Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 30ής Απριλίου 2025 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Κανονισμός (ΕΚ) 1924/2006 – Ισχυρισμοί επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα – Άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3 – Ειδικοί όροι για τους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας – Άρθρα 13 και 14 – Κατάλογοι των επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας – Άρθρο 28, παράγραφοι 5 και 6 – Μεταβατικά μέτρα – Διαφήμιση για την προώθηση συμπληρώματος διατροφής με τη χρήση ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας σχετικών με βοτανικές ουσίες που περιλαμβάνονται στη σύνθεση του συμπληρώματος – Ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας των οποίων η αξιολόγηση ανεστάλη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Εφαρμογή του κανονισμού 1924/2006 »
Στην υπόθεση C-386/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) με απόφαση της 1ης Ιουνίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 26 Ιουνίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
Novel Nutriology GmbH
κατά
Verband Sozialer Wettbewerb eV,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους I. Jarukaitis, πρόεδρο του τετάρτου τμήματος, προεδρεύοντα του πέμπτου τμήματος, Δ. Γρατσία και E. Regan (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Α. Ράντος
γραμματέας: N. Mundhenke, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 20ής Ιουνίου 2024,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η Novel Nutriology GmbH, εκπροσωπούμενη από τον T. B?ttner, Rechtsanwalt,
– η Verband Sozialer Wettbewerb eV, εκπροσωπούμενη από τον D. Marquardt, Rechtsanwalt,
– η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις Β. Καρρά, E. Λευθεριώτου και A.-Ε. Βασιλοπούλου,
– η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον M. de Lisi, τον H. Nunes da Silva και τη B. Travard,
– η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τη G. Palmieri, επικουρούμενη από τον M. Di Benedetto, avvocato dello Stato,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις B. Rous Demiri και E. Schmidt,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 17ης Οκτωβρίου 2024,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, και του άρθρου 28, παράγραφοι 5 και 6, του κανονισμού (ΕΚ) 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα (ΕΕ 2006, L 404, σ. 9, και διορθωτικό ΕΕ 2007, L 12, σ. 3), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 109/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιανουαρίου 2008 (ΕΕ 2008, L 39, σ. 14) (στο εξής: κανονισμός 1924/2006).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Novel Nutriology GmbH και της Verband Sozialer Wettbewerb eV (στο εξής: VSW) σχετικά με την εμπορική διαφήμιση στην οποία προέβη η Novel Nutriology για την προώθηση συμπληρώματος διατροφής με τη χρήση ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν βοτανικές ουσίες περιλαμβανόμενες στη σύνθεσή του.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2002/46/ΕΚ
3 Το άρθρο 2 της οδηγίας 2002/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 2002, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί των συμπληρωμάτων διατροφής (ΕΕ 2002, L 183, σ. 51), ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
α) “συμπληρώματα διατροφής”, τα τρόφιμα με σκοπό τη συμπλήρωση της συνήθους δίαιτας, τα οποία αποτελούν συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών συστατικών ή άλλων ουσιών με θρεπτικές ή φυσιολογικές επιδράσεις, μεμονωμένων ή σε συνδυασμό, και τα οποία διατίθενται στο εμπόριο σε δοσιμετρικές μορφές, ήτοι μορφές παρουσίασης όπως, κάψουλες, παστίλιες, δισκία, χάπια και άλλες παρόμοιες μορφές, καθώς και φακελάκια σκόνης, φύσιγγες υγρού προϊόντος, φιαλίδια με σταγονόμετρο, και άλλες παρόμοιες μορφές υγρών και κόνεων που προορίζονται να ληφθούν σε προμετρημένες μικρές μοναδιαίες ποσότητες
[...]».
Ο κανονισμός 1924/2006
4 Οι αιτιολογικές σκέψεις 1, 9, 14, 16, 17, 23, 24 και 35 του κανονισμού 1924/2006 έχουν ως εξής:
«(1) Στην Κοινότητα ο αριθμός των τροφίμων που επισημαίνονται και διαφημίζονται με ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας αυξάνεται συνεχώς. Προκειμένου να εξασφαλιστεί υψηλού επιπέδου προστασία των καταναλωτών και να διευκολυνθεί η επιλογή τους, τα προϊόντα [...] που διατίθενται στην αγορά θα πρέπει να είναι ασφαλή και να φέρουν επαρκή επισήμανση. [...]
[...]
(9) Υπάρχει ευρύ φάσμα θρεπτικών και άλλων ουσιών με θρεπτική ή φυσιολογική ενέργεια που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, βιταμίνες, ανόργανα άλατα, συμπεριλαμβανομένων των ιχνοστοιχείων, αμινοξέα, απαραίτητα λιπαρά οξέα, ίνες, διάφορα εκχυλίσματα φυτών και βοτάνων, που μπορεί να περιέχονται σε τρόφιμο και να αποτελούν το αντικείμενο ισχυρισμού. Συνεπώς, θα πρέπει να θεσπισθούν γενικές αρχές εφαρμοζόμενες σε όλους τους ισχυρισμούς που διατυπώνονται για τα τρόφιμα, για να εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία του καταναλωτή, να δίδεται στον καταναλωτή η αναγκαία πληροφόρηση ώστε να επιλέγει έχοντας πλήρη επίγνωση των δεδομένων, δημιουργώντας ταυτόχρονα ίσους όρους ανταγωνισμού στη βιομηχανία τροφίμων.
[...]
(14) Υπάρχει μεγάλη ποικιλία ισχυρισμών που χρησιμοποιούνται σήμερα στην επισήμανση και διαφήμιση των τροφίμων σε ορισμένα κράτη μέλη σχετικά με ουσίες οι οποίες δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι ευεργετικές ή για τις οποίες δεν υπάρχει επί του παρόντος επαρκής επιστημονική συναίνεση. Είναι αναγκαίο να εξασφαλισθεί ότι οι ουσίες για τις οποίες διατυπώνεται ισχυρισμός έχουν αποδεδειγμένα ευεργετικό θρεπτικό ή φυσιολογικό αποτέλεσμα.
[...]
(16) Είναι σημαντικό οι ισχυρισμοί για τα τρόφιμα να είναι κατανοητοί από τον καταναλωτή και είναι σκόπιμο να προστατεύονται όλοι οι καταναλωτές από τους παραπλανητικούς ισχυρισμούς. [...]
(17) Η επιστημονική τεκμηρίωση θα πρέπει να αποτελεί τον κύριο παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στη χρήση ισχυρισμών επί θεμάτων διατροφής και υγείας, και οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων που χρησιμοποιούν ισχυρισμούς αυτής της φύσεως θα πρέπει να τους αιτιολογούν. Οι ισχυρισμοί θα πρέπει να τεκμηριώνονται επιστημονικά λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων και σταθμίζοντας τη βαρύτητα των στοιχείων.
[...]
(23) Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας θα πρέπει να εγκρίνονται για χρήση στην Κοινότητα μόνον μετά από επιστημονική αξιολόγηση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η εναρμονισμένη επιστημονική αξιολόγηση αυτών των ισχυρισμών, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων [(EFSA)] θα πρέπει να πραγματοποιεί τις αξιολογήσεις αυτές. Ο αιτών θα πρέπει, κατόπιν σχετικής αιτήσεως, να έχει πρόσβαση στον φάκελό του για να ελέγχει την πρόοδο της διαδικασίας.
(24) Εκτός των διατροφικών παραγόντων, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τις ψυχολογικές λειτουργίες και τις λειτουργίες συμπεριφοράς. Η μετάδοση μηνυμάτων σχετικά με τις λειτουργίες αυτές είναι συνεπώς πολύ πολύπλοκη και είναι δύσκολο να μεταδοθεί κατανοητό, αληθινό και περιεκτικό μήνυμα σε σύντομο ισχυρισμό που χρησιμοποιείται στην επισήμανση και στη διαφήμιση των τροφίμων. Ενδείκνυται συνεπώς, κατά τη χρήση ισχυρισμών για τις ψυχολογικές λειτουργίες και τις λειτουργίες συμπεριφοράς, να απαιτείται επιστημονική τεκμηρίωση.
[...]
(35) Χρειάζονται επαρκή μεταβατικά μέτρα για να μπορέσουν οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων να προσαρμοσθούν στις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού.»
5 Το άρθρο 1 του κανονισμού 1924/2006, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1. Ο παρών κανονισμός αποσκοπεί στην εναρμόνιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που έχουν σχέση με τη χρήση των ισχυρισμών επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα ώστε να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και η παροχή υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή.
2. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας οι οποίοι διατυπώνονται στις εμπορικές ανακοινώσεις, είτε στην επισήμανση, είτε την παρουσίαση ή τη διαφήμιση των τροφίμων που διατίθενται ως έχουν στον τελικό καταναλωτή.
[...]»
6 Το άρθρο 2 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα εξής:
«1. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού:
[...]
β) ισχύει ο ορισμός της έννοιας «συμπλήρωμα διατροφής» της οδηγίας [2002/46],
[...]
2. Επίσης, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
5) “ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας”: κάθε ισχυρισμός που δηλώνει, υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σχέση μεταξύ κατηγορίας τροφίμων, τροφίμου ή συστατικού του και της υγείας,
[...]».
7 Το κεφάλαιο II του κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Γενικές αρχές», περιλαμβάνει τα άρθρα 3 έως 7 του κανονισμού.
8 Κατά το άρθρο 3 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Γενικές αρχές για όλους τους ισχυρισμούς»:
«Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων διατροφής και υγείας μπορούν να χρησιμοποιούνται στην επισήμανση, στην παρουσίαση και στη διαφήμιση των τροφίμων που διατίθενται στην αγορά εντός της Κοινότητας μόνον εάν συμμορφώνονται με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού.
Με την επιφύλαξη [της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαρτίου 2000, για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων (ΕΕ 2000, L 109, σ. 29), και της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 10ης Σεπτεμβρίου 1984, για την παραπλανητική και τη συγκριτική διαφήμιση (ΕΕ 1984, L 250, σ. 17)], η χρήση των ισχυρισμών επί θεμάτων διατροφής και υγείας δεν πρέπει:
α) να είναι ψευδής, διφορούμενη ή παραπλανητική,
[...]».
9 Το άρθρο 5 του ίδιου κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Γενικοί όροι», έχει ως εξής:
«1. Η χρήση ισχυρισμών επί θεμάτων διατροφής και υγείας επιτρέπεται μόνον εάν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
α) η παρουσία, η απουσία ή η μειωμένη περιεκτικότητα, σε τρόφιμο ή κατηγορία τροφίμων, της θρεπτικής ή άλλης ουσίας για την οποία γίνεται ο ισχυρισμός έχει αποδεδειγμένα ευεργετικό θρεπτικό ή φυσιολογικό αποτέλεσμα, σύμφωνα με γενικώς αποδεκτά επιστημονικά στοιχεία,
[...]
2. Η χρήση ισχυρισμών επί θεμάτων διατροφής και υγείας επιτρέπεται μόνον εάν ο μέσος καταναλωτής αναμένεται να κατανοεί τα ευεργετικά αποτελέσματα όπως αυτά διατυπώνονται στον ισχυρισμό.
[...]»
10 Το άρθρο 6 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Επιστημονική τεκμηρίωση των ισχυρισμών», προβλέπει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1. Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων διατροφής και υγείας βασίζονται και τεκμηριώνονται από γενικώς αποδεκτά επιστημονικά στοιχεία.
2. Ο υπεύθυνος της επιχείρησης τροφίμων που χρησιμοποιεί ισχυρισμό επί θεμάτων διατροφής ή υγείας αιτιολογεί τη χρήση του ισχυρισμού αυτού.»
11 Το κεφάλαιο IV του κανονισμού 1924/2006, το οποίο αφορά τους ισχυρισμούς περί υγείας, περιλαμβάνει τα άρθρα 10 έως 19 του κανονισμού.
12 Κατά το άρθρο 10 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ειδικοί όροι»:
«1. Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας απαγορεύονται, εκτός εάν συνάδουν προς τις γενικές απαιτήσεις του Κεφαλαίου II και τις ειδικές απαιτήσεις του παρόντος Κεφαλαίου και έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και περιλαμβάνονται στους καταλόγους εγκεκριμένων ισχυρισμών που προβλέπονται στα άρθρα 13 και 14.
[...]
3. Η μνεία γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων της θρεπτικής ουσίας ή του τροφίμου στο σύνολο της υγείας ή στην ευεξία ως αποτέλεσμα καλής υγείας είναι δυνατή μόνον εάν συνοδεύεται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας, ο οποίος περιλαμβάνεται στους καταλόγους των άρθρων 13 ή 14.
[...]»
13 Το άρθρο 13 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας, εξαιρουμένων όσων αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθενείας και την ανάπτυξη και υγεία των παιδιών», ορίζει τα εξής:
«1. Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας οι οποίοι περιγράφουν ή μνημονεύουν:
α) το ρόλο θρεπτικής ή άλλης ουσίας στην αύξηση, την ανάπτυξη και τις λειτουργίες του οργανισμού, ή
β) ψυχολογικές λειτουργίες και λειτουργίες συμπεριφοράς,
[...]
και οι οποίοι επισημαίνονται στον κατάλογο της παραγράφου 3, επιτρέπονται χωρίς προσφυγή στις διαδικασίες των άρθρων 15 έως 19, εφόσον:
i) βασίζονται σε γενικώς αποδεκτά επιστημονικά στοιχεία, και
ii) είναι ευκόλως κατανοητοί από το μέσο καταναλωτή.
2. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή καταλόγους με ισχυρισμούς, κατά την παράγραφο 1 το αργότερο έως 31 Ιανουαρίου 2008, συνοδευόμενους από τους σχετικούς όρους και από αναφορές στη σχετική επιστημονική αιτιολόγηση.
3. Κατόπιν διαβούλευσης με την [EFSA], η Επιτροπή θεσπίζει, σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο του άρθρου 25 παράγραφος 3, κοινοτικό κατάλογο με τους κατά την παράγραφο 1 επιτρεπόμενους ισχυρισμούς, ο οποίος έχει ως αντικείμενο την τροποποίηση μη ουσιωδών στοιχείων του παρόντος κανονισμού διά της συμπληρώσεώς του, καθώς και όλους τους αναγκαίους όρους για τη χρήση αυτών των ισχυρισμών, το αργότερο έως τις 31 Ιανουαρίου 2010.
4. Τυχόν μεταβολές του καταλόγου της παραγράφου 3, οι οποίες βασίζονται σε γενικώς αποδεκτά επιστημονικά στοιχεία και έχουν ως αντικείμενο την τροποποίηση μη ουσιωδών στοιχείων του παρόντος κανονισμού διά της συμπληρώσεώς του, θεσπίζονται σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο του άρθρου 25, παράγραφος 3, κατόπιν διαβούλευσης με την [EFSA], με πρωτοβουλία της Επιτροπής ή κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους.
5. Οι προσθήκες ισχυρισμών στον αναφερόμενο στην παράγραφο 3 κατάλογο, που βασίζονται σε νέα επιστημονικά στοιχεία ή/και περιλαμβάνουν αίτημα προστασίας δεδομένων βιομηχανικής ιδιοκτησίας, εγκρίνονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 18, με εξαίρεση τους ισχυρισμούς που αφορούν την ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών, οι οποίοι εγκρίνονται κατά τη διαδικασία των άρθρων 15, 16, 17 και 19.»
14 Το άρθρο 14 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Ισχυρισμοί για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας και ισχυρισμοί σχετικά με την ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών», έχει ως εξής:
«1. Παρά το άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας [2000/13], οι ακόλουθοι ισχυρισμοί επιτρέπονται εφόσον έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τη διαδικασία των άρθρων 15, 16, 17 και 19 του παρόντος κανονισμού, προκειμένου να περιληφθούν σε κοινοτικό κατάλογο των επιτρεπόμενων ισχυρισμών μαζί με όλους τους αναγκαίους όρους για τη χρήση των ισχυρισμών αυτών:
α) ισχυρισμοί για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας,
β) ισχυρισμοί που αναφέρονται στην ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών.
2. Εκτός από τις γενικές απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού και τις ειδικές απαιτήσεις της παραγράφου 1, για τους ισχυρισμούς που αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας, στην επισήμανση ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση, πρέπει να υπάρχει επίσης δήλωση ότι η ασθένεια, στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός, έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα.»
15 Το τιτλοφορούμενο «Αίτηση έγκρισης» άρθρο 15 του κανονισμού 1924/2006 ορίζει στην παράγραφο 3 τα εξής:
«Η αίτηση περιλαμβάνει τα εξής:
[...]
γ) αντίγραφο των μελετών, συμπεριλαμβανομένων, εάν υπάρχουν, ανεξάρτητων μελετών αξιολογημένων από επιτροπές κρίσεως, οι οποίες έχουν διεξαχθεί όσον αφορά τον ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας καθώς και κάθε άλλο διαθέσιμο υλικό που αποδεικνύει ότι ο ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας ανταποκρίνεται στα κριτήρια του παρόντος κανονισμού,
[...]
ε) αντίγραφο άλλων επιστημονικών μελετών που αφορούν τον εν λόγω ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας,
στ) πρόταση της διατύπωσης του ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας του οποίου ζητείται έγκριση, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των συγκεκριμένων όρων χρήσης,
[...]».
16 To άρθρο 16 του κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Γνώμη της [EFSA]», προβλέπει στις παραγράφους 3 και 5 τα εξής:
«3. Για την προετοιμασία της γνώμης της, η [EFSA] ελέγχει:
α) ότι ο ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας αποδεικνύεται από επιστημονικά στοιχεία,
β) ότι η διατύπωση του ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας είναι σύμφωνη με τα κριτήρια του παρόντος κανονισμού.
[...]
5. Η [EFSA] διαβιβάζει τη γνώμη της στην Επιτροπή, στα κράτη μέλη και στον αιτούντα, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης στην οποία περιγράφεται η αξιολόγησή της σχετικά με τον ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας και παρατίθεται η αιτιολόγηση της γνώμης της καθώς και οι πληροφορίες στις οποίες βασίζεται η γνώμη αυτή.»
17 Το άρθρο 17 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κοινοτική έγκριση», ορίζει στις παραγράφους 1 και 5 τα εξής:
«1. Εντός δύο μηνών από την παραλαβή της γνώμης της [EFSA], η Επιτροπή υποβάλλει στην επιτροπή του άρθρου 23, παράγραφος 2, σχέδιο απόφασης για τον κατάλογο επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας, συνεκτιμώντας τη γνώμη της [EFSA], κάθε συναφή διάταξη του κοινοτικού δικαίου και άλλους θεμιτούς παράγοντες που αφορούν το εξεταζόμενο θέμα. Εάν το σχέδιο απόφασης δεν είναι σύμφωνο με τη γνώμη της [EFSA], η Επιτροπή υποβάλλει αιτιολόγηση των διαφορών.
[...]
5. Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας που περιλαμβάνονται στους καταλόγους των άρθρων 13 και 14 μπορούν να χρησιμοποιούνται, σύμφωνα με τους όρους που ισχύουν γι’ αυτούς, από οποιονδήποτε υπεύθυνο επιχείρησης τροφίμων, εάν δεν περιορίζεται η χρήση τους σύμφωνα με το άρθρο 21.
[...]»
18 Το άρθρο 18 του ίδιου κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ισχυρισμοί του άρθρου 13, παράγραφος 5», έχει ως εξής:
«1. Ο υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων που προτίθεται να χρησιμοποιήσει ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας ο οποίος δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο του άρθρου 13, παράγραφος 3, μπορεί να υποβάλει αίτηση για την καταχώριση του ισχυρισμού στον εν λόγω κατάλογο.
[...]
3. Η έγκυρη αίτηση σύμφωνα με τις οδηγίες του άρθρου 15, παράγραφος 5, και οιαδήποτε πληροφορία παρεχόμενη από τον αιτούντα αποστέλλονται χωρίς καθυστέρηση στην [EFSA] για επιστημονική αξιολόγηση και στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη για ενημέρωση. [...]
[...]»
19 Κατά το άρθρο 28 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μεταβατικά μέτρα»:
«[...]
5. Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο α), επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού μέχρι την έγκριση του καταλόγου του άρθρου 13, παράγραφος 3, με ευθύνη των επιχειρήσεων τροφίμων, υπό τον όρον ότι είναι σύμφωνοι με τον παρόντα κανονισμό και με τις ισχύουσες εθνικές διατάξεις που εφαρμόζονται σε αυτούς, και με την επιφύλαξη της λήψης μέτρων διασφάλισης κατά το άρθρο 24.
6. Οι ισχυρισμοί υγείας, πλην εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο 13 παράγραφος 1 στοιχείο α) και στο άρθρο 14 παράγραφος 1 στοιχείο α), οι οποίοι χρησιμοποιούνταν, σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις, πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού, υπόκεινται στις ακόλουθες διατάξεις:
α) Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας οι οποίοι έχουν αξιολογηθεί και εγκριθεί σε κράτος μέλος εγκρίνονται ως εξής:
i) τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή, μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2008 το αργότερο, τους ισχυρισμούς αυτούς συνοδευόμενους από έκθεση αξιολόγησης των επιστημονικών στοιχείων που υποστηρίζουν τον ισχυρισμό,
ii) κατόπιν διαβουλεύσεως με την [EFSA], η Επιτροπή εκδίδει, σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο του άρθρου 25 παράγραφος 3, απόφαση η οποία αφορά τους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας που εγκρίνονται κατ’ αυτόν τον τρόπο, και έχει ως αντικείμενο την τροποποίηση μη ουσιωδών στοιχείων του παρόντος κανονισμού διά της συμπληρώσεώς του,
Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας, οι οποίοι δεν εγκρίνονται δυνάμει της παρούσας διαδικασίας, μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται επί έξι μήνες από την έκδοση της απόφασης.
β) Ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας οι οποίοι δεν έχουν αξιολογηθεί και εγκριθεί σε κράτος μέλος: Οι ισχυρισμοί αυτοί μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται υπό την προϋπόθεση ότι υποβάλλεται αίτηση σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό πριν από τις 19 Ιανουαρίου 2008. Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας οι οποίοι δεν εγκρίνονται δυνάμει της παρούσας διαδικασίας, μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται επί έξι μήνες από τη λήψη απόφασης κατά το άρθρο 17, παράγραφος 3.»
Ο κανονισμός (EE) 432/2012
20 Οι αιτιολογικές σκέψεις 10 και 11 του κανονισμού (ΕE) 432/2012 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 2012, σχετικά με τη θέσπιση καταλόγου επιτρεπόμενων ισχυρισμών υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα, εξαιρουμένων όσων αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας και την ανάπτυξη και υγεία των παιδιών (ΕΕ 2012, L 136, σ. 1), αναφέρουν τα εξής:
«(10) Η Επιτροπή έχει προσδιορίσει μια σειρά ισχυρισμών οι οποίοι έχουν υποβληθεί για αξιολόγηση και αναφέρονται σε επιδράσεις φυτών ή φυτικών ουσιών, κοινώς γνωστών ως “βοτανικών” ουσιών, για τις οποίες η [EFSA] δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την επιστημονική αξιολόγηση. Επιπλέον, υπάρχει μια σειρά ισχυρισμών υγείας για τους οποίους είτε απαιτείται περαιτέρω αξιολόγηση για να μπορέσει η Επιτροπή να εξετάσει τη συμπερίληψή τους ή όχι στον κατάλογο των επιτρεπόμενων ισχυρισμών, είτε έχει ήδη γίνει η αξιολόγηση αλλά για άλλους λόγους νομιμότητας η Επιτροπή δεν μπόρεσε να αποφανθεί σχετικά με αυτούς μέχρι στιγμής.
(11) Οι ισχυρισμοί των οποίων η αξιολόγηση από την [EFSA] ή των οποίων η εξέταση από την Επιτροπή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί θα δημοσιεύονται στον διαδικτυακό τόπο της Επιτροπής και θα μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 28 παράγραφοι 5 και 6 του κανονισμού [1924/2006].»
Ο κανονισμός (EE) 536/2013
21 Η αιτιολογική σκέψη 9 του κανονισμού (ΕE) 536/2013 της Επιτροπής, της 11ης Ιουνίου 2013, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 432/2012 σχετικά με τη θέσπιση καταλόγου επιτρεπόμενων ισχυρισμών υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα, εξαιρουμένων όσων αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας και την ανάπτυξη και υγεία των παιδιών (ΕΕ 2013, L 160, σ. 4), αναφέρει τα εξής:
« Προκειμένου να εξασφαλίζεται διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, οι ισχυρισμοί των οποίων η εξέταση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί θα εξακολουθήσουν να δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής και μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις παραγράφους 5 και 6 του άρθρου 28 του κανονισμού [1924/2006].»
Το γερμανικό δίκαιο
22 Το άρθρο 3 του Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (νόμου περί αθέμιτου ανταγωνισμού), της 3ης Ιουλίου 2004 (BGBl. 2004 I, σ. 1414), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, φέρει τον τίτλο «Απαγόρευση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών» και προβλέπει τα εξής:
«(1) Απαγορεύονται οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
(2) Οι εμπορικές πρακτικές που απευθύνονται στους καταναλωτές ή τους αφορούν είναι αθέμιτες όταν δεν συνάδουν προς την επιμέλεια την οποία οφείλουν να επιδεικνύουν οι επιχειρηματίες και δύνανται να επηρεάσουν ουσιωδώς την οικονομική συμπεριφορά του καταναλωτή.
[...]»
23 Το άρθρο 3a του νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παράβαση νόμου», ορίζει τα εξής:
«Αθέμιτα ενεργεί όποιος παραβαίνει διάταξη νόμου η οποία έχει ως σκοπό, μεταξύ άλλων, να ρυθμίσει τη συναλλακτική συμπεριφορά προς το συμφέρον των συναλλασσομένων στη σχετική αγορά και η παράβαση δύναται να βλάψει σημαντικά τα συμφέροντα των καταναλωτών, άλλων συναλλασσομένων ή των ανταγωνιστών.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
24 Η Novel Nutriology εμπορεύεται συμπλήρωμα διατροφής (στο εξής: επίμαχο προϊόν), το οποίο διαφήμιζε στον ιστότοπό της χρησιμοποιώντας τους ακόλουθους ισχυρισμούς σχετικά με το «εκχύλισμα σαφράν» και το «εκχύλισμα χυμού πεπονιού» που περιέχονται στη σύνθεση του προϊόντος αυτού:
«1. Εκχύλισμα σαφράν που βελτιώνει τη διάθεση.
2. Το εκχύλισμα σαφράν Safr’Inside που περιέχεται στο [επίμαχο προϊόν] δοκιμάστηκε για χρονικό διάστημα 30 ημερών σε 50 συμμετέχοντες στο πλαίσιο ανοικτής μελέτης. Με μια δόση 30 mg Safr’Inside την ημέρα, το 77 % των συμμετεχόντων στη μελέτη παρουσίασαν βελτίωση της συναισθηματικής ισορροπίας και αισθάνθηκαν πιο αισιόδοξοι και πιο ευτυχισμένοι μετά από μόλις δύο εβδομάδες κατανάλωσης του προϊόντος. Το 66 % των συμμετεχόντων αισθάνθηκαν επίσης πιο χαλαροί και δυναμικοί. Μετά από 30 ημέρες, η ποιότητα του ύπνου βελτιώθηκε στο 11 % των συμμετεχόντων.
3. Μελέτες έδειξαν ότι το εκχύλισμα χυμού πεπονιού με δράση υπεροξειδικής δισμουτάσης μείωσε το αίσθημα του άγχους και την κόπωση μετά από τέσσερις εβδομάδες. Επιπλέον, η ευερεθιστότητα και η κόπωση μειώθηκαν κατά 63 %, γεγονός που οδήγησε σε σαφή βελτίωση της ποιότητας ζωής.»
25 Θεωρώντας ότι οι ισχυρισμοί αυτοί απαγορεύονται από το άρθρο 10 του κανονισμού 1924/2006, η VSW, επαγγελματική ένωση γερμανικού δικαίου, η οποία, σύμφωνα με το καταστατικό της, έχει ως αποστολή, μεταξύ άλλων, την προάσπιση των εμπορικών συμφερόντων των μελών της, όχλησε, με έγγραφο της 23ης Οκτωβρίου 2019, τη Novel Nutriology, καλώντας τη να δηλώσει ότι δεσμεύεται να μην κάνει χρήση των εν λόγω ισχυρισμών.
26 Δεδομένου ότι η Novel Nutriology δεν ανταποκρίθηκε στην όχληση, η VSW άσκησε, ενώπιον του Landgericht Hamburg (πρωτοδικείου Αμβούργου, Γερμανία), αγωγή με αίτημα να απαγορευθεί στη Novel Nutriology, επ’ απειλή χρηματικής ποινής, να προωθεί το επίμαχο προϊόν στις συναλλαγές κάνοντας χρήση των επίμαχων στην κύρια δίκη ισχυρισμών.
27 Το δικαστήριο αυτό δέχθηκε την αγωγή, στη συνέχεια δε η Novel Nutriology άσκησε, ενώπιον του Oberlandesgericht Hamburg (εφετείου Αμβούργου, Γερμανία), έφεση κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, η οποία απορρίφθηκε.
28 Η Novel Nutriology άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου ενώπιον του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
29 Το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί, αφενός, ότι, δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 1924/2006, οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας απαγορεύονται, εκτός αν πληρούν τις γενικές απαιτήσεις του κεφαλαίου II του κανονισμού και τις ειδικές απαιτήσεις του κεφαλαίου IV αυτού και έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τον ίδιο κανονισμό και περιλαμβάνονται στον κατάλογο εγκεκριμένων ισχυρισμών που προβλέπεται στα άρθρα 13 και 14 του κανονισμού.
30 Αφετέρου, δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 1924/2006, η μνεία γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων θρεπτικής ουσίας ή τροφίμου στο σύνολο της υγείας ή στην ευεξία ως αποτέλεσμα καλής υγείας επιτρέπεται μόνον εάν συνοδεύεται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας ο οποίος περιλαμβάνεται στους καταλόγους των επιτρεπόμενων ισχυρισμών των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού.
31 Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο επισήμανε μεν ότι το Oberlandesgericht Hamburg (εφετείο Αμβούργου) δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι οι επίμαχοι στην κύρια δίκη ισχυρισμοί συνιστούν «ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας», κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, σημείο 5, και του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006, πλην όμως στη συνέχεια αναφέρει ότι δεν έχει επιλυθεί το ζήτημα κατά πόσον οι διατάξεις του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού αυτού έχουν εφαρμογή στους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν βοτανικές ουσίες, ενόσω η EFSA και η Επιτροπή δεν έχουν ολοκληρώσει την εξέταση των ισχυρισμών αυτών προς τον σκοπό της ενδεχόμενης καταχώρισής τους στους καταλόγους των άρθρων 13 και 14 του εν λόγω κανονισμού.
32 Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι καθοριστική για να μπορέσει το αιτούν δικαστήριο να αποφανθεί επί της υποθέσεως της κύριας δίκης, στο μέτρο που, κατά το αιτούν δικαστήριο, σε περίπτωση που έχει εφαρμογή το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006, το αίτημα της VSW, με το οποίο ζητείται να απαγορευθεί στη Novel Nutriology να προωθεί το επίμαχο προϊόν κάνοντας χρήση των ισχυρισμών τους οποίους αφορά η διαφορά της κύριας δίκης, θα πρέπει να γίνει δεκτό για τον λόγο ότι οι ισχυρισμοί αυτοί απαγορεύονται δυνάμει του κανονισμού 1924/2006.
33 Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, σύμφωνα με την ερμηνεία που δέχεται μέρος των γερμανικών δικαστηρίων, το άρθρο 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 1924/2006 δεν έχει εφαρμογή υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης. Συγκεκριμένα, ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε περιορισμένη μόνον απαγόρευση των γενικών και μη συγκεκριμένων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας, δυνάμει της οποίας οι γενικής φύσεως αναφορές στην υγεία απαγορεύονται μόνον αν δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένους ισχυρισμούς περιλαμβανόμενους στους καταλόγους των άρθρων 13 ή 14 του κανονισμού, όπερ προϋποθέτει ότι οι κατάλογοι αυτοί έχουν καταρτιστεί.
34 Εν προκειμένω, λόγω του ότι η εξέταση, εκ μέρους της EFSA και της Επιτροπής, των ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν τις «βοτανικές ουσίες» έχει ανασταλεί, οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων αδυνατούν να επιτύχουν την έκδοση αποφάσεως σχετικά με τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας και, κατά συνέπεια, δεν είναι σε θέση να συνοδεύσουν μια γενική αναφορά στην υγεία με συγκεκριμένους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας.
35 Η μη εφαρμογή των διατάξεων αυτών για όσο διάστημα διαρκεί η αδράνεια της Επιτροπής αφορά επίσης την περίπτωση κατά την οποία το ενδιαφερόμενο πρόσωπο δεν έχει υποβάλει καμία αίτηση για την καταχώριση ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας στους καταλόγους των άρθρων 13 ή 14 του κανονισμού 1924/2006, δεδομένου ότι μια τέτοια αίτηση δεν θα είχε καμία πιθανότητα ευδοκιμήσεως στο εγγύς μέλλον λόγω της αναστολής της εξετάσεως των ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν τις βοτανικές ουσίες.
36 Κατά το αιτούν δικαστήριο, υπέρ της μη εφαρμογής του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006 συνηγορεί επίσης το γεγονός ότι η επί σειρά ετών αδράνεια της Επιτροπής μπορεί να θεωρηθεί ως δυσανάλογος περιορισμός της επιχειρηματικής ελευθερίας η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), καθώς και ως αδικαιολόγητη διαφορετική μεταχείριση σε σχέση με τις δυνατότητες διαφήμισης που παρέχονται στους ανταγωνιστές των οποίων οι αιτήσεις για την καταχώριση ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας στους καταλόγους των άρθρων 13 ή 14 του κανονισμού αφορούν ουσίες που αξιολογήθηκαν από την EFSA και εξετάστηκαν από την Επιτροπή.
37 Σύμφωνα με μια δεύτερη ερμηνεία, την οποία το αιτούν δικαστήριο χαρακτηρίζει ως «κρατούσα» στα γερμανικά δικαστήρια, το άρθρο 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 1924/2006 έχει εφαρμογή στις βοτανικές ουσίες. Εντούτοις, οι απαιτήσεις της διατάξεως αυτής πρέπει να θεωρείται ότι πληρούνται όταν η μνεία των γενικών ευεργετικών αποτελεσμάτων μιας τέτοιας ουσίας συνοδεύεται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 28, παράγραφοι 5 και 6, του κανονισμού αυτού.
38 Υπέρ της ερμηνείας αυτής συνηγορεί το γεγονός ότι το γράμμα του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, του εν λόγω κανονισμού δεν διακρίνει ανάλογα με το αν οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας αφορούν ή όχι «βοτανικές ουσίες».
39 Επιπλέον, η τελολογική ερμηνεία αποκλείει, κατά το αιτούν δικαστήριο, τη δυνατότητα πλήρους εξαίρεσης της διαφήμισης που χρησιμοποιεί μη συγκεκριμένους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας σχετικούς με «βοτανικές ουσίες» από τους περιορισμούς που προβλέπει το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3, ελλείψει ολοκληρωμένης επιστημονικής αξιολόγησης των συγκεκριμένων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας που πρέπει να τους συνοδεύουν. Πράγματι, υπάρχει κίνδυνος οι καταναλωτές να μην είναι σε θέση να διακρίνουν μεταξύ των συμπληρωμάτων διατροφής και των φαρμάκων φυτικής προέλευσης και, αντιθέτως προς την πρόθεση του νομοθέτη της Ένωσης, η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής που συνοδεύονται από μη επαληθευθέντες ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας να συνεχίσει, ενδεχομένως, να θέτει σε κίνδυνο την υγεία των ασθενών.
40 Εξάλλου, το έννομο συμφέρον των υπευθύνων επιχειρήσεων τροφίμων να μπορούν να χρησιμοποιούν ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας όσον αφορά τις «βοτανικές ουσίες» θα μπορούσε να έχει ληφθεί επαρκώς υπόψη, δεδομένου ότι, στην αιτιολογική σκέψη 11 του κανονισμού 432/2012 και στην αιτιολογική σκέψη 9 του κανονισμού 536/2013, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας των οποίων η εξέταση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί θα παραμείνουν δημοσιευμένοι στον ιστότοπό της και θα μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται δυνάμει του άρθρου 28, παράγραφοι 5 και 6, του κανονισμού 1924/2006.
41 Τέλος, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι οι επίμαχοι στην υπόθεση της κύριας δίκης ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας, οι οποίοι αφορούν ψυχολογικές λειτουργίες, κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο β', του κανονισμού αυτού, δεν μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται δυνάμει του άρθρου 28, παράγραφος 6, στοιχείο β', του κανονισμού, δεδομένου ότι η Novel Nutriology δεν υπέβαλε, όσον αφορά τους ισχυρισμούς αυτούς, καμία αίτηση έγκρισης δυνάμει του εν λόγω κανονισμού πριν από τις 19 Ιανουαρίου 2008. Συγκεκριμένα, το Oberlandesgericht Hamburg (εφετείο Αμβούργου) διαπίστωσε, χωρίς τούτο να αμφισβητηθεί στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως, ότι, όσον αφορά το εκχύλισμα χυμού πεπονιού που περιέχεται στη σύνθεση του επίμαχου προϊόντος, η εταιρία αυτή δεν είχε υποβάλει καμία αίτηση και ότι η αίτηση σχετικά με το εκχύλισμα σαφράν που περιλαμβάνεται στην ίδια σύνθεση έφερε ημερομηνία της 13ης Ιανουαρίου 2009.
42 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Μπορούν φυτά ή φυτικές ουσίες (“βοτανικές ουσίες”) να διαφημίζονται με ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας (άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 1924/2006) ή με μνείες γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων της θρεπτικής ουσίας ή του τροφίμου στο σύνολο της υγείας ή στην ευεξία ως αποτέλεσμα καλής υγείας (άρθρο 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 1924/2006) χωρίς οι ισχυρισμοί αυτοί να έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό και να περιλαμβάνονται στους καταλόγους εγκεκριμένων ισχυρισμών που προβλέπονται στα άρθρα 13 και 14 του εν λόγω κανονισμού (άρθρο 10, παράγραφος 1, του [ανωτέρω] κανονισμού) ή χωρίς οι μνείες αυτές να συνοδεύονται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας, ο οποίος περιλαμβάνεται στους καταλόγους των άρθρων 13 ή 14 του κανονισμού [1924/2006] (άρθρο 10, παράγραφος 3, [του ανωτέρω κανονισμού]), έως ότου ολοκληρωθεί η αξιολόγηση της [EFSA] και η εξέταση από την Επιτροπή όσον αφορά την καταχώριση των κοινοποιηθέντων σχετικών με “βοτανικές ουσίες” ισχυρισμών στους κοινοτικούς καταλόγους των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού 1924/2006;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
43 Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι αποκλείει, στο πλαίσιο της εμπορικής διαφήμισης συμπληρώματος διατροφής αποτελούμενου από «βοτανικές ουσίες», κατά την έννοια του κανονισμού 432/2012, να επιτρέπεται, ενόσω η Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει την εξέταση των ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν βοτανικές ουσίες προς τον σκοπό καταχώρισής τους στους καταλόγους των επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού 1924/2006, η χρήση συγκεκριμένων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν τέτοιες ουσίες ή η μνεία γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων μιας τέτοιας ουσίας στο σύνολο της υγείας ή στην ευεξία ως αποτέλεσμα καλής υγείας, χωρίς η μνεία αυτή να συνοδεύεται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας περιλαμβανόμενο στους εν λόγω καταλόγους.
44 Δυνάμει του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, ο κανονισμός αυτός εφαρμόζεται στους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας οι οποίοι διατυπώνονται στις εμπορικές ανακοινώσεις σχετικά με τα τρόφιμα που διατίθενται ως έχουν στον τελικό καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένων, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο β', του κανονισμού, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, στοιχείο α', της οδηγίας 2002/46, των συμπληρωμάτων διατροφής.
45 Σύμφωνα με το άρθρο 3, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1924/2006, οι εν λόγω ισχυρισμοί μπορούν να χρησιμοποιούνται στην επισήμανση, στην παρουσίαση και στη διαφήμιση των τροφίμων που διατίθενται στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόνον εάν συμμορφώνονται με τις διατάξεις του κανονισμού αυτού.
46 Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζεται, πρώτον, ότι οι ειδικές απαιτήσεις που ισχύουν για τους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας προβλέπονται στο κεφάλαιο IV του κανονισμού 1924/2006, στο οποίο περιλαμβάνεται το άρθρο 10, παράγραφος 1, δυνάμει του οποίου οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας απαγορεύονται, εκτός εάν, αφενός, συνάδουν προς τις γενικές απαιτήσεις του κεφαλαίου II του κανονισμού αυτού καθώς και προς τις ειδικές απαιτήσεις του κεφαλαίου IV και, αφετέρου, έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό και περιλαμβάνονται στους καταλόγους των εγκεκριμένων ισχυρισμών που προβλέπονται στα άρθρα 13 και 14 του κανονισμού.
47 Επομένως, το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 1924/2006 απαγορεύει καταρχήν τους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας, εξαιρουμένων εκείνων που περιλαμβάνονται στους καταλόγους εγκεκριμένων ισχυρισμών του άρθρου 13 ή του άρθρου 14 του κανονισμού (απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Dr. Willmar Schwabe, C-524/18, EU:C:2020:60, σκέψη 37).
48 Εξάλλου, το άρθρο 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 1924/2006 ορίζει ότι κάθε μνεία γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων θρεπτικής ουσίας ή τροφίμου για την υγεία πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας ο οποίος περιλαμβάνεται στους καταλόγους των άρθρων 13 ή 14 του κανονισμού.
49 Το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού διακρίνει, συνεπώς, μεταξύ δύο κατηγοριών ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας, ήτοι, αφενός, του συγκεκριμένου ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας, περί του οποίου γίνεται λόγος στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού, και, αφετέρου, του «γενικού» ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας, ο οποίος αποτελεί μνεία γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων στο σύνολο της υγείας και περί του οποίου γίνεται λόγος στην παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου (πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Dr. Willmar Schwabe, C-524/18, EU:C:2020:60, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
50 Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η χρήση συγκεκριμένου ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας επιτρέπεται μόνον εφόσον αυτός περιλαμβάνεται σε έναν από τους καταλόγους των επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας του άρθρου 13, παράγραφος 3, και του άρθρου 14, παράγραφος 1, του κανονισμού, ενώ κάθε γενικός ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας πρέπει να συνοδεύεται από έναν τέτοιο συγκεκριμένο ισχυρισμό.
51 Δεύτερον, υπογραμμίζεται ότι η καταχώριση των συγκεκριμένων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας στους καταλόγους αυτούς υπόκειται σε διάφορες διαδικασίες εγκρίσεως με σκοπό, μεταξύ άλλων, να διασφαλιστεί, όπως προκύπτει από το άρθρο 6 του εν λόγω κανονισμού, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψεως 23 του κανονισμού, ότι οι ισχυρισμοί αυτοί είναι επιστημονικώς τεκμηριωμένοι.
52 Όσον αφορά, ειδικότερα, τους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας που περιγράφουν ή μνημονεύουν ψυχολογικές λειτουργίες ή λειτουργίες συμπεριφοράς, τους οποίους το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ως την κατηγορία ισχυρισμών στην οποία εμπίπτουν οι επίμαχοι στην κύρια δίκη ισχυρισμοί, το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο β', του κανονισμού 1924/2006, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 24 του κανονισμού, επιτρέπει τη χρήση των εν λόγω ισχυρισμών εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, στις οποίες συγκαταλέγονται, αφενός, η προϋπόθεση να βασίζονται οι ισχυρισμοί αυτοί σε γενικώς αποδεκτά επιστημονικά στοιχεία και, αφετέρου, η προϋπόθεση να είναι ευκόλως κατανοητοί από τον μέσο καταναλωτή.
53 Επομένως, η απαίτηση να περιλαμβάνονται στον κατάλογο του άρθρου 13 του κανονισμού 1924/2006 οι επιτρεπόμενοι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας που περιγράφουν ή μνημονεύουν ψυχολογικές λειτουργίες ή λειτουργίες συμπεριφοράς δικαιολογείται από την ανάγκη να διασφαλίζεται ο επιστημονικώς τεκμηριωμένος χαρακτήρας και η ορθή κατανόηση των εν λόγω ισχυρισμών που διατυπώνονται στις εμπορικές ανακοινώσεις σχετικά με τα τρόφιμα που διατίθενται ως έχουν στους τελικούς καταναλωτές.
54 Τρίτον, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 13 του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να διαβουλευθεί με την EFSA προκειμένου να θεσπίσει, το αργότερο έως τις 31 Ιανουαρίου 2010, τον κατάλογο με τους κατά την παράγραφο 1 του άρθρου αυτού επιτρεπόμενους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας.
55 Ωστόσο, όπως παραδέχθηκε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου, η αξιολόγηση των ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας που αφορούν βοτανικές ουσίες ανεστάλη και ο κατάλογος που αφορά τους εν λόγω ισχυρισμούς δεν έχει ακόμη καταρτιστεί.
56 Επιπλέον, η αιτιολογική σκέψη 9 του κανονισμού 536/2013 αναφέρει, κατ’ ουσίαν, ότι οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας των οποίων η εξέταση δεν έχει ολοκληρωθεί θα παραμείνουν δημοσιευμένοι στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής και μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τα μεταβατικά μέτρα του άρθρου 28, παράγραφοι 5 και 6, του κανονισμού 1924/2006.
57 Όσον αφορά, ειδικότερα, τους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο β', του κανονισμού 1924/2006, οι οποίοι περιγράφουν ή μνημονεύουν τις ψυχολογικές λειτουργίες ή τις λειτουργίες συμπεριφοράς, οι ισχυρισμοί αυτοί εμπίπτουν στο άρθρο 28, παράγραφος 6, του κανονισμού 1924/2006, εφόσον χρησιμοποιούνταν, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις, πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού αυτού.
58 Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τη σκέψη 41 της παρούσας αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο εκκινεί από την παραδοχή ότι οι επίμαχοι στην κύρια δίκη συγκεκριμένοι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας εμπίπτουν, δυνάμει του μεταβατικού καθεστώτος, στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 28, παράγραφος 6, στοιχείο β', του κανονισμού 1924/2006.
59 Δυνάμει της διατάξεως αυτής, οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας στους οποίους αναφέρεται, μεταξύ άλλων, το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο β', του κανονισμού 1924/2006 και οι οποίοι δεν έχουν αξιολογηθεί και εγκριθεί σε κράτος μέλος μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται υπό την προϋπόθεση ότι έχει υποβληθεί αίτηση σύμφωνα με τον κανονισμό αυτόν πριν από τις 19 Ιανουαρίου 2008.
60 Εντούτοις, εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τη σκέψη 41 της παρούσας αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο εκθέτει ότι ο ένας από τους δύο επίμαχους στην κύρια δίκη ισχυρισμούς αποτέλεσε αντικείμενο εκπρόθεσμης, δυνάμει του άρθρου 28, παράγραφος 6, στοιχείο β', του κανονισμού 1924/2006, αίτησης, ενώ, όσον αφορά τον έτερο ισχυρισμό, δεν υποβλήθηκε καμία αίτηση.
61 Κατά συνέπεια, η χρήση ισχυρισμών όπως οι επίμαχοι στην κύρια δίκη δεν μπορεί να επιτραπεί δυνάμει του μεταβατικού καθεστώτος που προβλέπει το άρθρο 28, παράγραφος 6, του κανονισμού 1924/2006 και θα μπορούσε να επιτραπεί μόνο δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006. Επομένως, η χρήση τέτοιων ισχυρισμών δεν μπορεί να επιτραπεί ενόσω η Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει την εξέτασή τους.
62 Η ερμηνεία αυτή δικαιολογείται κατά μείζονα λόγο καθόσον ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε ρητώς, στο άρθρο 28 του εν λόγω κανονισμού, μεταβατικά μέτρα τα οποία, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 35 του κανονισμού, έχουν ως σκοπό να παράσχουν στους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων τη δυνατότητα να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις του κανονισμού.
63 Η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται από τον σκοπό του κανονισμού 1924/2006, ο οποίος, όπως ορίζει το άρθρο 1, παράγραφος 1, αυτού, αποσκοπεί στη διασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, εξασφαλίζοντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή, ιδίως έναντι παραπλανητικών ισχυρισμών, διευκολύνοντας την επιλογή του με τη διάθεση στην αγορά ασφαλών προϊόντων που φέρουν προσήκουσα επισήμανση. Επιπλέον, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η προστασία της υγείας συγκαταλέγεται επίσης στους κύριους σκοπούς του εν λόγω κανονισμού (απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Dr. Willmar Schwabe, C-524/18, EU:C:2020:60, σκέψεις 35 και 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
64 Για την επίτευξη των σκοπών της διασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή και προστασίας της ανθρώπινης υγείας, πρέπει, μεταξύ άλλων, να παρέχεται στους καταναλωτές η αναγκαία πληροφόρηση ώστε να είναι σε θέση να επιλέγουν έχοντας πλήρη επίγνωση των δεδομένων (πρβλ. απόφαση της 14ης Ιουλίου 2016, Dr. Willmar Schwabe, C-19/15, EU:C:2016:563, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
65 Ως εκ τούτου, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 23 του κανονισμού 1924/2006, οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας θα πρέπει να εγκρίνονται για χρήση εντός της Ένωσης μόνο μετά από επιστημονική αξιολόγηση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου, η οποία πρέπει να διενεργείται από την EFSA, προκειμένου να διασφαλίζεται εναρμονισμένη αξιολόγηση (πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Dr. Willmar Schwabe, C-524/18, EU:C:2020:60, σκέψη 55).
66 Υπό τις συνθήκες αυτές, το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει σε υπεύθυνο επιχειρήσεως τροφίμων να κάνει χρήση ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν βοτανικές ουσίες ενόσω η Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει την εξέταση των εν λόγω ισχυρισμών προς τον σκοπό καταχώρισής τους στους καταλόγους των επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας, εκτός αν η χρήση αυτή επιτρέπεται δυνάμει των μεταβατικών μέτρων που προβλέπει ο κανονισμός.
67 Η ερμηνεία αυτή δεν αναιρείται από την αρχή της επιχειρηματικής ελευθερίας, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 του Χάρτη.
68 Συναφώς, πρέπει συγκεκριμένα να υπομνησθεί, καταρχάς, ότι η αρχή αυτή, η οποία προστατεύει την ελευθερία άσκησης οικονομικής ή εμπορικής δραστηριότητας, την ελευθερία χρήσης από μια επιχείρηση, εντός των ορίων της ευθύνης που υπέχει για τις πράξεις της, των οικονομικών, τεχνικών και χρηματοπιστωτικών πόρων που διαθέτει, καθώς και τη συμβατική ελευθερία (απόφαση της 27ης Ιουνίου 2024, Gestore dei Servizi Energetici, C-148/23, EU:C:2024:555, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), δεν έχει απόλυτο χαρακτήρα, αλλά εξετάζεται σε σχέση με την κοινωνική λειτουργία που επιτελεί (πρβλ. απόφαση της 29ης Φεβρουαρίου 2024, cdVet Naturprodukte, C-13/23, EU:C:2024:175, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
69 Εν συνεχεία, το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη επιτρέπει την επιβολή περιορισμών στην άσκηση δικαιωμάτων και ελευθεριών που κατοχυρώνονται με αυτόν, υπό την προϋπόθεση ότι οι περιορισμοί αυτοί προβλέπονται από τον νόμο, σέβονται το βασικό περιεχόμενο των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών και, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, είναι αναγκαίοι και ανταποκρίνονται πραγματικά σε σκοπούς γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση ή στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων.
70 Τέλος, στην περίπτωση σύγκρουσης περισσότερων του ενός δικαιωμάτων που προστατεύονται από την έννομη τάξη της Ένωσης, η εκτίμηση των περιορισμών αυτών πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς να θίγονται ο αναγκαίος συμβιβασμός μεταξύ των επιταγών που συναρτώνται προς την προστασία των διαφόρων αυτών δικαιωμάτων και η ορθή στάθμισή τους (απόφαση της 29ης Φεβρουαρίου 2024, cdVet Naturprodukte, C-13/23, EU:C:2024:175, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
71 Εν προκειμένω, επισημαίνεται, πρώτον, ότι η απαίτηση να έχουν προηγουμένως εγκριθεί οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας και να περιλαμβάνονται στους καταλόγους των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού 1924/2006 δεν στερεί από τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων που εμπορεύονται τρόφιμα περιέχοντα βοτανικές ουσίες κάθε δυνατότητα διαθέσεως στην αγορά τέτοιων τροφίμων, αλλά απαγορεύει απλώς και μόνον την προώθησή τους μέσω ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι δεν έχουν προηγουμένως αξιολογηθεί και εγκριθεί σύμφωνα με τον κανονισμό.
72 Επιπλέον, το γεγονός ότι οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας που αφορούν βοτανικές ουσίες δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο τέτοιας εγκρίσεως ενόσω η Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει την εξέτασή τους ενόψει ενδεχόμενης καταχωρίσεως στους καταλόγους των επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας δεν έχει ως αποτέλεσμα να εμποδίζεται κάθε χρήση των ισχυρισμών αυτών. Πράγματι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 57 έως 59 της παρούσας αποφάσεως, ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε μεταβατικά μέτρα προκειμένου να παράσχει στους εν λόγω υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων δυνατότητες χρήσης τέτοιων ισχυρισμών. Τούτο ισχύει, ειδικότερα, στην περίπτωση ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι, όπως οι επίμαχοι στην υπόθεση της κύριας δίκης, περιγράφουν ή μνημονεύουν ψυχολογικές λειτουργίες ή λειτουργίες συμπεριφοράς και μπορούν να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 28, παράγραφος 6, του κανονισμού 1924/2006 και υπό την επιφύλαξη της τήρησης από τον οικείο υπεύθυνο επιχείρησης των προϋποθέσεων που προβλέπει η διάταξη αυτή.
73 Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 43 των προτάσεών του, η εφαρμογή του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006 στους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν βοτανικές ουσίες και περιγράφουν ή μνημονεύουν τις ψυχολογικές λειτουργίες ή τις λειτουργίες συμπεριφοράς δεν θίγει την ίδια την ουσία της επιχειρηματικής ελευθερίας.
74 Δεύτερον, όπως εκτέθηκε στις σκέψεις 63 έως 66 της παρούσας αποφάσεως, η απαγόρευση της προώθησης των τροφίμων που περιέχουν βοτανικές ουσίες μέσω ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι δεν έχουν προηγουμένως αξιολογηθεί και εγκριθεί σύμφωνα με τον κανονισμό αυτόν ανταποκρίνεται στον σκοπό της προστασίας της ανθρώπινης υγείας και της προστασίας των καταναλωτών.
75 Κατά πάγια νομολογία, ο σκοπός της προστασίας της υγείας έχει υπέρτερη σπουδαιότητα σε σχέση με τα συμφέροντα οικονομικής φύσεως, η δε σπουδαιότητα του σκοπού αυτού μπορεί να δικαιολογήσει αρνητικές οικονομικές συνέπειες, ακόμη και αν οι συνέπειες αυτές είναι σημαντικές (απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2022, Agenzia delle dogane e dei monopoli και Ministero dell’Economia e delle Finanze, C-452/20, EU:C:2022:111, σκέψη 50 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
76 Εν προκειμένω, πρέπει επομένως να γίνει δεκτό, όπως εξέθεσε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 44 των προτάσεών του, ότι η απαγόρευση της προώθησης τροφίμων που περιέχουν βοτανικές ουσίες μέσω ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι περιγράφουν ή μνημονεύουν ψυχολογικές λειτουργίες ή λειτουργίες συμπεριφοράς και οι οποίοι δεν έχουν προηγουμένως αξιολογηθεί και εγκριθεί σύμφωνα με τον κανονισμό 1924/2006, ούτε επιτρέπονται δυνάμει των μεταβατικών μέτρων που προβλέπει ο κανονισμός αυτός, διασφαλίζει δίκαιη ισορροπία μεταξύ των θεμελιωδών δικαιωμάτων των οποίων απαιτείται συγκερασμός, χωρίς να θίγει υπέρμετρα το νόμιμο δικαίωμα των επιχειρηματιών του τομέα των τροφίμων να ασκούν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα.
77 Ούτε η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική ερμηνεία από εκείνη που έγινε δεκτή στη σκέψη 66 της παρούσας αποφάσεως.
78 Πράγματι, η αρχή αυτή, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη, επιτάσσει να μην επιφυλάσσεται διαφορετική μεταχείριση σε παρεμφερείς καταστάσεις ούτε όμοια μεταχείριση σε διαφορετικές καταστάσεις, εκτός εάν η μεταχείριση αυτή δικαιολογείται αντικειμενικώς. Διαφορετική μεταχείριση δικαιολογείται εφόσον βασίζεται σε αντικειμενικό και εύλογο κριτήριο, ήτοι συνδέεται με νομίμως επιδιωκόμενο από την επίμαχη ρύθμιση σκοπό, και εφόσον είναι ανάλογη προς τον σκοπό που επιδιώκεται με τη συγκεκριμένη μεταχείριση (απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 2023, Seven.One Entertainment Group, C-260/22, EU:C:2023:900, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
79 Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η εκτίμηση της συγκρισιμότητας των καταστάσεων προκειμένου να εκτιμηθεί η τήρηση της εν λόγω γενικής αρχής πρέπει να πραγματοποιείται υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκεται με την πράξη στην οποία εντάσσεται ο επίμαχος κανόνας (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, HDI Global και MS Amlin Insurance, C-771/22 και C-45/23, EU:C:2024:644, σκέψη 84 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
80 Όπως εκτέθηκε στη σκέψη 63 της παρούσας αποφάσεως, σκοπός του κανονισμού 1924/2006 είναι η επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών και της ανθρώπινης υγείας. Το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού αυτού συμβάλλει στην επίτευξη του σκοπού αυτού, εξασφαλίζοντας στους καταναλωτές ότι οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας που προορίζονται για την προώθηση τροφίμων έχουν ελεγχθεί επιστημονικώς, ώστε οι καταναλωτές να είναι σε θέση να επιλέγουν έχοντας πλήρη επίγνωση των δεδομένων.
81 Κατά συνέπεια, λαμβανομένου υπόψη του σκοπού αυτού, η σύγκριση των υπευθύνων επιχειρήσεων τροφίμων που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας προκειμένου να προωθήσουν τα τρόφιμα που διαθέτουν στην αγορά πρέπει να πραγματοποιείται με γνώμονα το κατά πόσον οι εν λόγω ισχυρισμοί είναι επιστημονικώς τεκμηριωμένοι.
82 Επομένως, δυνάμει της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, όλοι οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων οφείλουν να τηρούν τις διατάξεις του άρθρου 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006.
83 Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι αποκλείει, στο πλαίσιο της εμπορικής διαφήμισης συμπληρώματος διατροφής αποτελούμενου από «βοτανικές ουσίες», κατά την έννοια του κανονισμού 432/2012, να επιτρέπεται, ενόσω η Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει την εξέταση των ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν βοτανικές ουσίες προς τον σκοπό καταχώρισής τους στους καταλόγους των επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού 1924/2006, η χρήση συγκεκριμένων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν τέτοιες ουσίες και περιγράφουν ή μνημονεύουν ψυχολογικές λειτουργίες ή λειτουργίες συμπεριφοράς ή η μνεία γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων μιας τέτοιας ουσίας στο σύνολο της υγείας ή στην ευεξία ως αποτέλεσμα καλής υγείας, χωρίς η μνεία αυτή να συνοδεύεται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας περιλαμβανόμενο στους εν λόγω καταλόγους, εκτός αν η χρήση τέτοιων ισχυρισμών επιτρέπεται δυνάμει του άρθρου 28, παράγραφος 6, του κανονισμού.
Επί των δικαστικών εξόδων
84 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού (ΕΚ) 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 109/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιανουαρίου 2008,
έχει την έννοια ότι:
αποκλείει, στο πλαίσιο της εμπορικής διαφήμισης συμπληρώματος διατροφής αποτελούμενου από «βοτανικές ουσίες», κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) 432/2012 της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 2012, σχετικά με τη θέσπιση καταλόγου επιτρεπόμενων ισχυρισμών υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα, εξαιρουμένων όσων αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας και την ανάπτυξη και υγεία των παιδιών, να επιτρέπεται, ενόσω η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει την εξέταση των ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν βοτανικές ουσίες προς τον σκοπό καταχώρισής τους στους καταλόγους των επιτρεπόμενων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού 1924/2006, όπως έχει τροποποιηθεί, η χρήση συγκεκριμένων ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας οι οποίοι αφορούν τέτοιες ουσίες και περιγράφουν ή μνημονεύουν ψυχολογικές λειτουργίες ή λειτουργίες συμπεριφοράς ή η μνεία γενικών, μη προσδιοριζομένων, ευεργετικών αποτελεσμάτων μιας τέτοιας ουσίας στο σύνολο της υγείας ή στην ευεξία ως αποτέλεσμα καλής υγείας, χωρίς η μνεία αυτή να συνοδεύεται από συγκεκριμένο ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας περιλαμβανόμενο στους εν λόγω καταλόγους, εκτός αν η χρήση τέτοιων ισχυρισμών επιτρέπεται δυνάμει του άρθρου 28, παράγραφος 6, του κανονισμού.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.