήματος) ... ότι δεν βρέθηκε παραστατικό εμπορίας σπόρων προς σπορά της ποικιλίας κριθαριού ... (ήτοι της αρχικώς πωληθείσας προς τον εγκαλούντα ποσότητας κριθαριού),.... ", ενώ δεν αναφέρεται ούτε στο σκεπτικό ούτε στο διατακτικό της προσβαλλομένης ότι εκδόθηκαν από τον αναιρεσείοντα σχετικά τιμολόγια πώλησης-δελτία αποστολής προς τον εγκαλούντα για την επίδικη πώληση του ... 2016 σπόρων ..., ώστε να ήταν δυνατή από τον αναιρεσείοντα ως εκδότη-κάτοχο αυτών η απόκρυψή τους. β) Δεν εκτίθενται περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ο σκοπός του αναιρεσείοντος να βλάψει τον εγκαλούντα-υποστηρίζοντα την κατηγορία με την απόκρυψη των ως άνω εγγράφων, γ) δεν διευκρινίζεται το είδος της βλάβης (περιουσιακή ή ηθική) που υπέστη ο εγκαλών, καθώς και το εάν η απόκρυψη των εν λόγω εγγράφων εκ μέρους του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου ήταν πρόσφορη να επιφέρει βλάβη στον ίδιο (εγκαλούντα-υποστηρίζοντα την κατηγορία).

Συνεπώς, οι από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ σχετικοί λόγοι αναίρεσης της κρινόμενης αίτησης, με τους οποίους πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας ως προς την περί ενοχής του αναιρεσείοντος κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας για την πράξη της υπεξαγωγής εγγράφων, καθώς και για εσφαλμένη εφαρμογή, με την εκ πλαγίου παραβίαση της εφαρμοσθείσας ουσιαστικής ποινικής διατάξεως του άρθρου 222 ν.ΠΚ, είναι βάσιμοι.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τις διατάξεις της που αφορούν στην κήρυξη της ενοχής και την καταδίκη στην ως άνω ποινή φυλάκισης του αναιρεσείοντος- κατηγορουμένου για την αξιόποινη πράξη της υπεξαγωγής εγγράφων και να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο αυτό μέρος, για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 189/2023 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Δυτικής Μακεδονίας, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος, για νέα συζήτηση, στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Οκτωβρίου 2024.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Οκτωβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή